ข้อ ๙ ตลาดประเภทที่ ๑ ต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
ก. ต้องมีเนื้อที่ตามความเหมาะสม โดยมีส่วนประกอบของสถานที่และสิ่งปลูกสร้าง คือ อาคารสิ่งปลูกสร้างสำหรับผู้ขายของ ที่ขนถ่ายสินค้า ส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะ ที่รวบรวมมูลฝอยและที่จอดรถ
ข. อาคารสิ่งปลูกสร้างสำหรับผู้ขายของต้องมีและเป็นไปตามหลักเกณฑ์และสุขลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) ตัวอาคารต้องทำด้วยวัสดุถาวร มั่นคง แข็งแรง
(๒) มีถนนรอบอาคารตลาด กว้างไม่น้อยกว่าสี่เมตร และมีทางเข้าออกบริเวณตลาดอย่างน้อยหนึ่งทาง ที่กว้างไม่น้อยกว่าสี่เมตร สำหรับตลาดที่มีอยู่ก่อนที่ข้อบัญญัตินี้มีผลใช้บังคับให้ปรับปรุงตามที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนด
(๓) หลังคาต้องสร้างด้วยวัสดุทนไฟ และแข็งแรงทนทาน ความสูงของหลังคาต้องมีความเหมาะสมกับการระบายอากาศของตลาดนั้น ๆ
(๔) พื้นต้องทำด้วยวัสดุถาวร แข็งแรง เรียบร้อย ทำความสะอาดง่าย และต้องไม่มีน้ำขังอยู่ได้
(๕) ฝาผนังต้องทำด้วยวัสดุถาวร แข็งแรง เรียบ ทำความสะอาดง่าย
(๖) ประตูต้องสามารถป้องกันสัตว์ต่าง ๆ เข้าไปพลุกพล่านในตลาดและต้องมีความกว้างไม่น้อยกว่าสองเมตร
(๗) ทางเดินภายในอาคารสำหรับผู้ซื้อต้องกว้างไม่น้อยกว่าสองเมตร
(๘) ต้องมีการระบายอากาศภายในตลาดเพียงพอไม่ให้เกิดกลิ่นเหม็นอับ
(๙) ในอาคารตลาด โดยทั่วไปต้องมีความเข้มของแสงสว่างไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยลักซ์ และที่แผงขายสินค้า หรือเขียงจำหน่ายเนื้อสัตว์ต้องมีความเข้มของแสงสว่างไม่น้อยกว่าสองร้อยลักซ์ ทั้งนี้ ต้องไม่ใช้แสงหรือวัตถุอื่นที่ทำให้สีของสินค้าเปลี่ยนไปจากธรรมชาติ
(๑๐) แผงขายสินค้าต้องเป็นแบบปิดทึบ ทำด้วยวัสดุถาวร เรียบ ทำความสะอาดง่าย มีความลาดเอียง มีพื้นที่แผงไม่น้อยกว่าสองตารางเมตร สูงจากพื้นไม่น้อยกว่าหกสิบเซนติเมตร และต้องมีทางเข้าแผงของผู้ขายของกว้างไม่น้อยกว่าเจ็ดสิบเซนติเมตร มีที่นั่งสำหรับผู้ขายของไว้โดยเฉพาะอย่างเหมาะสมแยกต่างหากจากแผงและสะดวกต่อการเข้าออก
(๑๑) น้ำใช้ในตลาดต้องเป็นน้ำประปา และจัดให้มีเพียงพอสำหรับล้างสินค้าหรือล้างมือ โดยระบบท่อ สำหรับแผงขายอาหารสดต้องมีไม่น้อยกว่าหนึ่งก๊อกน้ำต่อสองแผงและการวางท่อให้มีลักษณะที่ปลอดภัยไม่เกิดการปนเปื้อนจากน้ำโสโครก ไม่ติดหรือทับกับท่ออุจจาระ และต้องจัดให้มีที่เก็บสำรองน้ำให้เพียงพอและสะดวกต่อการใช้
(๑๒) ทางระบายน้ำต้องทำด้วยวัสดุถาวร เรียบ ภายในตลาดต้องเป็นทางระบายน้ำแบบเปิด ส่วนทางระบายน้ำรอบตลาดต้องเป็นแบบรูปตัวยู มีตะแกรงปิด - เปิด ทำความสะอาดง่าย และมีความลาดเอียง ระบายน้ำได้สะดวก
