ข้อ ๖๘ ทหารซึ่งมีหน้าที่ขี่ม้า หรือทหารทั่วไปในโอกาสขี่ม้า เมื่อแต่งเครื่องแบบที่ใช้กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียว จะใช้กางเกงแบบขี่ม้าและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ ประกอบกับสนับแข้งหนังสีดำ หรือผ้าพันแข้งสีกากีแกมเขียว หรือจะใช้รองเท้าสูงหนังสีดำก็ได้ เมื่อแต่งเครื่องแบบที่ใช้กางเกงแถบ ให้ใช้กางเกงแถบแบบขี่ม้า และรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำประกอบกับสนับแข้งหนังสีดำ หรือจะใช้รองเท้าสูงหนังสีดำก็ได้
ข้อ ๖๙ ทหารทั่วไป ในโอกาสขับขี่จักรยานยนต์จะใช้หมวกป้องกันศีรษะ สำหรับขี่จักรยานยนต์ลักษณะกลมตามรูปศีรษะปิดถึงท้ายทอยสีกากีแกมเขียวไม่มีลวดลาย ด้านหน้าตอนบนมีกระบังลม หมวกสีดำไม่ติดแผ่นวัสดุใสกันลม มีสายรัดคางทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำประกอบกับเครื่องแบบเฉพาะขณะที่ขับขี่จักรยานยนต์ก็ได้
ข้อ ๗๐ สำหรับนายทหารสัญญาบัตรขั้นจอมพลและนายพล เมื่อใช้หมวกทรงอ่อนให้ใช้เครื่องหมายรูปปีกนก ปักด้วยดิ้นทอง หรือวัตถุเทียมดิ้นทอง หรือด้ายสีน้ำเงินดำ กว้าง ๓ เซนติเมตร ยาว ๗ เซนติเมตร ประดับชิดทางด้านซ้ายของตราหน้าหมวกขนาดกลาง
ข้อ ๗๑ พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารช่างในเวลาทำการฝึกในหน้าที่ทหารช่างใช้เครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนาม และจะใช้รองเท้าผ้าใบสีดำก็ได้
ข้อ ๗๒ ทหารซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับการรักษาพยาบาลในเวลาปฏิบัติหน้าที่ในสถานพยาบาลจะใช้เสื้อหรือผ้ากันเปื้อน หรือเครื่องแบบพยาบาลก็ได้ ในเวลาปฏิบัติหน้าที่ในสนาม ให้แต่งเครื่องแบบสนามเช่นเดียวกับทหารทั่วไป เว้นแต่ที่ด้านหน้าและด้านหลังหมวกเหล็ก ให้มีเครื่องหมายกาชาด กับที่แขนเสื้อข้างซ้ายระหว่างไหล่กับข้อศอก ให้พันผ้าพันแขนสีขาว กว้าง ๑๐ เซนติเมตร มีเครื่องหมายกาชาดอยู่ด้านนอก
ข้อ ๗๓ เสื้อกันฝนสีกากีแกมเขียว เป็นเสื้อคอแบะแขนยาว ตัวเสื้อยาวคลุมถึงใต้เข่า ที่แนวอกติดดุมสองแถบ ๆ ละ ๕ ดุม มีเข็มขัดรัดเอวติดกับตัวเสื้อสำหรับปรับขนาดของเอว ที่แนวต้นขามีกระเป๋าเฉียง มีฝาปิดขัดดุม ๑ ดุม ปลายแขนมีแผ่นรัดข้อมือเป็นสาบขัดดุม ๑ ดุม และมีที่คลุมศีรษะซ่อนอยู่ภายในปกเสื้อ เสื้อกันฝนแบบนี้ใช้สวมคลุมเครื่องแบบได้ทุกชนิด และเมื่อใช้หมวกจะใช้พลาสติกสีขาวชนิดใสหุ้มหมวกก็ได้
ข้อ ๗๔ เสื้อกันหนาว มี ๔ แบบ คือ (๑) เสื้อคลุมกันหนาวสีดำ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จหรือผ้าเนื้อหนากันน้ำ คอปกและแบะได้ ตัวเสื้อยาวประมาณเข่า มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ตะเข็บกลางจีบ และเปิดชายเสื้อไว้ถึงแนวตะโพกที่แนวเอวด้านหลังมีแถบทำด้วยผ้าชนิดและสีเดียวกับเสื้อ กว้าง ๖ เซนติเมตร สอบแถบ พาดทับกันติดดุม ๓ ดุม ระยะห่างเท่ากันตามยาวของแถบ ที่แนวอกมีดุมสองแถว แถวละ ๔ ดุม เป็นแนวเฉียงตอนล่างเข้าหากัน