กฎกระทรวง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการให้เช่า เช่าซื้อ หรือโอนที่ดินหรือทรัพย์สินอื่น ของกรมชลประทานเพื่อใช้ในการทำเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๖๔ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๑๖ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ในเขตโครงการจัดรูปที่ดินใดที่มีที่ดินของกรมชลประทานตั้งอยู่ ให้สำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดที่มีอำนาจหน้าที่ในเขตโครงการจัดรูปที่ดินดังกล่าวนำเสนอคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาว่า สมควรจัดที่ดินแปลงใดให้เช่าหรือเช่าซื้อเพื่อใช้ในการทำเกษตรกรรม แล้วแต่กรณี
ข้อ ๒ ในกรณีที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดเห็นสมควรจัดที่ดินแปลงใดให้เช่าหรือเช่าซื้อเพื่อใช้ในการทำเกษตรกรรม ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดประกาศให้ราษฎรที่ประสงค์จะเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินแปลงนั้นมายื่นคำขอต่อสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ ประกาศตามวรรคหนึ่ง ให้ปิดไว้ ณ ศาลากลางจังหวัด ที่ว่าการอำเภอ ที่ทำการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในท้องที่ซึ่งที่ดินตั้งอยู่ ทั้งนี้ ให้ระบุวันที่ปิดประกาศ ณ สถานที่ต่าง ๆ ไว้ด้วย
ข้อ ๓ ผู้ยื่นคำขอเช่าหรือเช่าซื้อตามข้อ ๒ ต้องมีคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้ (๑) เป็นบุคคลธรรมดาซึ่งมีสัญชาติไทยโดยการเกิด (๒) บรรลุนิติภาวะ (๓) ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย (๔) ไม่เป็นบุคคลวิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ (๕) ไม่มีที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเป็นของตนเอง หรือมีเพียงเล็กน้อยไม่พอแก่การครองชีพ (๖) มีความประพฤติดีและซื่อสัตย์สุจริต (๗) สามารถเข้าทำประโยชน์ได้ด้วยตนเอง (๘) เป็นผู้ยินยอมปฏิบัติตามระเบียบ ข้อบังคับ และเงื่อนไขที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดกำหนด
ข้อ ๔ ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาคัดเลือกบุคคลผู้ยื่นคำขอแสดงความประสงค์ที่จะขอเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินแต่ละแปลง โดยจัดเรียงลำดับการพิจารณาคัดเลือก ดังต่อไปนี้ (๑) ผู้ยื่นคำขอเช่าหรือเช่าซื้อเป็นผู้ซึ่งเข้าทำประโยชน์ในที่ดินแปลงนั้นอยู่ก่อนวันที่กำหนดพื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน ให้ได้รับการคัดเลือกเป็นลำดับแรก (๒) หากยังมีที่ดินเหลืออยู่จากการจัดที่ดินตาม (๑) ให้คัดเลือกจากผู้ยื่นคำขอแสดงความประสงค์ที่จะขอเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตโครงการจัดรูปที่ดินนั้นตั้งอยู่ในตำบล อำเภอ หรือจังหวัดเดียวกันตามลำดับ โดยใช้วิธีจับสลาก
ข้อ ๕ เมื่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดได้ดำเนินการคัดเลือกผู้เช่าหรือผู้เช่าซื้อตามจำนวนแปลงที่ดินแล้ว ให้ประกาศรายชื่อผู้ได้รับการคัดเลือก โดยปิดประกาศไว้ ณ สถานที่ตามข้อ ๒ ในกรณีผู้ใดเห็นว่า ผู้ได้รับการคัดเลือกในประกาศรายชื่อเป็นผู้ที่ขาดคุณสมบัติตามข้อ ๓ ผู้นั้นมีสิทธิยื่นคำคัดค้านพร้อมด้วยหลักฐานต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศรายชื่อ ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาวินิจฉัยคำคัดค้านให้แล้วเสร็จภายในเก้าสิบวันนับแต่วันได้รับหนังสือคัดค้านคำวินิจฉัยของคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดให้เป็นที่สุด