(๑๓) ให้มีบ่อดักมูลฝอย บ่อดักไขมัน และบ่อบำ บัดน้ำ เสีย โดยน้ำ ทิ้งต้องได้มาตรฐานน้ำทิ้ง ตามประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม
ค. ที่ขนถ่ายสินค้าต้องจัดให้มีบริเวณหนึ่งบริเวณใดโดยเฉพาะ และมีพื้นที่เพียงพอสำหรับการขนถ่ายสินค้าในแต่ละวัน และสะดวกต่อการขนถ่ายสินค้าและการรักษาความสะอาด
ง. ส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะต้องมีและเป็นไปตามหลักเกณฑ์และสุขลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) ต้องมีระบบการขับเคลื่อนอุจจาระ ปัสสาวะลงสู่ที่เก็บกัก ซึ่งจะต้องป้องกันสัตว์ แมลง พาหะนำโรคได้ และไม่ปนเปื้อนแหล่งน้ำธรรมชาติและน้ำใต้ดินทุกขั้นตอน
(๒) สร้างด้วยวัสดุถาวร ทำความสะอาดง่าย ห้องส้วม มีเนื้อที่ภายในไม่น้อยกว่าหนึ่งตารางเมตรต่อหนึ่งที่ และมีความกว้างไม่น้อยกว่าหนึ่งเมตร
(๓) ระยะดิ่งระหว่างพื้นถึงส่วนต่ำสุดของคานหรือเพดาน หรือสิ่งอื่นที่ติดกับคานหรือเพดานต้องไม่น้อยกว่าสองเมตร และต้องมีช่องระบายอากาศไม่น้อยกว่าร้อยละสิบของพื้นที่ห้องหรือมีพัดลมระบายอากาศ
(๔) มีแสงสว่างและมีการระบายอากาศ
(๕) พื้นที่ความลาดเอียงไม่น้อยกว่า ๑ : ๑๐๐ และมีจุดระบายน้ำทิ้งอยู่ในตำแหน่งต่ำสุดของพื้นห้อง
(๖) ต้องจัดให้มีกระดาษชำระ หรือน้ำสำหรับชำระให้เพียงพอทุกห้องรวมทั้งจัดให้มีการจัดทำความสะอาดทุกวัน
(๗) กรณีเป็นโถส้วมชนิดคอห่านต้องสูงจากพื้นไม่น้อยกว่ายี่สิบเซนติเมตร
(๘) มีท่อระบายอุจจาระลงสู่ถังเก็บกัก ซึ่งต้องมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่าสิบเซนติเมตร มีความลาดเอียงไม่น้อยกว่า ๑ : ๑๐
(๙) มีท่อระบายอากาศขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่าสองเซนติเมตรครึ่งสูงเหนือหลังคาส้วมหรือสูงจนกลิ่นเหม็นของก๊าซไม่รบกวนผู้อื่น
(๑๐) ตั้งอยู่ในที่เหมาะสม นอกตัวอาคารตลาด มีผนังกั้นเพื่อมิให้ประตูเปิดสู่ตลาดโดยตรงและประตูเป็นชนิดเปิดออก
จ. จำนวนส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะต้องจัดให้มีดังนี้
(๑) ส้วมต้องมีไม่น้อยกว่าหกที่ต่อจำนวนแผงไม่เกินสี่สิบแผง โดยแยกเป็นส้วมชายสองที่ส้วมหญิงสี่ที่ และให้เพิ่มทั้งส้วมชายและส้วมหญิงอีกหนึ่งที่และสองที่ตามลำดับ ต่อจำนวนแผงที่เพิ่มขึ้นทุกยี่สิบห้าแผง
(๒) ที่ถ่ายปัสสาวะชายต้องจัดให้มีไม่น้อยกว่าจำนวนส้วมชายและอยู่ในบริเวณเดียวกัน
(๓) อ่างล้างมือต้องจัดให้มีไม่น้อยกว่าหนึ่งที่ต่อส้วมสองที่ และที่ถ่ายปัสสาวะสองที่
ฉ. ที่รวบรวมมูลฝอยต้องมีลักษณะเป็นสิ่งปลูกสร้างถาวร หรือเป็นที่พักมูลฝอยที่เจ้าพนักงานสาธารณสุขเห็นว่าเหมาะสมกับตลาดนั้น ๆ ก็ได้ มีขนาดเพียงพอที่จะรองรับปริมาณมูลฝอยในแต่ละวันมีการปกปิดสามารถป้องกันสัตว์เข้าไปคุ้ยเขี่ยได้ ตั้งอยู่นอกตัวอาคารตลาด และอยู่ในพื้นที่ที่รถเข้าออกได้สะดวก
