ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. 2516
ข้อมูล ณ 4 ก.ค. 2569 (2026-07-04) · หน้านี้เรียบเรียงจากฉบับของแหล่งข้อมูลทางการ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง การแก้ไขหรือการยกเลิกในภายหลังอาจยังไม่ปรากฏ โปรดตรวจสอบผลใช้บังคับจากฉบับทางการ · เว็บไซต์ทางการ: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติออกข้อบังคับไว้ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖
ข้อ ๒[๑] ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ข้อ ๓ เครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา ให้มี ๔ ชนิด คือ (๑) เครื่องแบบปกติ (๒) เครื่องแบบครึ่งยศ (๓) เครื่องแบบเต็มยศ (๔) เครื่องแบบสโมสร
ข้อ ๔ เครื่องแบบปกติ มี ๕ แบบ คือ ก. เครื่องแบบปกติขาว ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง ค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ จ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว ก. เครื่องแบบปกติขาว ให้ประกอบด้วย (๑) หมวก สมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาว กะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาว ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทองสูง ๕ เซนติเมตรบนหมอนสักหลาดสีขาว สมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชาย แต่เป็นทรงอ่อน (๒) เสื้อ สมาชิกชาย ให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาว ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุม ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย สมาชิกหญิง ให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอป้านแขนยาวถึงข้อมือ มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ๕ ดุม มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีใบปกกระเป๋า และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย (๓) อินทรธนู ให้มีอินทรธนูแข็งกว้าง ๔ เซนติเมตร ยาวตามความยาวของบ่า พื้นสักหลาดสีดำ ปักดิ้นสีทองเป็นลายประจำยามเต็มแผ่น ติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ด้านคอปลายมน ติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก (๔) กางเกง กระโปรง สมาชิกชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขาวยาวไม่พับปลายขา สมาชิกหญิง ให้ใช้กระโปรงสีขาวยาวปิดเข่าปลายบานเล็กน้อย (๕) รองเท้า ถุงเท้า สมาชิกชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูก ถุงเท้าสีดำ สมาชิกหญิง ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗ เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อ (๖) เครื่องหมายสังกัด ให้มีเครื่องหมายรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลม มีรัศมีโดยรอบขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทอง สำหรับสมาชิกชาย ให้ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้าง ส่วนสมาชิกหญิง ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่สีของหมวก ผ้าพันหมวก หมอนสักหลาดสำหรับปักตราครุฑพ่าห์ เสื้อ และกางเกงหรือกระโปรงเป็นสีกากีหรือสีกากีนวล ให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติขาวในโอกาสไปงานพิธีในต่างจังหวัด หรือตามหมายกำหนดการ ค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ให้ประกอบด้วย (๑) หมวก สมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวลเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง เว้นแต่ตราครุฑพ่าห์ที่หน้าหมวกให้ใช้ตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทอง สูง ๖.๕ เซนติเมตร และสายรัดคางให้ใช้สายรัดคางหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชาย แต่เป็นทรงอ่อน (๒) เสื้อ ให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีกากีหรือสีกากีนวลแขนยาวรัดข้อมือ มีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น มีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑ กระเป๋า ที่กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร มีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควรและติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้าง ที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อ ยาวตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ ดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อ ในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมนุมชน ให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย (๓) อินทรธนู ให้ใช้อินทรธนูอ่อน มีแถบสีเหลืองหรือสีทองกว้าง ๓ เซนติเมตรทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑ เซนติเมตรติดเรียงต่อไปอีก ๑ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร การติดแถบให้ติดตามขวางที่ต้นอินทรธนู แถบแรกให้ห่างจากต้นอินทรธนู ๕ มิลลิเมตร และแถบต่อไปเว้นระยะห่างกัน ๕ มิลลิเมตร และมีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่กลางพระมหามงกุฎ ประกอบด้วยรวงข้าวและดอกบัวตูมวงล้อมอยู่เบื้องล่างขนาดสูง ๕ เซนติเมตร ติดทับบนแถบ (๔) กางเกง กระโปรง สมาชิกชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีกากีหรือสีกากีนวลขายาว ไม่พับปลายขา สมาชิกหญิง ให้ใช้กางเกงแบบสมาชิกชาย หรือกระโปรงสีกากีหรือสีกากีนวลยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย (๕) เข็มขัด ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีกว้าง ๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด ไม่มีเข็มสำหรับสอดรูปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร (๖) รองเท้า ถุงเท้า สมาชิกชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกหรือหุ้มข้อหนังสีดำ ถุงเท้าสีดำ สมาชิกหญิง ถ้าใช้กางเกง ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ถุงเท้าสั้นสีดำ ถ้าใช้กระโปรง