ระเบียบคณะกรรมการนโยบายและกำกับการบริหารหนี้สาธารณะ ว่าด้วยหลักเกณฑ์การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2561
ข้อมูล ณ 4 ก.ค. 2569 (2026-07-04) · หน้านี้เรียบเรียงจากฉบับของแหล่งข้อมูลทางการ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง การแก้ไขหรือการยกเลิกในภายหลังอาจยังไม่ปรากฏ โปรดตรวจสอบผลใช้บังคับจากฉบับทางการ · เว็บไซต์ทางการ: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
ระเบียบคณะกรรมการนโยบายและกํากับการบริหารหนี้สาธารณะ ว่าด้วยหลักเกณฑ์การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2561 อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 35 (3) แห่งพระราชบัญญัติการบริหารหนี้สาธารณะ พ.ศ. 2548 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการบริหารหนี้สาธารณะ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551คณะกรรมการนโยบายและกํากับการบริหารหนี้สาธารณะโดยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีออกระเบียบไว้ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบคณะกรรมการนโยบายและกํากับการบริหารหนี้สาธารณะว่าด้วยหลักเกณฑ์การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2561”
ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ข้อ ๓ ในระเบียบนี้ “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” หมายความว่า องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตําบล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นที่มีกฎหมายจัดตั้ง “รายได้” หมายความว่า ภาษีอากร ค่าธรรมเนียม รายได้จากทรัพย์สิน รายได้จากการพาณิชย์รายได้จากกิจการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เงินอุดหนุนจากรัฐบาล ตลอดจนเงินและทรัพย์สินอื่นที่มีผู้อุทิศให้ แต่ไม่รวมถึงเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ “ภาระชําระหนี้” หมายความว่า ผลรวมของเงินต้นและดอกเบี้ยเงินกู้ที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องชําระหนี้เงินกู้คืนในแต่ละปี รวมถึงกรณีที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องชําระหนี้เงินกู้คืนเงินทุนส่งเสริมกิจการองค์การบริหารส่วนจังหวัด เงินทุนส่งเสริมกิจการเทศบาล เงินทุนส่งเสริมกิจการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ตลอดจนเงินชําระคืนเงินต้นและดอกเบี้ยที่จ่ายให้กับกองทุนบําเหน็จบํานาญข้าราชการส่วนท้องถิ่น “โครงการลงทุน” หมายความว่า โครงการที่มีวัตถุประสงค์และเป้าหมายตลอดจนระยะเวลาการดําเนินงานที่แน่ชัดซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์ หรืออาจใช้ประโยชน์ได้มากกว่าหนึ่งปีขึ้นไป “แผนพัฒนาท้องถิ่น” หมายความว่า แผนพัฒนาองค์การบริหารส่วนจังหวัด แผนพัฒนาเทศบาลแผนพัฒนาองค์การบริหารส่วนตําบล แผนพัฒนากรุงเทพมหานคร แผนพัฒนาเมืองพัทยา หรือแผนพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น
ข้อ ๔ ระเบียบนี้ใช้บังคับกับการกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ยกเว้นการกู้เงินจากเงินทุนส่งเสริมกิจการองค์การบริหารส่วนจังหวัด เงินทุนส่งเสริมกิจการเทศบาล เงินทุนส่งเสริมกิจการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น หรือกองทุนบําเหน็จบํานาญข้าราชการส่วนท้องถิ่น
ข้อ ๕ ให้ประธานกรรมการนโยบายและกํากับการบริหารหนี้สาธารณะรักษาการตามระเบียบนี้และให้มีอํานาจตีความและวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้
ข้อ ๖ การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ต้องกระทําโดยความรอบคอบและคํานึงถึงความคุ้มค่า ความยั่งยืนทางการคลัง ความสามารถในการจัดหารายได้ การชําระหนี้ การกระจายภาระการชําระหนี้ เสถียรภาพและความยั่งยืนทางการคลัง ทั้งนี้ ให้มีการติดตามประเมินผลการรายงานการใช้จ่ายเงินกู้ และการเปิดเผยต่อประชาชนในท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง
