พระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511
ข้อมูล ณ 4 ก.ค. 2569 (2026-07-04) · หน้านี้เรียบเรียงจากฉบับของแหล่งข้อมูลทางการ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง การแก้ไขหรือการยกเลิกในภายหลังอาจยังไม่ปรากฏ โปรดตรวจสอบผลใช้บังคับจากฉบับทางการ · เว็บไซต์ทางการ: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
พระราชบัญญัติ พระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. ๒๕๑๑ ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๑๑ เป็นปีที่ ๒๓ ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยการจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาร่างรัฐธรรมนูญในฐานะรัฐสภา ดังต่อไปนี้
มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. ๒๕๑๑
มาตรา ๒[๑] พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
มาตรา ๓ ให้ยกเลิก (๑) พระราชบัญญัติว่าด้วยสำนักงานจัดหางาน พุทธศักราช ๒๔๗๕ (๒) พระราชบัญญัติว่าด้วยสำนักงานจัดหางาน (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๖ (๓) พระราชบัญญัติสำนักงานจัดหางานประจำท้องถิ่น พุทธศักราช ๒๔๗๕
มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ จัดหางาน หมายความว่า การประกอบธุรกิจหางานให้แก่คนหางานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง คนหางาน หมายความว่า บุคคลซึ่งประสงค์จะทำงานโดยรับค่าจ้างเป็นเงินหรือประโยชน์อย่างอื่น ค่าบริการ หมายความว่า เงินหรือประโยชน์อย่างอื่นซึ่งเป็นค่าตอบแทนการจัดหางาน นายทะเบียน หมายความว่า ผู้ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งเป็นนายทะเบียนจัดหางานกลาง หรือนายทะเบียนจัดหางานประจำจังหวัด พนักงานเจ้าหน้าที่ หมายความว่า ผู้ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ อธิบดี หมายความว่า อธิบดีกรมแรงงาน รัฐมนตรี หมายความว่า รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
มาตรา ๕ ให้จัดตั้งสำนักงานทะเบียนจัดหางานกลางขึ้นในกรมแรงงาน กระทรวงมหาดไทย โดยมีนายทะเบียนจัดหางานกลางเป็นผู้ดำเนินการตามพระราชบัญญัตินี้ ในจังหวัดอื่นนอกจากจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี จะจัดตั้งสำนักงานทะเบียนจัดหางานประจำจังหวัดขึ้นตรงต่อสำนักงานทะเบียนจัดหางานกลางก็ได้โดยมีนายทะเบียนจัดหางานประจำจังหวัดเป็นผู้ดำเนินการตามพระราชบัญญัตินี้ การจัดตั้งสำนักงานทะเบียนจัดหางานประจำจังหวัด ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
มาตรา ๖ ให้จัดตั้งสำนักงานจัดหางานขึ้นในกรมแรงงานกระทรวงมหาดไทย เรียกว่า สำนักจัดหางานกรมแรงงาน มีหน้าที่จัดหางานให้แก่ประชาชนโดยไม่คิดค่าบริการ สำนักจัดหางานกรมแรงงานอาจมีสาขาได้ตามที่อธิบดีเห็นสมควร
มาตรา ๗ ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานโดยเรียกหรือรับค่าบริการ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจัดหางานจากนายทะเบียน การขออนุญาตและการอนุญาตให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
มาตรา ๘ ผู้ขออนุญาตจัดหางานต้องมีคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้ (๑) มีสัญชาติไทย (๒) มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์ (๓) ไม่เป็นผู้วิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ (๔) ไม่เป็นผู้มีความประพฤติเสื่อมเสียหรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี (๕) ไม่เป็นผู้เคยต้องรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่ความผิดที่เป็นลหุโทษ หรือความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท (๖) ไม่เคยต้องคำพิพากษาว่ากระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการปรามการค้าประเวณี หรือความผิดซึ่งกฎหมายบัญญัติให้ถือเอาการกระทำโดยทุจริตเป็นองค์ประกอบหรือความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ซึ่งมีอัตราโทษถึงจำคุก (๗) ไม่เคยถูกเพิกถอนใบอนุญาตหรืออยู่ในระหว่างถูกสั่งพักใช้ใบอนุญาตตามพระราชบัญญัตินี้ ในกรณีที่นิติบุคคลเป็นผู้ขออนุญาตจัดหางาน นิติบุคคลนั้นต้องมีสัญชาติไทย และผู้จัดการของนิติบุคคลนั้นต้องมีคุณสมบัติตาม (๑) ถึง (๗) ด้วย