ช. ที่จอดรถต้องจัดให้มีที่จอดรถตามความเหมาะสมที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนด
สุขลักษณะของตลาดประเภทที่ ๒
ข้อ ๑๐ ตลาดประเภทที่ ๒ ต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
ก. ต้องมีเนื้อที่ตามความเหมาะสมโดยจัดให้มีบริเวณที่จัดไว้สำหรับผู้ขายของส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะและที่รวบรวมมูลฝอย
ข. บริเวณที่จัดไว้สำหรับผู้ขายของต้องมีและเป็นไปตามหลักเกณฑ์และสุขลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) พื้นต้องทำด้วยวัสดุถาวร แข็งแรง เรียบ ทำความสะอาดง่ายและต้องไม่มีน้ำขังอยู่ได้
(๒) จัดให้มีรั้วที่สามารถป้องกันสัตว์ต่าง ๆ เข้าไปพลุกพล่านในตลาดได้
(๓) แผงขายสินค้าต้องทำด้วยวัสดุถาวร ทำความสะอาดง่าย สูงจากพื้นไม่น้อยกว่าหกสิบเซนติเมตร ด้านล่างของแผงไม่ใช้เป็นที่เก็บหรือสะสมสินค้าและของอื่น ๆ และต้องมีทางเข้าแผงสำหรับผู้ขายของไม่น้อยกว่าเจ็ดสิบเซนติเมตร
(๔) การจัดแผงต้องมีทางเดินสำหรับผู้ซื้อกว้างไม่น้อยกว่าสองเมตร
(๕) น้ำใช้ในตลาดต้องเป็นน้ำประปา หรือน้ำที่สะอาดและจัดให้มีเพียงพอ
(๖) ต้องมีทางระบายน้ำรอบตลาดแบบเปิด ทำด้วยวัสดุถาวร เรียบ มีความลาดเอียง ระบายน้ำสะดวก และมีบ่อดักมูลฝอย บ่อดักไขมัน ก่อนระบายน้ำออกจากตลาด
ค. ส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะต้องมีและเป็นไปตามหลักเกณฑ์และสุขลักษณะเช่นเดียวกับตลาดประเภท ๑ ข้อ ง. (๑) - (๑๐) และข้อ จ. (๑) - (๓) และตั้งอยู่ในที่เหมาะสมนอกบริเวณแผงขายสินค้า
ง. ที่รวบรวมมูลฝอยมีลักษณะเป็นที่พักมูลฝอยที่เจ้าพนักงานสาธารณสุขเห็นว่าเหมาะสมกับตลาดนั้น ๆ มีขนาดเพียงพอที่จะรองรับมูลฝอยในแต่ละวัน มีการปกปิดสามารถป้องกันสัตว์เข้าไปคุ้ยเขี่ยได้ ตั้งอยู่นอกบริเวณแผงขายของ และอยู่ในพื้นที่ที่รถเข้าออกได้สะดวก
สุขลักษณะของตลาดประเภทที่ ๓
ข้อ ๑๑ ตลาดประเภทที่ ๓ ได้แก่ ตลาดที่ไม่มีโครงสร้างอาคารและดำเนินกิจการชั่วคราวหรือครั้งคราว หรือตามวันที่กำหนด และมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
ก. ต้องมีเนื้อที่ตามความเหมาะสม โดยจัดให้มีบริเวณที่จัดไว้สำหรับผู้ขายของส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะ และที่รวบรวมมูลฝอย
ข. บริเวณที่จัดไว้สำหรับผู้ขายของต้องมีและเป็นไปตามหลักเกณฑ์และสุขลักษณะตามที่กำหนด ดังต่อไปนี้
(๑) แผงขายสินค้าสูงจากพื้นไม่น้อยกว่าหกสิบเซนติเมตร
(๒) ทางเดินระหว่างแผงสำหรับผู้ซื้อต้องกว้างไม่น้อยกว่าสองเมตร
(๓) น้ำใช้ในตลาดต้องเป็นน้ำประปา หรือน้ำที่สะอาดจัดให้มีปริมาณเพียงพอ
(๔) จัดให้มีตะแกรงดักมูลฝอยบริเวณท่อระบายน้ำ ก่อนปล่อยน้ำทิ้งลงสู่ท่อระบายน้ำสาธารณะ
