ข้อ ๔ สถานที่ดำเนินการต้องอยู่ในที่ตั้งและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม โดยอย่างน้อยต้องมีสภาพพื้นที่และสภาพแวดล้อม ดังต่อไปนี้ (๑) มีตำแหน่งที่ตั้ง สภาพภูมิประเทศ และสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสม และไม่เสี่ยงต่อภัยธรรมชาติ (๒) มีขนาดของพื้นที่เหมาะสมต่อการดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ตามประเภท ชนิด
และจำนวนของสัตว์ รวมถึงระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ (๓) มีสภาพแวดล้อมสะอาด ไม่เป็นแหล่งสะสมของสิ่งสกปรก พาหะนำเชื้อโรค เชื้อโรค และมลพิษ (๔) มีเส้นทางการคมนาคมสะดวก และมีระบบสาธารณูปโภคที่จำเป็นเข้าถึงได้
ข้อ ๕ สถานที่ดำเนินการ ต้องมีลักษณะอย่างน้อย ดังต่อไปนี้ (๑) มีการออกแบบแผนผังการใช้พื้นที่ภายในอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง และการติดตั้งระบบงานต่าง ๆ เพื่อการเลี้ยงและใช้สัตว์ การป้องกันการติดเชื้อ การควบคุมสภาพแวดล้อม การจัดการของเสีย ที่สอดคล้องกับประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์
ระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ และลักษณะของงานทางวิทยาศาสตร์ รวมถึงการอำนวยความสะดวกและความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงานสำหรับกรณีที่มีการเลี้ยงสัตว์ด้วยระบบใดระบบหนึ่งตามข้อ ๘ ที่ไม่ใช่วิธีการเลี้ยงสัตว์แบบดั้งเดิม ตามข้อ ๙ อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นต้องมีการแบ่งพื้นที่ภายในตามลักษณะการใช้งาน
โดยแบ่งเป็นพื้นที่สะอาดและพื้นที่ปนเปื้อน พร้อมทั้งกำหนดเส้นทางเดินของผู้ปฏิบัติงานและเส้นทางการเคลื่อนย้ายสัตว์ เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้ชัดเจน (๒) มีการก่อสร้างโดยใช้วัสดุอุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน เหมาะสมกับประเภทและชนิดของสัตว์ ระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ และลักษณะของงานทางวิทยาศาสตร์
(๓) มีพื้นที่พักสัตว์ที่นำเข้ามาจากภายนอก พื้นที่กักกันสัตว์ที่นำเข้ามาโดยยังไม่ได้ตรวจสุขภาพ หรือยังไม่รู้ผลการตรวจสุขภาพ หรือสงสัยว่าอาจมีเชื้อโรคติดมาด้วย และมีพื้นที่สำหรับดูแลสัตว์ที่ป่วยแยกออกจากพื้นที่เลี้ยงสัตว์โดยให้อยู่ในตำแหน่งที่ป้องกันการแพร่เชื้อโรคได้ (๔)
มีการแบ่งแยกพื้นที่สำหรับจัดเก็บอาหาร น้ำดื่ม เครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่อความสะอาด โดยมีการควบคุมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม (๕) มีพื้นที่สำหรับการเปลี่ยนรองเท้าก่อนเข้าสู่ภายในสถานที่เลี้ยงสัตว์
และพื้นที่สำหรับการเปลี่ยนหรือสวมใส่ชุดปฏิบัติการก่อนเข้าสู่พื้นที่เลี้ยงสัตว์ (๖) มีการป้องกันไม่ให้บุคคลหรือยานพาหนะที่ไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงสัตว์จากภายนอก และสิ่งรบกวนอื่นใดเข้าไปในสถานที่ดำเนินการ และไม่ให้สัตว์ที่เลี้ยงไว้หลุดออกไปภายนอกได้ (๗)