ให้ใช้รองเท้าส้นสูงสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๗ เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อ ง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ให้ประกอบด้วย (๑) หมวก สมาชิกชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวล เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ สมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชาย แต่เป็นทรงอ่อน (๒) เสื้อ ให้ใช้เสื้อสีกากีหรือสีกากีนวลคอแบะแบบคอตื้นแขนสั้นปล่อยเอว ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋า กระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่ง กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองกระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป๋าข้างละ ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋าดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง ๕ เซนติเมตร และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้าง การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย (๓) อินทรธนู กางเกง กระโปรง เข็มขัด รองเท้า ถุงเท้า ให้ใช้เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ ให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติกากีคอพับได้ในโอกาสอันควร จ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว ให้ประกอบด้วย (๑) หมวก ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว ที่หน้าหมวกเหนือแก๊ปติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทองสูง ๓ เซนติเมตร หรือปักตราครุฑพ่าห์ด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง สูง ๓ เซนติเมตร (๒) เสื้อ ให้ใช้เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว ไม่มีสาบอกที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม ขัดดุมปิดคอได้ มีลิ้นปิดอกแขนยาวแบบทรงกระบอก ที่อกมีกระเป๋าไม่มีสาบปะข้างละ ๑ กระเป๋า มุมกระเป๋าและปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อรูปกลมแบนขนาดเล็ก ชายเสื้อตัดตรงไม่มีเว้า ที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างปักด้วยด้านหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง เป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลมมีรัศมีโดยรอบ ขนาดสูง ๒,๕ เซนติเมตร (๓) กางเกง ให้ใช้กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียว ไม่พับปลายขา ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าปะ มีปกขัดดุมกระเป๋าละ ๑ ดุมด้วยก็ได้ ตะเข็บกางเกงทุกตะเข็บต้องเป็นตะเข็บคู่ (๔) เข็มขัด ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีแกมเขียวกว้าง ๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดและปลายเข็มขัดให้มีลักษณะเช่นเดียวกันกับเข็มขัดของเครื่องแบบปกติกากีคอพับ (๕) รองเท้า ให้ใช้รองเท้าสูงครึ่งน่องสีกากีแกมเขียวหรือสีดำ มีรูร้อยเชือก ให้ใช้เครื่องแบบนี้เป็นเครื่องแบบสนาม ในโอกาสตรวจการเฉพาะกิจ
ข้อ ๕ เครื่องแบบครึ่งยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่กางเกงหรือกระโปรงให้ใช้ผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์แต่ไม่สวมสายสะพาย
ข้อ ๖ เครื่องแบบเต็มยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์สวมสายสะพาย
ข้อ ๗ เครื่องแบบสโมสร เครื่องแบบสโมสรสำหรับสมาชิกชาย มี ๓ แบบ (๑) เครื่องแบบสโมสร ก. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ (๒) เครื่องแบบสโมสร ข. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ก. เว้นแต่ เสื้อ ให้ใช้เสื้อสโมสรสีขาว ทำด้วยผ้าสักหลาดหรือเสิร์จ เปิดอก ปาดเอว มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุม ที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓ ดุม และที่บรรจบเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม ดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกันประกอบด้วยเสื้อกั๊กสีขาวมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ๓ ดุม และเสื้อเชิ้ตสีขาวอกแข็ง ข้อมือแข็ง คอเชิ้ตชั้นเดียว แบบปีกผีเสื้อ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย เครื่องหมายสังกัด ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้าง เหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (๓) เครื่องแบบสโมสร ค. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ข. เว้นแต่เสื้อเชิ้ตอกแข็ง ให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาว และเสื้อกั๊กให้ใช้แพรแถบสีเดียวกับกางเกงรัดเอวแทนแพรแถบนี้ส่วนกลางด้านหน้ากว้าง ๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างเรียวกว้าง ๑๑ เซนติเมตร ที่ปลายมีขอเกี่ยวติดกันในขณะคาดทางด้านหลัง สมาชิกหญิง ให้แต่งตามสมัยนิยม
ข้อ ๘ เครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศและเครื่องแบบสโมสร ให้แต่งตามหมายกำหนดการ
ข้อ ๙ นอกจากเครื่องแบบดังได้กล่าวแล้วในข้อ ๓ ให้มีเครื่องหมายโลหะสีทองลงยาสีธงชาติไทย มีลักษณะกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ตอนบนเป็นรูปยอดโดมของพระที่นั่งอนันตสมาคม ตรงกลางมีรูปรัฐธรรมนูญประดิษฐานบนพานสองชั้น และเบื้องล่างมีข้อความว่า สมาชิกรัฐสภา เครื่องหมายนี้ให้ใช้ประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อนอกเบื้องซ้าย ในเวลาแต่งกายสากล ประกาศ ณ วันที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๑๖ พลตรี ศ. สิริโยธิน ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ สัญชัย ศิริเดช/ผู้จัดทำ ๒๒ ตุลาคม ๒๕๕๒ [๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๙๐/ตอนที่ ๘๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๔๒/๙ กรกฎาคม ๒๕๑๖
ที่มา: ระบบกลางทางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
วันที่ประกาศบางส่วนนำมาจาก: Open Law Data Thailand × สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (CC BY 4.0)