ข้อ ๖ ก่อนทำสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อ ผู้มีสิทธิเช่าหรือเช่าซื้อสามารถตกลงแลกเปลี่ยนที่ดินที่จะเช่าหรือเช่าซื้อระหว่างกันได้ โดยแจ้งเป็นหนังสือต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศรายชื่อผู้ได้รับการคัดเลือก เมื่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดอนุมัติแล้ว ให้ดำเนินการแลกเปลี่ยนที่ดินที่จะเช่าหรือเช่าซื้อกันต่อไปได้
ข้อ ๗ เมื่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดได้กำหนดแปลงที่ดินให้ผู้เช่าหรือผู้เช่าซื้อ และกำหนดอัตราค่าเช่าหรือค่าเช่าซื้อแล้ว ให้หัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการทำสัญญากับผู้เช่าหรือผู้เช่าซื้อตามแบบที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางกำหนด
ข้อ ๘ การกำหนดอัตราค่าเช่าหรือค่าเช่าซื้อที่ดินในแต่ละแปลง ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาตามระเบียบที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางกำหนดตามมาตรา ๑๑ (๙)
ข้อ ๙ ผู้มีสิทธิเช่าหรือเช่าซื้อรายใดไม่ไปทำสัญญาหรือไม่เข้าไปทำประโยชน์ในที่ดินภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดกำหนด และไม่แจ้งเหตุขัดข้องเป็นหนังสือให้หัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดทราบภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่กำหนดให้มาทำสัญญาหรือวันที่กำหนดให้ทำประโยชน์ในที่ดิน ให้ถือว่าผู้นั้นสละสิทธิในการทำสัญญาหรือให้ถือว่าสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อเป็นอันสิ้นสุดลง แล้วแต่กรณี ในกรณีที่หัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาแล้วเห็นว่า เหตุขัดข้องที่ผู้มีสิทธิเช่าหรือเช่าซื้อรายใดแจ้งมาตามวรรคหนึ่งมีเหตุอันสมควร ให้มีหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิเช่าหรือเช่าซื้อไปทำสัญญาหรือเข้าทำประโยชน์ในที่ดินภายในระยะเวลาที่กำหนด หากผู้มีสิทธิเช่าหรือเช่าซื้อไม่ไปทำสัญญาหรือเข้าทำประโยชน์ในที่ดินภายในระยะเวลาดังกล่าว ให้ถือว่าผู้นั้นสละสิทธิในการทำสัญญาหรือให้ถือว่าสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อเป็นอันสิ้นสุดลง แล้วแต่กรณี
ข้อ ๑๐ เมื่อผู้มีสิทธิเช่าซื้อได้ดำเนินการตามสัญญาเช่าซื้อครบถ้วนแล้ว ให้กรมชลประทานจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่ผู้เช่าซื้อต่อไป
ข้อ ๑๑ การเช่า เช่าซื้อ หรือโอนทรัพย์สินอื่นของกรมชลประทานที่ได้มาโดยประการใดตามมาตรา ๑๖ ให้นำหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดสำหรับการเช่า เช่าซื้อ หรือโอนที่ดินตามที่กำหนดในข้อ ๑ ถึงข้อ ๑๐ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ข้อ ๑๒ เมื่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดได้ดำเนินการตามกฎกระทรวงนี้แล้ว ให้รายงานคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางเพื่อทราบ ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ เฉลิมชัย ศรีอ่อน พลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากมาตรา ๑๖ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ บัญญัติว่า การนำที่ดินหรือทรัพย์สินอื่นของกรมชลประทานที่ได้มาตามพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ ให้เช่า เช่าชื้อ หรือโอนไปยังเกษตรกรเพื่อใช้ในการทำเกษตรกรรม ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
公布日期部分取自：Open Law Data Thailand × สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี（CC BY 4.0）