มีความสอดคล้องกับมาตรฐานระบบการจัดการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน
ข้อ ๖ สถานที่ดำเนินการต้องจัดให้มีการวางระบบงานต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์ รวมทั้งระบบและวิธีการเลี้ยงสัตว์ ดังต่อไปนี้ (๑) ระบบควบคุมสภาพแวดล้อมในอาคารและห้องเลี้ยงสัตว์ ทั้งอุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ การถ่ายเทอากาศ ความดันอากาศ รวมทั้งต้องควบคุมแสงสว่าง เสียง การสั่นสะเทือน
และกลิ่น ไม่ให้รบกวนต่อสัตว์และผู้ปฏิบัติงาน (๒) ระบบกำจัดของเสียจากสัตว์ ซากสัตว์ และสิ่งปฏิกูล เพื่อให้ปลอดภัยต่อสุขภาพของสัตว์และผู้ปฏิบัติงาน รวมถึงไม่ก่อให้เกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม (๓) ระบบไฟฟ้า (๔) ระบบจัดการน้ำเพื่อใช้ในการเลี้ยงสัตว์ (๕) ระบบการจัดการน้ำเสียและระบบระบายน้ำทิ้ง (๖)
ระบบการจัดการคุณภาพของอากาศ (๗) ระบบป้องกันอัคคีภัยและระบบดับเพลิง (๘) ระบบป้องกันภัยธรรมชาติ โดยมีมาตรการป้องกันภัยธรรมชาติที่ชัดเจน และครอบคลุมความเสี่ยง (๙) ระบบรักษาความปลอดภัย (๑๐) ระบบจัดการกรณีเหตุฉุกเฉิน (๑๑) ระบบควบคุมและตรวจติดตามการทำงานของระบบงานต่าง ๆ (๑๒)
ระบบทดแทนหรือสำรองเพื่อให้สัตว์ได้รับอากาศอย่างต่อเนื่อง และควบคุมอุณหภูมิไม่ให้เกินเกณฑ์ที่จะทำให้สัตว์ต้องทรมานหรือเสียชีวิต
ข้อ ๗ สถานที่ดำเนินการสำหรับสัตว์ประเภทสัตว์ทดลอง ต้องมีการจัดสภาพแวดล้อมให้มีสภาวะและลักษณะอย่างน้อย ดังต่อไปนี้ (๑) ควบคุมอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ในห้องเลี้ยงสัตว์ให้คงที่และเหมาะสมกับสัตว์ (๒) ควบคุมการถ่ายเทอากาศในพื้นที่เลี้ยงสัตว์และพื้นที่อื่นในอาคารเลี้ยงสัตว์
ให้เหมาะสมกับสัตว์และผู้ปฏิบัติงาน และลักษณะของงานทางวิทยาศาสตร์ (๓) ควบคุมความดันอากาศในพื้นที่ต่าง ๆ ในอาคารเลี้ยงสัตว์ ให้เหมาะสมกับลักษณะของงานทางวิทยาศาสตร์ (๔) ควบคุมความเข้มของแสงสว่างให้เหมาะสมกับสัตว์ โดยไม่ควรให้สัตว์ได้รับแสงจากธรรมชาติหรือแหล่งกำเนิดแสงโดยตรง
รวมถึงแสงจากภายนอกห้องเลี้ยงสัตว์ ยกเว้นสัตว์ที่ต้องการแสงจากธรรมชาติในบางช่วงเวลา (๕) ควบคุมความดังของเสียงทั้งภายในและภายนอกห้องเลี้ยงสัตว์และอาคารเลี้ยงสัตว์ตามความเหมาะสมของสัตว์ และหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดการสั่นสะเทือนในห้องเลี้ยงสัตว์
ข้อ ๘ สถานที่ดำเนินการสำหรับสัตว์ประเภทสัตว์ทดลอง ต้องจัดให้มีการเลี้ยงสัตว์ระบบใดระบบหนึ่งหรือหลายระบบ ดังต่อไปนี้ (๑) ระบบอนามัยเข้ม เป็นระบบการเลี้ยงสัตว์ที่ต้องมีการป้องกันการติดเชื้อ โดยมีลักษณะและการจัดการ ดังต่อไปนี้ (ก) อาคารเลี้ยงสัตว์มีลักษณะปิดหรือกึ่งปิดกึ่งเปิด (ข)
จัดแบ่งพื้นที่ภายในสถานที่ดำเนินการเป็นพื้นที่สะอาด พื้นที่ปนเปื้อน และพื้นที่สนับสนุน (ค) ควบคุมสภาพแวดล้อม ทั้งอุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ ความดันอากาศ การถ่ายเทอากาศ แสงสว่าง เสียง และการสั่นสะเทือน ให้เหมาะสมกับสัตว์ และบันทึกข้อมูลสภาพแวดล้อมประจำวัน ให้สอดคล้องกับลักษณะอาคาร (ง)