ด้านข้างมีกระเป๋าข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียง ๔๕ องศา ไม่มีปกแขนยาว ปลายแขนพับ ๑๕ เซนติเมตร มีอินทรธนูอ่อน ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนทำด้วยวัตถุสีดำ เสื้อแบบนี้ให้ติดเครื่องหมายยศ เครื่องหมายเหล่า และเครื่องหมายสังกัดด้วย ใช้สวมคลุมเครื่องแบบที่ใช้เสื้อชั้นนอกทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ หรือสีกากีแกมเขียว (๒) เสื้อกันหนาวคอแบะสีกากีแกมเขียว แขนยาวรัดข้อมือ ตัวเสื้อยาวปล่อยชายเสื้อถึงตะโพกพองาม ที่ปลายแขนมีสาบ กว้าง ๗ เซนติเมตร ปลายสาบมีรังดุม ๑ รัง และมีดุมที่ปลายแขนเสื้อข้างละ ๑ ดุม เสื้อแบบนี้มีสาบอกเสื้ออยู่ด้านใน ที่อกเสื้อใช้ซิปรูดตลอดตามยาวของเสื้อ ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าย่ามยืดชาย มีปกรูปตัดพองาม กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าเจาะ มีปกรูปตัดพองาม มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ที่เอวและชายเสื้อมีเชือกรัดและมีถุงคลุมศีรษะซ่อนไว้ในปกคอเสื้อด้านหลัง เสื้อแบบนี้ใช้สวมทับเครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวคอพับ เครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนามในขณะที่มีอากาศหนาว (๓) เสื้อกันหนาวแขนยาว ทำด้วยผ้ากันลมบุนวม ด้านนอกสีกากีแกมเขียว ด้านในสีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศ ตัวเสื้อยาวปล่อยชายเสื้อถึงตะโพกพองาม ติดซิปรูดจากคอเสื้อผ่าตลอด ด้านหน้ามีกระเป๋าเจาะเฉียงไม่มีปกข้างละ ๑ กระเป๋า แขนเสื้อข้างซ้ายเหนือข้อศอกมีที่เหน็บดินสอ ปากกา และกระเป๋าซิปรูดขนาดเล็ก ๑ กระเป๋า รอบคอ ปลายแขนและชายเสื้อด้านหลังจนถึงใต้กระเป๋าเสื้อด้านหน้ามีแถบด้ายถักรัดยาวยืดสีกากีแกมเขียว มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมกลมแบนขนาดเล็กทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว เสื้อแบบนี้ใช้ได้สองด้านใช้สวมทับเครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวคอพับ เครื่องแบบปกติกากีนวลแกมเขียวคอพับสำหรับทหารชาย เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวคอปก เครื่องแบบปกติขาวคอปก เครื่องแบบปกติกากีนวลแกมเขียวคอพับ เครื่องแบบปกติขาวคอพับสำหรับทหารหญิง เครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนามในขณะที่มีอากาศหนาว (๔) เสื้อกันหนาวแขนยาว ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จหรือผ้าเนื้อหนาสีกากีแกมเขียว เสื้อยาวปล่อยชายถึงตะโพกพองาม คอเชิ้ต ใต้คอปกเสื้อมีแถบผ้ากว้าง ๒ เซนติเมตร ขัดตัวดุม ๑ ดุม ที่ปลายแขนมีแผ่นรัดข้อมือเป็นสาบ กว้าง ๗ เซนติเมตร ปลายสาบมีรังดุม ๑ รัง และรังดุมที่ปลายแขนเสื้อข้างละ ๒ ดุม เพื่อปรับขนาดข้อมือที่อกเสื้อผ่าตลอดไม่มีสาบใช้ซิปรูดตลอดความยาวเสื้อด้านหน้ามีกระเป๋าเฉียงข้างละ ๑ ใบ ไม่มีฝากระเป๋า ชายเสื้อมีผ้าแถบรัดเอวกว้างประมาณ ๗ เซนติเมตร