ข้อ ๗ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกู้เงินได้เฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์อย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้ (1) การดําเนินโครงการลงทุน (2) การปรับโครงสร้างหนี้ (3) ทุนหมุนเวียน บรรดาเงินที่ได้รับจากการกู้เงินตามวรรคหนึ่ง ให้นําไปใช้ได้ตามวัตถุประสงค์ของการกู้เงิน
ข้อ ๘ โครงการลงทุนที่จะดําเนินการกู้เงินตามข้อ 7 (1) ต้องมีลักษณะเป็นโครงการที่มีเป้าหมายในการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ สังคม คุณภาพชีวิต ส่งเสริมการประกอบอาชีพหรือสร้างรายได้ให้แก่ประชาชน หรือก่อให้เกิดการเพิ่มพูนรายได้ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือเป็นโครงการที่จัดทําขึ้นเพื่อป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้ (1) เป็นโครงการตามอํานาจหน้าที่และภารกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (2) เป็นโครงการที่อยู่ในแผนพัฒนาท้องถิ่น (3) ไม่เป็นโครงการที่ดําเนินการแข่งขันกับเอกชน (4) ไม่เป็นโครงการเกี่ยวกับการศึกษาวิจัย ทัศนศึกษาดูงาน หรือการจัดซื้อวัสดุครุภัณฑ์ที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนส่วนรวม (5) ไม่เป็นโครงการที่มีลักษณะต้องห้ามตามที่กระทรวงมหาดไทยกําหนด การจัดทําโครงการลงทุนเพื่อขอความเห็นชอบหรืออนุมัติการกู้เงินดังกล่าวตามที่กฎหมายกําหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นศึกษาวิเคราะห์ความเหมาะสมทางด้านเทคนิค และแสดงให้เห็นถึงรายได้หรือผลตอบแทนทางเศรษฐกิจหรือสังคม พร้อมทั้งรายละเอียดและวงเงินกู้ของโครงการ รวมถึงแผนการชําระหนี้เงินกู้จากผลตอบแทนของโครงการ หากโครงการลงทุนที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเสนอขอกู้เงินตามวรรคหนึ่งอาจมีผลกระทบต่อชุมชนหรือสิ่งแวดล้อมอย่างมีนัยสําคัญ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นศึกษาวิเคราะห์ผลกระทบต่อสังคม สิ่งแวดล้อมและปัจจัยอื่น ๆ ที่อาจเกิดขึ้นและเปิดเผยต่อสาธารณชน และต้องจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ข้อ ๙ การกู้เงินเพื่อปรับโครงสร้างหนี้ตามข้อ 7 (2) ให้กระทําได้ตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้ (1) เฉพาะเพื่อเป็นการประหยัด ลดความเสี่ยงในอัตราแลกเปลี่ยน หรือกระจายภาระการชําระหนี้ (2) กู้ได้ไม่เกินจํานวนเงินต้นที่ค้างชําระ และหากเป็นการกู้เงินรายใหม่เพื่อปรับโครงสร้างหนี้เงินกู้ที่เป็นเงินบาทให้กู้เป็นเงินบาทเท่านั้น (3) การกู้เงินเพื่อปรับโครงสร้างหนี้ที่ใช้เพื่อการลงทุน ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกู้ได้ไม่เกินอายุโครงการลงทุนที่เหลืออยู่
ข้อ ๑๐ การกู้เงินเพื่อใช้เป็นทุนหมุนเวียนตามข้อ 7 (3) ให้กระทําได้เฉพาะเพื่อใช้เป็นทุนหมุนเวียนในการดําเนินกิจการสถานธนานุบาล ทั้งนี้ ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการตามที่กระทรวงมหาดไทยกําหนด
ข้อ ๑๑ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะกู้เงินตามข้อ 7 (1) ได้เมื่อการกู้นั้นไม่ก่อให้เกิดภาระชําระหนี้เกินกว่าร้อยละสิบต่อรายได้เฉลี่ย รายได้เฉลี่ยตามวรรคหนึ่งให้คํานวณจากประมาณการรายได้ตามเอกสารงบประมาณท้องถิ่นในปีที่กู้เงิน และรายได้ย้อนหลังสองปี องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอาจกู้เงินเมื่อมีภาระชําระหนี้เกินกว่าอัตราที่กําหนดไว้ในวรรคหนึ่งได้หากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความสามารถในการชําระหนี้โดยไม่กระทบต่อรายจ่ายประจํา ทั้งนี้ให้ดําเนินการตามที่กําหนดไว้ในข้อ 22
ข้อ ๑๒ การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่ว่าจะเป็นเงินตราต่างประเทศหรือเป็นสกุลเงินบาทให้กระทําได้โดยทําเป็นสัญญาหรือโดยการออกพันธบัตร องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะกู้เงินจากหรือผ่านบุคคลอื่นใดที่มิใช่เป็นผู้ให้กู้โดยตรงไม่ได้ เว้นแต่เป็นการกู้ต่อจากกระทรวงการคลัง หรือการกู้เงินโดยการออกพันธบัตรซึ่งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะจําหน่ายพันธบัตรนั้นผ่านผู้จัดจําหน่ายก็ได้