ตรวจสุขภาพสัตว์อย่างสม่ำเสมอ และบันทึกข้อมูลสุขภาพประจำวัน (จ) จัดให้มีอาหาร น้ำดื่ม และวัสดุรองนอน ให้เหมาะสมและเพียงพอกับประเภท ชนิด สายพันธุ์ อายุ ขนาด พฤติกรรม และจำนวนของสัตว์ (ฉ) ดูแลเรื่องความสะอาดทั้งในสัตว์และผู้ปฏิบัติงาน เพื่อป้องกันการติดเชื้อและการแพร่กระจายของของเสียและเชื้อโรค (ช)
ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อห้องเลี้ยงสัตว์ รวมถึงเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการเลี้ยงสัตว์ เพื่อป้องกันการติดเชื้อและการแพร่กระจายของเชื้อโรค สารเคมี สารพิษ และวัตถุอันตราย (ซ) มีมาตรฐานวิธีปฏิบัติเพื่อป้องกันและควบคุมการแพร่กระจายของของเสีย เชื้อโรค สารเคมี สารพิษ และวัตถุอันตราย
รวมทั้งมาตรฐานวิธีปฏิบัติงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยงสัตว์ (๒) ระบบปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะ เป็นระบบการเลี้ยงสัตว์ที่ต้องมีการป้องกันการติดเชื้อและการจัดการให้สัตว์ปลอดจากเชื้อก่อโรคที่กำหนด โดยมีลักษณะและการจัดการเช่นเดียวกับระบบอนามัยเข้มตาม (๑) และต้องมีการดำเนินการเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้ (ก)
อาคารเลี้ยงสัตว์มีลักษณะปิด (ข) มีมาตรการพิเศษเพื่อป้องกันการติดเชื้อ สำหรับผู้ปฏิบัติงาน สัตว์ เครื่องมือ เครื่องใช้ อุปกรณ์ที่เลี้ยงสัตว์ และอากาศที่จะเข้าและออกจากห้องเลี้ยงสัตว์ (ค) มีการควบคุมแรงดันอากาศภายในห้องเลี้ยงสัตว์ให้สูงกว่าภายนอก (ง)
อาหารและน้ำดื่มที่ใช้เลี้ยงสัตว์ต้องผ่านการฆ่าเชื้อและมีให้สัตว์ได้กินและดื่มอย่างเพียงพอ (จ) มีโปรแกรมการตรวจสอบเชื้อในสัตว์และสภาพแวดล้อมเพื่อยืนยันได้ว่า สัตว์ปลอดจากเชื้อก่อโรคจำเพาะนั้น โดยต้องมีการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมออย่างน้อยปีละ ๒ ครั้ง (๓) ระบบปลอดเชื้อสมบูรณ์
เป็นระบบการเลี้ยงสัตว์ที่ต้องมีการป้องกันการติดเชื้อและการจัดการให้สัตว์ปลอดเชื้ออย่างสมบูรณ์ โดยมีลักษณะและการจัดการเช่นเดียวกับระบบปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะตาม (๒) และต้องมีการดำเนินการเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้ (ก) มีมาตรการพิเศษเพื่อป้องกันการติดเชื้อทุกชนิด สำหรับผู้ปฏิบัติงาน สัตว์ เครื่องมือ
เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่เลี้ยงสัตว์ เพื่อให้ปลอดเชื้ออย่างสมบูรณ์ (ข) มีโปรแกรมการตรวจสอบเชื้อในสัตว์และสภาพแวดล้อมเพื่อยืนยันได้ว่า สัตว์ปลอดจากเชื้อทุกชนิด (๔) ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการเลี้ยงสัตว์ เป็นระบบการเลี้ยงสัตว์ตาม (๑) (๒) หรือ (๓) ที่ต้องมีการใช้เชื้อโรคตามรายการเชื้อโรค ๔ กลุ่ม
ที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ประกาศกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ร่วมด้วย โดยมีลักษณะและการจัดการเช่นเดียวกับระบบการเลี้ยงสัตว์ตาม (๑) (๒) หรือ (๓) และต้องมีการดำเนินการเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้ (ก)