ขัดดุมข้างละ ๒ ดุม สำหรับปรับขนาดของเอว ที่บ่ามีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม เสื้อกันหนาวแบบนี้ใช้สวมทับเครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวคอพับ เครื่องแบบปกติกากีนวลแกมเขียวคอพับสำหรับทหารชาย เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวคอปก เครื่องแบบปกติขาวคอปก เครื่องแบบปกติกากีนวลแกมเขียวคอพับ เครื่องแบบปกติขาวคอพับสำหรับทหารหญิง ในขณะที่มีอากาศหนาว
ข้อ ๗๕ ตราหน้าหมวกเป็นรูปจักรอุณาโลม ภายใต้พระมหามงกุฎประดับแถบ ๒ ข้าง และมีช่อชัยพฤกษ์อยู่ภายใต้จักร ปลายช่อชัยพฤกษ์โค้งขึ้นบนมี ๓ ขนาด คือ (๑) ขนาดใหญ่ ทำด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๗.๕ เซนติเมตร สูง ๘.๕ เซนติเมตร มีสาบสีแดง (๒) ขนาดกลาง กว้าง ๖ เซนติเมตร สูง ๗.๕ เซนติเมตร มี ๒ ชนิด คือ (ก) ปักหรือทำด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองบนหมอนสักหลาดสีดำ เว้นแต่ขอบในของจักรปักหรือทำบนสักหลาดสีแดง ใช้ได้เฉพาะนายทหารสัญญาบัตร นายทหารประทวนชั้นนายดาบ นักเรียนนายร้อย นักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า นักเรียนนายทหารแผนที่และนักเรียนนายร้อยสำรอง (ข) ทำด้วยโลหะสีทอง มีสาบสีแดง ใช้ได้เฉพาะนายทหารประทวน นักเรียนนายสิบและพลทหาร (๓) ขนาดเล็ก ทำด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๓ เซนติเมตร สูง ๔ เซนติเมตร มีสาบสีแดง
ข้อ ๗๖ ดุมโลหะสีทอง มี ๓ ขนาด คือ (๑) ขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒.๕ เซนติเมตร (๒) ขนาดกลาง เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร (๓) ขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ดุมเหล่านี้มีลักษณะกลมนูนเล็กน้อย มีเส้นขอบโดยรอบ ภายในเส้นขอบมีลายดุนรูปจักรภายใต้พระมหามงกุฎ เว้นแต่ สำหรับทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีลายดุนรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ จปร ภายใต้พระมหามงกุฎ สำหรับทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีลายดุนรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ภายใต้พระมหามงกุฎ สำหรับทหารในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ มีลายดุนรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สก ในมงกุฎขัตติยนารี รองรับด้วยแพรแถบสะบัดสองชายและบนแพรแถบสะบัดสองชายและมีคำว่า กรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ สำหรับทหารในกรมทหารราบที่ ๒๑ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ มีลายดุนรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สก ในมงกุฎขัตติยนา รองรับด้วยแพรแถบสะบัดสองชาย และบนแพรแถบสะบัดสองชายมีคำว่า ทหารเสือนวมินทราชินี สำหรับทหารในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ มีลายดุนรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สก