ค. ต้องจัดให้มีส้วมและที่ถ่ายปัสสาวะให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และสุขลักษณะดังนี้
(๑) ต้องมีระบบการขับเคลื่อนอุจจาระ ปัสสาวะลงสู่ที่เก็บกัก ซึ่งจะต้องป้องกันสัตว์ แมลง พาหะนำโรคได้ และไม่ปนเปื้อนแหล่งน้ำธรรมชาติและน้ำใต้ดินทุกขั้นตอน
(๒) สร้างด้วยวัสดุถาวร ทำความสะอาดง่าย
(๓) ต้องจัดให้มีกระดาษชำระ หรือน้ำสำหรับชำระให้เพียงพอทุกห้อง รวมทั้งจัดให้มีการทำความสะอาดทุกวัน
ง. จำนวนส้วมต้องจัดให้มีดังนี้
(๑) ส้วมต้องมีไม่น้อยกว่าสามที่ โดยแยกเป็นส้วมชายหนึ่งที่ ส้วมหญิงสองที่และให้เพิ่มทั้งส้วมชายและส้วมหญิงอีกหนึ่งที่และสองที่ตามลำดับ ต่อจำนวนแผงที่เพิ่มขึ้นทุกยี่สิบห้าแผง
(๒) ต้องจัดให้มีอ่างล้างมือต่อส้วมชายหนึ่งที่ และส้วมหญิงหนึ่งที่
จ. ที่รวบรวมมูลฝอยมีลักษณะเป็นที่พักมูลฝอยที่เจ้าพนักงานสาธารณสุขเห็นว่าเหมาะสมกับตลาดนั้น ๆ มีขนาดเพียงพอที่จะรองรับมูลฝอยในแต่ละวัน มีการปกปิดสามารถป้องกันสัตว์เข้าไปคุ้ยเขี่ยได้ ตั้งอยู่นอกบริเวณแผงขายของ และอยู่ในพื้นที่ที่รถเข้าออกได้สะดวก
ผู้ขายของและผู้ช่วยขายของในตลาด
ข้อ ๑๒ ผู้ขายของและผู้ช่วยขายของในตลาดต้องปฏิบัติและให้ความร่วมมือกับผู้รับใบอนุญาตให้จัดตั้งตลาด เจ้าพนักงานสาธารณสุข และเจ้าพนักงานท้องถิ่น ในเรื่องดังต่อไปนี้
(๑) การจัดระเบียบและกฎเกณฑ์ในการรักษาความสะอาดของตลาด
(๒) การจัดหมวดหมู่ของสินค้า
(๓) การดูแลรักษาความสะอาดแผงจำหน่ายสินค้าของตน
(๔) การเก็บกวาดรวบรวมมูลฝอยลงในภาชนะรองรับที่เหมาะสม
(๕) การล้างตลาด
(๖) การเข้ารับการฝึกอบรมด้านสุขาภิบาลอาหารและอื่น ๆ ตามหลักเกณฑ์ที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนดโดยคำแนะนำของเจ้าพนักงานสาธารณสุข
(๗) การตรวจสุขภาพตามที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำ หนดโดยคำ แนะนำ ของเจ้าพนักงานสาธารณสุข
ข้อ ๑๓ ผู้ขายของและผู้ช่วยขายของในตลาดต้องปฏิบัติเกี่ยวกับสินค้าและแผงจำหน่ายสินค้า ดังต่อไปนี้
(๑) ให้วางสินค้าบนแผงจำหน่ายสินค้าหรือขอบเขตที่กำหนด โดยห้ามวางสินค้าล้ำแผงจำหน่ายสินค้าหรือขอบเขตที่กำหนด และห้ามวางสินค้าสูงจนอาจเกิดอันตรายหรือส่งผลกระทบต่อระบบการระบายอากาศ และแสงสว่าง ทั้งนี้ ตามที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนด โดยคำแนะนำของเจ้าพนักงานสาธารณสุข
(๒) ห้ามวางสินค้าประเภทวัตถุอันตรายปะปนกับสินค้าประเภทอาหาร
(๓) ให้วางสินค้าประเภทอาหาร เครื่องดื่ม และภาชนะอุปกรณ์ในขอบเขตที่กำหนดโดยสูงจากพื้นตลาดไม่น้อยกว่า ๖๐ เซนติเมตร
(๔) ห้ามเก็บสินค้าประเภทอาหารไว้ใต้แผงจำหน่ายสินค้า เว้นแต่อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทตามกฎหมายว่าด้วยอาหาร หรืออาหารที่มีการป้องกันการเน่าเสียและปกปิดมิดชิด ทั้งนี้ ต้องมีการรักษาความสะอาดและป้องกันสัตว์หรือแมลงที่เป็นพาหะนำโรค
