ประกาศสถาปนา
ประกาศสถาปนา[๑]
อานันทมหิดล
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ
ให้ประกาศว่า โดยที่ทรงพระราชดำริว่าสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
เจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์ได้ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณสมเด็จพระอัยยกาธิราช
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระปิตุลาธิราช
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในตำแหน่งสำคัญอันต้องการความสามารถโดยสุขุม
ได้ทรงขัดราชการให้สำเร็จไปได้ดังพระราชประสงค์ทั้งฝ่ายทหาร และพลเรือนมาเป็นหลายตำแหน่ง
ดังมีข้อความปรากฏอยู่ในประกาศ เมื่อครั้งทรงรับพระสุพรรณบัฏเป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ
เจ้าฟ้ากรมหลวง และพระสุพรรณบัฏเป็นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระนั้นแล้ว
ต่อมาได้ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณสมเด็จพระปิตุลาธิราช
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวในตำแหน่งอภิรัฐมนตรี
และเมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปรักษาพระองค์ต่างประเทศก็ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ไว้วางพระราชหฤทัยให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ได้ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจด้วยพระปรีชาญาณอันสุขุม
เป็นที่นิยมนับถือของปวงประชาชนโดยทั่วกัน ครั้นในรัชชกาลปัจจุบัน
ถึงแม้ว่าทรงพระชราแล้ว ก็ยังได้ทรงช่วยราชการนานัปปการ ฉะเพาะอย่างยิ่ง โดยประทานความรู้ในศิลปวิทยาการ
ตลอดจนภาษาและราชประเพณี ซึ่งไม่มีผู้ใดจะให้ความรู้ได้ พระองค์ทรงเป็นพระบรมวงศ์ผู้ใหญ่
ซึ่งมีพระเมตตาอารีเป็นที่เคารพรักใคร่นับถือของพระบรมวงศานุวงศ์โดยทั่วกัน สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวก็ทรงเคารพนับถืออยู่ว่า
มีพระอัธยาศัยอันซื่อตรงคงในสุจริตจารี มีความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทอยู่โดยปรากฏ
สมควรที่จะยกย่องพระเกียรติยศให้ใหญ่ยิ่งขึ้น
จึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้เลื่อนสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์
ขึ้นเป็นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยา มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ มหามงกุฏพงศนฤบดินทร์
ปรมินทรานุชาธิเบนทร์ อัฐเมนทรราชอัยยกา สวามิภักดีสยามวิชิตสรรพศิลปสิทธิวิทยาธร สุรจิตรกรศุภโกศล
ประพันธปรีชาชาญโบราณคดี สังคีตวาทิตวิธิวิจารณ์ มโหฬารสีตลัธยาศัย พุทธทิไตรรัตนสรณานุวัตน์
ขัตติยเดชานุภาพบพิตร นาคนามทรงศักตินา ๕๐๐๐๐ ตามพระราชกำหนดอย่างสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
เจ้าฟ้าต่างกรมในพระบรมราชตระกูลอันสูงศักดิ์ จงทรงเจริญพระชนมายุ พรรณ สุข พล ปฏิภาน
คุณสารสมบัติสรรพสิริสวัสดิพิพัฒนมงคล วิบุลศุภผลสกลเกียรติยศ
อิสสริยศักดิ์เดชานุภาพมโหฬารทุกประการ
ให้ทรงเลื่อน เจ้ากรม เป็นพระยานริศรานุวัดติวงศ์
ถือศักดินา ๑๐๐๐
ให้ทรงเลื่อน ปลัดกรม เป็นพระจำนงบริรักษ์ ถือศักดินา ๘๐๐
ให้ทรงเลื่อน สมุห์บัญชี เป็นหลวงพลพรรคภิบาล ถือศักดินา
๕๐๐
ให้ผู้ซึ่งได้เลื่อนตำแหน่งยศทั้ง ๓ นี้
ทำราชการในหลวงและในกรมตามอย่างธรรมเนียม เจ้ากรม ปลัดกรม
สมุห์บัญชีในสมเด็จเจ้าฟ้าต่างกรมทั้งปวงสืบไป ให้มีสุขสวัสดิ์เจริญเทอญ
ประกาศ ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๘๘ เป็นปีที่ ๑๓
ในรัชชกาลปัจจุบัน
ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช
นายกรัฐมนตรี
สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๒๐ ตุลาคม ๒๕๕๒
นฤดล/ตรวจ
๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓
[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๖๓/ตอนที่ ๑/หน้า ๕/๑ มกราคม ๒๔๘๙