ข้อ ๑๓ การกู้เงินโดยทําเป็นสัญญา อย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้ (1) วัตถุประสงค์ของการกู้เงิน (2) วงเงินกู้ (3) ระยะเวลาในการชําระหนี้ (4) อัตราดอกเบี้ย (5) การชําระเงินต้นและดอกเบี้ย (6) ค่าธรรมเนียม (7) ผู้มีอํานาจลงนามในการกู้เงิน (8) ผู้ค้ําประกัน (ถ้ามี)
ข้อ ๑๔ การกู้เงินโดยการออกพันธบัตรต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กําหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
ข้อ ๑๕ การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่มีผลผูกพันให้ผู้ให้กู้มีสิทธิบังคับชําระหนี้จากรัฐบาล และห้ามมิให้มีข้อกําหนดในสัญญาหรือพันธบัตรในเรื่องการผิดนัดชําระหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ให้ถือว่ารัฐบาลผิดนัดชําระหนี้ ส่วน ๑ การค้ําประกัน และการชําระหนี้
ข้อ ๑๖ ในการกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รัฐบาลจะไม่ค้ําประกัน รวมทั้งไม่รับผิดชอบหรือตั้งงบประมาณรายจ่ายเพื่อชําระคืนเงินต้นหรือดอกเบี้ยดังกล่าว
ข้อ ๑๗ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องชําระหนี้เงินกู้ตามกําหนดเวลาโดยเคร่งครัด
ข้อ ๑๘ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องจัดให้มีการกํากับดูแลการชําระหนี้ โดยกระจายภาระการชําระหนี้ และคํานึงถึงต้นทุนในการชําระหนี้เพื่อไม่ให้กระทบกับความสามารถในการดําเนินการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ข้อ ๑๙ การตั้งงบประมาณเพื่อชําระหนี้เงินต้นและดอกเบี้ยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องตั้งให้เพียงพอตามความจําเป็นในการชําระหนี้ในปีนั้น ๆ โดยสภาท้องถิ่นจะแปรญัตติเพื่อลดหรือตัดทอนไม่ได้ ส่วน ๒ การปรับโครงสร้างหนี้
ข้อ ๒๐ การปรับโครงสร้างหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถดําเนินการได้โดยการกู้เงินรายใหม่เพื่อชําระหนี้เดิม แปลงหนี้ ชําระหนี้ก่อนถึงกําหนดชําระ ขยายหรือย่นระยะเวลาการชําระหนี้ต่ออายุ ซื้อคืน หรือไถ่ถอนพันธบัตร หรือทําธุรกรรมทางการเงินอื่นที่เป็นประโยชน์ต่อการปรับโครงสร้างหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยให้นํากฎกระทรวงว่าด้วยการทําธุรกรรมทางการเงินอื่นที่เป็นประโยชน์ต่อการปรับโครงสร้างหนี้สาธารณะซึ่งออกตามมาตรา 14 มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ข้อ ๒๑ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ดําเนินการกู้เงินตามหมวด 1 ต้องจัดให้มีการดําเนินการอย่างน้อย ดังต่อไปนี้ (1) จัดทําแผนการเงินประจําปีที่แสดงถึงที่มาของรายได้และรายจ่าย โดยต้องมีการวิเคราะห์ถึงประโยชน์และผลกระทบของประชาชนในท้องถิ่นที่จะได้รับทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ตลอดจนแสดงถึงที่มาของแหล่งเงินทุนที่จะนํามาชําระหนี้ให้ชัดเจน และการได้รับอนุมัติจากผู้ซึ่งมีอํานาจตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้น (2) จัดให้มีระบบบัญชีที่เป็นมาตรฐานตามที่กฎหมายกําหนด (3) จัดให้มีระบบควบคุมภายใน ระบบบริหารการเงิน และการชําระหนี้
ข้อ ๒๒ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเผยแพร่ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการกู้เงินก่อนการกู้เงินเพื่อดําเนินโครงการลงทุนตามข้อ 7 (1) และการกู้เงินเพื่อการปรับโครงสร้างหนี้ตามข้อ 7 (2) แก่ประชาชนในท้องถิ่นเพื่อรับฟังความคิดเห็นเป็นเวลาไม่น้อยกว่าสิบห้าวันก่อนเสนอต่อผู้มีอํานาจพิจารณาให้ความเห็นชอบหรืออนุมัติตามกฎหมาย นอกจากการดําเนินการตามวรรคหนึ่ง ในกรณีที่เป็นการกู้เงินตามข้อ 11 วรรคสาม ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเสนอข้อมูลก่อนการกู้เงินต่อกระทรวงมหาดไทยเพื่อขอความเห็นชอบหรืออนุมัติ ให้ผู้ซึ่งมีอํานาจพิจารณาให้ความเห็นชอบหรืออนุมัติการกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนําผลการรับฟังความคิดเห็นตามวรรคหนึ่งประกอบการพิจารณา