มาตรา ๙ ผู้รับอนุญาตจัดหางานต้องมีสำนักงานจัดหางานตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาตจัดหางาน ใบอนุญาตจัดหางานฉบับหนึ่งให้ใช้ได้เฉพาะสำนักงานจัดหางานแห่งหนึ่ง การย้ายสำนักงานจัดหางานจะกระทำมิได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากนายทะเบียนตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
มาตรา ๑๐ สำนักงานจัดหางานจะตั้งอยู่ ณ โรงแรม หอพัก สถานบริการหรือสถานที่อื่นที่กำหนดโดยกฎกระทรวงมิได้
มาตรา ๑๑ รัฐมนตรีมีอำนาจกำหนดจำนวนสำนักงานจัดหางานในท้องที่หนึ่งท้องที่ใดได้ ตามที่เห็นสมควรโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา
มาตรา ๑๒ ลูกจ้างหรือตัวแทนซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการจัดหางานของผู้รับอนุญาตจัดหางาน ต้องมีคุณสมบัติเช่นเดียวกับผู้ขออนุญาตจัดหางานตามมาตรา ๘
มาตรา ๑๓ ผู้รับอนุญาตจัดหางานต้องจดทะเบียนลูกจ้างหรือตัวแทน ซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการจัดหางานของตน ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
มาตรา ๑๔ ใบอนุญาตจัดหางานที่ออกให้แก่ผู้ใด ให้คุ้มถึงลูกจ้างหรือตัวแทนที่ผู้นั้นได้จดทะเบียนไว้ด้วย ให้ถือว่าการกระทำของลูกจ้างหรือตัวแทนที่ผู้รับอนุญาตจัดหางานได้จดทะเบียนไว้เป็นการกระทำของผู้รับอนุญาตจัดหางานด้วย เว้นแต่ผู้รับอนุญาตจัดหางานจะพิสูจน์ได้ว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการสุดวิสัยที่ตนจะล่วงรู้หรือควบคุมได้
มาตรา ๑๕ ห้ามมิให้ผู้รับอนุญาตจัดหางานเรียกหรือรับค่าบริการอย่างอื่น นอกจากเงินซึ่งต้องไม่เกินอัตราที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
มาตรา ๑๖ ห้ามมิให้ผู้รับอนุญาตจัดหางานรับค่าบริการก่อนที่คนหางานได้งาน
มาตรา ๑๗ ในกรณีที่มีการรับเงินหรือทรัพย์สินอื่นใดไว้เป็นประกันค่าบริการ ให้ผู้รับอนุญาตจัดหางานลงบัญชีและออกใบรับตามแบบที่อธิบดีกำหนด ในกรณีที่คนหางานไม่ได้งาน ผู้รับอนุญาตจัดหางานต้องคืนเงินหรือทรัพย์สินอื่นที่เป็นประกันค่าบริการ
มาตรา ๑๘ ผู้รับอนุญาตจัดหางานต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขในใบอนุญาต และต้องทำบัญชีการจัดหางานและส่งรายงานประจำเดือนต่อนายทะเบียนภายในวันที่ ๑๐ ของเดือนถัดไป บัญชีการจัดหางานและรายงานประจำเดือนให้เป็นไปตามแบบที่อธิบดีกำหนด
มาตรา ๑๙ ใบอนุญาตจัดหางานให้ใช้ได้จนถึงวันสิ้นปีปฏิทินแห่งปีที่ออกใบอนุญาต การขอต่ออายุใบอนุญาตจะต้องยื่นคำขอก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุ เมื่อได้ยื่นคำขอดังกล่าวแล้ว ให้ดำเนินกิจการต่อไปได้จนกว่านายทะเบียนจะสั่งไม่อนุญาตให้ต่ออายุใบอนุญาต การขอต่ออายุใบอนุญาตและการต่ออายุใบอนุญาต ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
มาตรา ๒๐ ผู้รับอนุญาตจัดหางาน ต้องแสดงใบอนุญาตจัดหางานไว้ในที่เปิดเผยและเห็นได้ง่าย ณ สำนักงานจัดหางาน
มาตรา ๒๑ เมื่อออกปฏิบัติงานนอกสำนักงานจัดหางาน ผู้รับอนุญาตจัดหางาน ลูกจ้างหรือตัวแทน ต้องมีใบคู่มือที่ผู้รับอนุญาตจัดหางานเป็นผู้ขอและนายทะเบียนออกให้ตามแบบที่อธิบดีกำหนดไปด้วย และต้องแสดงใบคู่มือนั้นเมื่อนายทะเบียน พนักงานเจ้าหน้าที่หรือผู้อื่นซึ่งเกี่ยวข้องร้องขอ
มาตรา ๒๒ ให้นำมาตรา ๑๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลมแก่ใบคู่มือตามมาตรา ๒๑
มาตรา ๒๓ เมื่อลูกจ้างหรือตัวแทนพ้นจากความเป็นลูกจ้างหรือตัวแทนของผู้รับอนุญาตจัดหางานแล้ว ย่อมหมดสิทธิที่จะใช้ใบคู่มือนั้น และต้องส่งใบคู่มือคืนแก่นายทะเบียนภายในเจ็ดวันนับแต่วันพ้นจากความเป็นลูกจ้างหรือตัวแทน หรือจะ ส่งใบแก่ผู้รับอนุญาตจัดหางานภายในกำหนดเวลาดังกล่าวเพื่อส่งคืนนายทะเบียนก็ได้ ให้ผู้รับอนุญาตจัดหางานที่ได้รับใบคู่มือไว้ตามวรรคหนึ่งส่งคู่มือนั้นแก่นายทะเบียนภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับจากลูกจ้างหรือตัวแทน