พื้นที่เลี้ยงสัตว์ต้องแยกออกจากพื้นที่เลี้ยงสัตว์ของระบบอื่นอย่างชัดเจน (ข) เส้นทางการสัญจรในพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ต้องแยกทางเข้าและออกเฉพาะของสัตว์ ผู้ปฏิบัติงาน เครื่องมือ เครื่องใช้ และวัสดุอุปกรณ์ (ค) ควบคุมและป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคที่นำมาใช้ร่วมกับสัตว์ (ง) ซากของสัตว์ เครื่องมือ
เครื่องใช้ และอุปกรณ์ ก่อนนำออกจากพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ต้องผ่านการฆ่าเชื้อทุกครั้ง (จ) ติดตราสัญลักษณ์ความปลอดภัยทางชีวภาพในการเลี้ยงสัตว์ ที่บริเวณทางเข้า และมีวิธีการจัดการเกี่ยวกับการกักกันและการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคให้เหมาะสมกับชนิดของเชื้อโรค (ฉ) การเลี้ยงสัตว์ที่จำเป็นต้องใช้เชื้อโรค
กลุ่มที่ ๒ หรือกลุ่มที่อันตรายกว่า ห้องเลี้ยงสัตว์ต้องมีแรงดันอากาศต่ำกว่าภายนอกห้องที่อยู่ถัดไปตามลำดับ (ช) การเลี้ยงสัตว์ที่จำเป็นต้องใช้เชื้อโรค กลุ่มที่ ๓ และกลุ่มที่ ๔ ในห้องเลี้ยงสัตว์ต้องมีแรงดันอากาศต่ำกว่าภายนอกห้องที่อยู่ถัดไปตามลำดับ มีห้องกักอากาศก่อนเข้าสู่ห้องเลี้ยงสัตว์
และมีระบบกรองอากาศทั้งเข้าและออกด้วยเครื่องกรองอากาศที่มีประสิทธิภาพสูง
ข้อ ๙ สถานที่ดำเนินการสำหรับสัตว์ประเภทสัตว์เลี้ยงหรือสัตว์จากธรรมชาติ จะใช้ระบบการเลี้ยงสัตว์ประเภทสัตว์ทดลองตามข้อ ๘ หรือใช้วิธีการเลี้ยงแบบดั้งเดิมก็ได้ โดยต้องมีลักษณะและการจัดการ ดังต่อไปนี้ (๑) อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างที่ใช้เลี้ยงสัตว์มีลักษณะเปิดหรือกึ่งเปิดกึ่งปิด (๒)
อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างต้องมีความแข็งแรง และมีวิธีการเพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์หลบหนีและป้องกันการบุกรุกของสัตว์และบุคคลภายนอก (๓) มีขนาดของอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างและพื้นที่เลี้ยงสัตว์ รวมถึงการจัดแบ่งพื้นที่ให้เป็นสัดเป็นส่วนเพื่อการเลี้ยงและใช้สัตว์ให้เหมาะสมกับประเภท ชนิด และจำนวนของสัตว์ (๔)
มีการจัดการสภาพแวดล้อม ทั้งอุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ การถ่ายเทอากาศ แสงสว่าง และเสียง ให้เหมาะสมกับสัตว์ และบันทึกข้อมูลสภาพแวดล้อมประจำวัน (๕) มีการจัดการเรื่องอาหารและน้ำดื่มตลอดจนเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ เพื่อการเลี้ยงสัตว์ให้เพียงพอ มีความสะอาด และมีคุณภาพเหมาะสมกับสัตว์ (๖)
มีการจัดการด้านสุขอนามัยของสัตว์ และความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน รวมทั้งไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม (๗) มีการจัดเก็บเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เป็นสัดเป็นส่วนและเป็นระเบียบ โดยคำนึงถึงความสะดวกในการนำมาใช้และความปลอดภัยของสัตว์และผู้ปฏิบัติงาน
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