ในมงกุฎขัตติยนารี รองรับด้วยแพรแถบสะพัดสองชาย และบนแพรแถบสะบัดสองชายมีคำว่า นวมินทราชินี สำหรับนักเรียนนายร้อยและทหารในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ และในหน่วยทหารสื่อสารรักษาพระองค์ มีลายดุนรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ข้อ ๗๗ เดือยโลหะใช้ติดส้นรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหรือรองเท้าสูงหนังสีดำมี ๒ ชนิด คือ (๑) เดือยโลหะสีเงิน สำหรับทหารซึ่งมีหน้าที่ขี่ม้า ทหารทั่วไปในโอกาสขี่ม้า นายทหารสัญญาบัตรซึ่งดำรงตำแหน่งตั้งแต่ชั้นผู้บังคับกองพันขึ้นไป และนายทหารสัญญาบัตรซึ่งมียศตั้งแต่พันตรีขึ้นไป (๒) เดือยโลหะสีทอง สำหรับนายทหารสัญญาบัตรซึ่งสำเร็จหลักสูตรครูการขี่ม้าของโรงเรียนทหารม้า ศูนย์การทหารม้า กรมยุทธศึกษาทหารบก หรือหลักสูตรการขี่ม้าของทหารจากโรงเรียนการขี่ม้าในต่างประเทศตามที่กองทัพบกกำหนด นายทหารสัญญาบัตรเหล่าทหารม้าในหน่วยทหารม้าซึ่งดำรงตำแหน่งตั้งแต่ชั้นผู้บังคับการกรมขึ้นไป และนายทหารสัญญาบัตรซึ่งได้รับอนุมัติจากกองทัพบกเป็นกรณีพิเศษ เดือยโลหะตามข้อนี้ ให้ติดได้เฉพาะชนิดใดชนิดหนึ่งเท่านั้น
ข้อ ๗๘ เครื่องหมายยศ เครื่องหมายเหล่า เครื่องหมายสังกัด และเครื่องหมายพิเศษที่กำหนดให้ทำด้วยโลหะ และตราหน้าหมวก เมื่อประดับหรือติดกับส่วนของเครื่องแบบฝึก หรือเครื่องแบบสนาม จะปักด้วยไหมหรือด้ายสีน้ำเงินดำแทนโลหะหรือวัสดุที่กำหนดนั้นก็ได้
ข้อ ๗๙ ทหารชาย ในเวลาแต่งเครื่องแบบปกติหรือเครื่องแบบสโมสรที่กำหนดให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
ข้อ ๘๐ ทหารในกรมทหารราบที่ ๑ มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในเวลาปฏิบัติภารกิจในและนอกเขตพระราชฐาน เมื่อแต่งเครื่องแบบฝึก ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีน้ำเงิน ตราหน้าหมวกราชวัลลภและติดแถบ ทหารมหาดเล็ก ที่แขนเสื้อด้านซ้าย
ข้อ ๘๐/๑[๔] ทหารในหน่วยทหารในพระองค์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เมื่อใช้หมวกทรงอ่อน ให้ใช้ตราหน้าหมวกขนาดเล็กรองรับด้วยแพรแถบสะบัดสองชายเป็นรูปโค้งอยู่ภายใต้ตราหน้าหมวก บนแพรแถบสะบัดสองชายมีอักษร ทหารในพระองค์ ๙๐๔ สำหรับนายทหารสัญญาบัตรให้ปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ นายสิบ และพลทหาร ให้ใช้เครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง
ข้อ ๘๐/๒[๕] ทหารในหน่วยทหารในพระองค์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ให้ใช้ปลอกอินทรธนูประดับที่อินทรธนูอ่อนทั้งสองข้างของเครื่องแบบฝึก หรือเครื่องแบบสนามปลอกอินทรธนูทำด้วยสักหลาด เสิร์จหรือผ้า เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียว จากทางด้านไหล่ไปทางคอปลายมน มีขนาดกว้างยาวพอที่อินทรธนูอ่อนสอดได้ ปักอักษร พระนามาภิไธยย่อ มวก อยู่ด้านบนของปลอกอินทรธนู และ ทหารในพระองค์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เป็นรูปโค้งรองรับพระนามาภิไธยย่อ อักษรทั้งหมดปักด้วยไหมหรือวัตถุเทียมไหมสีเหลืองปลอกอินทรธนูมีสี ดังต่อไปนี้ (๑) นายทหารสัญญาบัตร สีน้ำเงิน (๒) นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ และนายสิบ สีเขียว (๓) พลทหาร สีแดง