มาตรา ๒๔ ถ้าใบอนุญาตจัดหางานหรือใบคู่มือสูญหายหรือถูกทำลายในสารสำคัญ ให้ผู้รับอนุญาตยื่นคำขอใบแทนภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ทราบการสูญหายหรือถูกทำลาย การขอและการออกใบแทน ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
มาตรา ๒๕ เมื่อปรากฏว่าผู้รับอนุญาตจัดหางาน ขาดคุณสมบัติตามมาตรา ๘ หรือฝ่าฝืนบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้ หรือฝ่าฝืนเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในใบอนุญาต ให้นายทะเบียนมีอำนาจสั่งพักใช้ใบอนุญาตได้ครั้งละไม่เกินหกสิบวัน หรือสั่งเพิกถอนใบอนุญาตได้ ผู้ถูกสั่งพักใช้ใบอนุญาตหรือเพิกถอนใบอนุญาตตามวรรคหนึ่ง มีสิทธิอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำสั่ง การอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามคำสั่งของนายทะเบียน เว้นแต่รัฐมนตรีจะสั่งให้ทุเลาได้ คำวินิจฉัยของรัฐมนตรีให้เป็นที่สุด
มาตรา ๒๖ นายทะเบียนหรือพนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเข้าไปตรวจสอบการดำเนินงานที่เกี่ยวกับการจัดหางานของผู้ขออนุญาตจัดหางาน ตลอดจนบัญชีและเอกสารอื่นที่เกี่ยวข้องในสำนักงานจัดหางานหรือสถานที่อื่นที่เกี่ยวกับการดำเนินงานดังกล่าวระหว่างเวลาพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตก และให้ผู้ซึ่งเกี่ยวข้องอำนวยความสะดวกตามสมควร ในการปฏิบัติการตามวรรคหนึ่ง ให้นายทะเบียนหรือพนักงานเจ้าหน้าที่แสดงบัตรประจำตัวตามแบบที่อธิบดีกำหนดต่อผู้ซึ่งเกี่ยวข้อง
มาตรา ๒๗ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๗ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าผู้ฝ่าฝืนเคยถูกเพิกถอนใบอนุญาตจัดหางาน หรือฝ่าฝืนระหว่างถูกพักใช้ใบอนุญาตจัดหางาน ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือปรับไม่เกินสามพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
มาตรา ๒๘ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๗ มาตรา ๙ มาตรา ๑๓ มาตรา ๑๕ หรือมาตรา ๑๗ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
มาตรา ๒๙ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๑๖ มาตรา ๑๘ มาตรา ๒๐ มาตรา ๒๑ มาตรา ๒๓ หรือมาตรา ๒๔ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท
มาตรา ๓๐ ผู้ใดไม่อำนวยความสะดวกแก่นายทะเบียนหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๒๖ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท
มาตรา ๓๑ ใบอนุญาตที่ออกตามกฎหมายกฎหมายว่าด้วยสำนักงานจัดหางาน และยังใช้ได้อยู่จนถึงวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้ถือเสมือนเป็นใบอนุญาตจัดหางานที่ออกตามพระราชบัญญัตินี้ และให้ผู้ถือใบอนุญาตนั้นปฏิบัติให้ถูกต้องตามพระราชบัญญัตินี้ให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
มาตรา ๓๒ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจแต่งตั้งนายทะเบียนและพนักงานเจ้าหน้าที่ กับออกกฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมไม่เกินอัตราท้ายพระราชบัญญัตินี้ และกำหนดกิจการอื่นเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี [เอกสารแนบท้าย] ๑. ค่าธรรมเนียม (ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย) หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ในปัจจุบันนี้ ประชากรมีจำนวนเพิ่มขึ้น และมีผู้อยู่ในวัยทำงานที่กำลังหางานทำมากขึ้นด้วย ราษฎรต่างก็ไปทำงานนอกจังหวัดที่ตนมีภูมิลำเนาอยู่ การประกอบอาชีพเกี่ยวกับการจัดหางานก็เพิ่มขึ้นด้วย จึงเป็นการสมควรมีกฎหมายเพื่อให้การคุ้มครองบุคคลดังกล่าว พรพิมล/แก้ไข ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๕ โชติกานต์/ปรับปรุง ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๐ [๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๘๕/ตอนที่ ๓๘/หน้า ๒๑๓/๓๐ เมษายน ๒๕๑๑
ที่มา: ระบบกลางทางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
วันที่ประกาศบางส่วนนำมาจาก: Open Law Data Thailand × สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (CC BY 4.0)