(๕) ไม่ใช้แสงหรือวัสดุอื่นใดที่ทำให้ผู้บริโภคมองเห็นอาหารต่างไปจากสภาพที่เป็นจริง
(๖) ห้ามต่อเติมแผงจำหน่ายสินค้า เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นโดยคำแนะนำของเจ้าพนักงานสาธารณสุข
ข้อ ๑๔ ผู้ขายของและผู้ช่วยขายของในตลาดต้องมีสุขอนามัยส่วนบุคคล ดังต่อไปนี้
(๑) มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง ไม่เป็นโรคติดต่อ ไม่เป็นโรคที่สังคมรังเกียจ หรือไม่เป็นพาหะนำโรคติดต่อ เช่น อหิวาตกโรค ไข้รากสาดน้อย บิด ไข้สุกใส หัด คางทูม วัณโรคระยะอันตราย โรคเรื้อนในระยะติดต่อหรือในระยะที่ปรากฏอาการเป็นที่รังเกียจแก่สังคม โรคผิวหนังน่ารังเกียจ ไวรัสตับอักเสบชนิดเอ ไข้หวัดใหญ่รวมถึงไข้หวัดใหญ่ที่ติดต่อมาจากสัตว์ และโรคตามที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนดโดยคำแนะนำของเจ้าพนักงานสาธารณสุข
(๒) ในระหว่างขายสินค้าต้องแต่งกายสุภาพ สะอาด เรียบร้อย หรือตามที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนดโดยคำแนะนำของเจ้าพนักงานสาธารณสุข
(๓) ในระหว่างขายสินค้าประเภทอาหารต้องปฏิบัติตามหลักสุขอนามัยส่วนบุคคล เช่น ไม่ไอหรือจามรดอาหาร ไม่ใช้มือหยิบจับอาหารที่พร้อมรับประทานโดยตรง ล้างมือให้สะอาดก่อนหยิบหรือจับอาหาร ไม่สูบบุหรี่หรือดื่มสุรา เป็นต้น
ข้อ ๑๕ ผู้ขายของและผู้ช่วยขายของในตลาดต้องปฏิบัติให้ถูกสุขลักษณะในการจำหน่าย ทำประกอบ ปรุง เก็บหรือสะสมอาหาร และการรักษาความสะอาดของภาชนะ น้ำใช้และของใช้ต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
(๑) อาหารที่ขายต้องสะอาด และปลอดภัยตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยอาหาร
(๒) อาหารสดเฉพาะสัตว์ เนื้อสัตว์ และอาหารทะเล ต้องเก็บรักษาในอุณหภูมิไม่เกิน ๕ องศาเซลเซียส ในตู้เย็นหรือแช่น้ำแข็งตลอดระยะเวลาการเก็บ
(๓) การจำหน่ายอาหารประเภทปรุงสำเร็จต้องใช้เครื่องใช้ ภาชนะที่สะอาด และต้องมีอุปกรณ์ปกปิดอาหารเพื่อป้องกันการปนเปื้อน และรักษาอุปกรณ์ปกปิดอาหารนั้นให้สะอาดและใช้การได้ดีอยู่เสมอ
(๔) ในกรณีที่เป็นแผงจำหน่ายอาหาร ซึ่งมีการทำ ประกอบ และปรุงอาหารต้องจัดสถานที่ไว้ให้เป็นสัดส่วนโดยเฉพาะเพื่อการนั้นและต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตามหลักการสุขาภิบาลอาหาร
(๕) เครื่องมือ เครื่องใช้ และภาชนะอุปกรณ์ที่ใช้ เช่น เขียง เครื่องขูดมะพร้าว จาน ชาม ช้อนและส้อม ตะเกียบ แก้วน้ำ เป็นต้น ต้องสะอาดและปลอดภัย มีการล้างทำความสะอาดและจัดเก็บที่ถูกต้อง
ใบอนุญาต
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