ข้อ ๒๓ ข้อมูลก่อนการกู้เงินตามข้อ 22 อย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้ (1) เหตุผลความจําเป็นในการกู้เงิน (2) รายละเอียดของการกู้เงิน โดยให้นําข้อ 13 มาใช้บังคับโดยอนุโลม (3) ผลการศึกษาเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของโครงการลงทุน อายุโครงการลงทุน โดยพิจารณาถึงความเป็นไปได้ทางการเงินและมูลค่าเพิ่มเชิงเศรษฐกิจ ตลอดจนผลประโยชน์ที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและประชาชนในท้องถิ่นจะได้รับและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการดําเนินการนั้น (4) ภาระชําระหนี้ในปีงบประมาณก่อนการกู้เงิน และประมาณการภาระชําระหนี้หลังการกู้เงิน (5) รายงานการเงินที่เกิดขึ้นจริงในช่วงสามปีที่ผ่านมาโดยแยกประเภทงบดําเนินการ งบชําระหนี้และงบลงทุนให้ชัดเจน (6) ยอดหนี้คงค้างก่อนการกู้เงิน (7) ผลกระทบต่อเพดานการก่อหนี้และความสามารถในการก่อหนี้ในอนาคต
ข้อ ๒๔ ภายในสิบห้าวันนับจากวันลงนามในสัญญากู้เงินเพื่อใช้เป็นทุนหมุนเวียนตามข้อ 7 (3) ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรายงานข้อมูลการกู้เงินให้กระทรวงมหาดไทยทราบ รวมทั้งเผยแพร่ข้อมูลดังกล่าวแก่ประชาชนในท้องถิ่น ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กระทรวงมหาดไทยกําหนด
ข้อ ๒๕ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดส่งข้อมูลเกี่ยวกับหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งประกอบด้วย การก่อหนี้และการปรับโครงสร้างหนี้ ยอดหนี้คงค้าง ภาระหนี้ วัตถุประสงค์การกู้เงินวงเงิน อัตราดอกเบี้ย อายุเงินกู้ การเบิกจ่ายเงินกู้ สัดส่วนยอดหนี้คงค้างต่อรายได้ และสัดส่วนภาระหนี้ต่อรายได้ รวมทั้งข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้อง ให้แก่กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและสํานักงานบริหารหนี้สาธารณะเป็นรายไตรมาสตามแบบที่สํานักงานบริหารหนี้สาธารณะกําหนด
ข้อ ๒๖ ในกรณีที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใดไม่ปฏิบัติตามระเบียบนี้ ให้สํานักงานบริหารหนี้สาธารณะรายงานต่อคณะกรรมการนโยบายและกํากับการบริหารหนี้สาธารณะและแจ้งกระทรวงมหาดไทยเพื่อพิจารณาสั่งการต่อไป บทเฉพาะกาล - -----------------------------
ข้อ ๒๗ การกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้ดําเนินการไปแล้วก่อนวันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับ หรือการกู้เงินที่อยู่ในระหว่างดําเนินการและยังไม่แล้วเสร็จในวันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับให้ถือว่าการดําเนินการนั้นเป็นการดําเนินการตามระเบียบนี้ ให้นําความในหมวด 3 การกํากับดูแล และการรายงาน มาใช้บังคับกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีการดําเนินการตามวรรคหนึ่งด้วยโดยอนุโลม ทั้งนี้ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดส่งข้อมูลตามข้อ 25 ภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับ บรรดาประกาศ หลักเกณฑ์ หรือวิธีปฏิบัติของกระทรวงมหาดไทยเกี่ยวกับการกู้เงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ใช้บังคับอยู่ในวันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับ ให้ยังคงใช้บังคับต่อไปเพียงเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ จนกว่าจะได้มีการจัดทําประกาศ หลักเกณฑ์ หรือวิธีปฏิบัติตามระเบียบนี้ ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ประธานกรรมการนโยบายและกํากับการบริหารหนี้สาธารณะ
ที่มา: ระบบกลางทางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
วันที่ประกาศบางส่วนนำมาจาก: Open Law Data Thailand × สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (CC BY 4.0)