ข้อ ๘๑ เครื่องหมายแสดงความสามารถในการบินของสโมสรการบินพลเรือน ให้ทหารซึ่งได้รับเครื่องหมายนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด เว้นแต่เครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนาม และให้ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือกึ่งกลางปกกระเป๋า ถ้าประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ติดเครื่องหมายนี้เหนือขึ้นไปเมื่อแต่งเครื่องแบบสโมสรเปิดอก ให้ใช้ขนาดย่อลงครึ่งหนึ่ง
ข้อ ๘๒ เพื่อประโยชน์ในการฝึกและการปฏิบัติราชการสนามหรือเพื่อความสะดวกในการปฏิบัติหน้าที่ จะใช้เครื่องประกอบเครื่องแบบตามความจำเป็นหรือสมควรก็ได้
ข้อ ๘๓ ให้กองทัพบกสร้างเครื่องแบบตัวอย่างหรือเขียนรูปเครื่องแบบตัวอย่างขึ้นไว้เป็นมาตรฐาน ให้ไว้ ณ วันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ ชวน หลีกภัย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๓๙ ได้ประกาศใช้มานานและได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมมาแล้วหลายครั้ง ทำให้ไม่สะดวกในการค้นคว้างอ้างอิงและการใช้ในราชการ ประกอบกับปัจจุบันมีความจำเป็นที่จะต้องแก้ไขเพิ่มเติมเครื่องแบบทหารบกในหลายประการ สมควรปรับปรุงกฎกระทรวงว่าด้วยเครื่องแบบทหารเสียใหม่ จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้ กฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๘๑[๖] หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่เป็นการสมควรยกเลิกการให้นายทหารซึ่งดำรงตำแหน่งเสนาธิการ ฝ่ายเสนาธิการ หรือตำแหน่งที่กำหนดว่าเป็นตำแหน่งฝ่ายเสนาธิการ ตั้งแต่ยศพันเอกลงมา ติดเครื่องหมายโลหะสีทองรูปดาวห้ากลีบ มีรูปตราหน้าหมวกติดอยู่กึ่งกลางดาว และมีช่อชัยพฤกษ์โอบใต้ดาวที่คอเสื้อข้างขวาแทนเครื่องหมายเหล่า เพื่อให้นายทหารดังกล่าวติดเครื่องหมายเหล่าที่คอเสื้อข้างขวาเช่นเดียวกับนายทหารตั้งแต่ยศพันเอกลงมาในตำแหน่งอื่น ๆ และสมควรกำหนดเครื่องหมายและส่วนประกอบเครื่องแบบสำหรับทหารของหน่วยทหารซึ่งได้รับการสถาปนา ให้เป็นหน่วยทหารในพระองค์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เพื่อใช้ประกอบเครื่องแบบในการแต่งกายปฏิบัติหน้าที่ประจำวัน เพื่อให้สามารถพิสูจน์ฝ่ายได้อย่างชัดเจน และเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการควบคุมบังคับบัญชาการปฏิบัติหน้าที่ จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้ สุเมธ/ผู้จัดทำ ๔ สิงหาคม ๒๕๕๘ [๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๖/ตอนที่ ๑๑๓ ก/หน้า ๖/๑๖ พฤศจิกายน ๒๕๔๒ [๒]
本頁條文逐字來自該國官方公開資料，出處見署名列。
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).