ข้อ ๗
ข้อ ๗ ในประกาศนี้ (๑) ชนิดพืชในบัญชีพืชอนุรักษ์ มีความหมาย ดังต่อไปนี้ ก. ชนิดของพืชอนุรักษ์จะกำหนดไว้โดยชื่อ หรือ ข. ให้รวมหมายถึงทุกหน่วยอนุกรมวิธาน (taxon) ที่สูงกว่าหรือชิ้นส่วนของพืชอนุรักษ์ที่สามารถระบุเป็นพืชอนุรักษ์ได้ (๒) คำย่อ spp. หมายถึง ทุกชนิดที่จัดอยู่ในหน่วยอนุกรมวิธานที่ระบุ เช่น สกุลหรือวงศ์ (๓) การอ้างอิงอื่น ๆ ถึงชื่อหน่วยอนุกรมวิธานที่สูงกว่าระดับชนิด (species) มีวัตถุประสงค์ไว้เพื่อเป็นข้อมูล หรือเพื่อเป็นการจำแนกประเภทของพืชเท่านั้น ชื่อสามัญและชื่อวงศ์ภาษาอังกฤษที่แสดงไว้ในตารางมีไว้เพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ชื่อเหล่านี้เป็นการแสดงไว้ให้ทราบว่าพืชชนิดใดอยู่ในพืชวงศ์ไหนของบัญชีพืชอนุรักษ์ส่วนใหญ่ไม่ใช่ทุกชนิดที่จัดอยู่ในวงศ์ต่าง ๆ เป็นพืชอนุรักษ์ทั้งหมด (๔) คำย่อต่อไปนี้ ใช้เพื่อแสดงการจำแนกประเภทพืชของพืชอนุรักษ์ที่จัดอยู่ในหน่วยอนุกรมวิธานที่ต่ำกว่าระดับชนิด (species) ก. ssp. หมายถึง หน่วยอนุกรมวิธานระดับชนิดย่อย ข. var (s). หมายถึง หน่วยอนุกรมวิธาน ระดับพันธุ์หรือวาไรตี้ (variety) ค. forma หมายถึง แบบ ซึ่งเป็นหน่วยอนุกรมวิธานที่ต่ำกว่าระดับพันธุ์ (๕) สำหรับกรณีที่ไม่ใช่พืชอนุรักษ์ชนิดพันธุ์แท้ (species) หรือหน่วยอนุกรมวิธานที่สูงกว่าชนิดของพืชอนุรักษ์ซึ่งระบุไว้ในบัญชีพืชอนุรักษ์บัญชีที่ ๑ ภายใต้คำอธิบายเพิ่มเติมประกาศฉบับนี้พืชลูกผสมที่เกิดจากการขยายพันธุ์เทียมมีพ่อหรือแม่พันธุ์มาจากพืชอนุรักษ์บัญชีที่ ๑ จำนวนหนึ่งชนิดหรือมากกว่า หากมีการส่งออกอาจให้มีหนังสือรับรองการขยายพันธุ์เทียมพืชลูกผสมด้วยก็ได้ และเมล็ดละอองเกสร (รวมถึงละอองเกสรที่มีลักษณะเป็นกลุ่มก้อนหรือเป็นเมือก) ไม้ตัดดอก ต้นอ่อนหรือที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในสภาพปลอดเชื้อไม่ว่าจะอยู่ในอาหารแข็งหรืออาหารเหลว ขนส่งในสภาพปลอดเชื้อของพืชลูกผสมดังกล่าว ไม่ถือว่าเป็นพืชอนุรักษ์ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพันธุ์พืช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ (๖) สำหรับพืชอนุรักษ์บัญชีที่ ๑ ในวงศ์ ORCHIDACEAE (ออคิเดซีอี) ถ้าเป็นต้นอ่อนหรือที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในสภาพปลอดเชื้อไม่ว่าจะอยู่ในอาหารแข็งหรืออาหารเหลว ซึ่งขนส่งบรรจุในภาชนะที่ปลอดเชื้อ ไม่ถือว่าเป็นพืชอนุรักษ์ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพันธุ์พืช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ ก็ต่อเมื่อเป็นไปตามคำนิยามของคำว่าการขยายพันธุ์เทียม ตามที่ประชุมสมัยสามัญประเทศภาคีสมาชิกกำหนดไว้ดังนี้ (๖.๑) ในกรณีที่ชนิดพืชอนุรักษ์ที่เจริญเติบโตมาจากเมล็ดหรือละอองเกสร (รวมถึงละอองเกสรที่มีลักษณะเป็นกลุ่มก้อนหรือเป็นเมือก) ที่เก็บมาจากป่า จะถือว่าได้มาจากการขยายพันธุ์เทียมก็ต่อเมื่อพืชอนุรักษ์ดังกล่าวมีการเจริญเติบโตภายใต้การควบคุมสภาวะแวดล้อม และเมล็ดหรือละอองเกสร (รวมถึงละอองเกสรที่มีลักษณะเป็นกลุ่มก้อนหรือเป็นเมือก) ต้องได้มาจากชนิดพันธุ์ที่มีแหล่งแพร่กระจายพันธุ์หรือมีถิ่นกำเนิดในประเทศ (๖.๒) เมล็ดหรือละอองเกสร (รวมถึงละอองเกสรที่มีลักษณะเป็นกลุ่มก้อนหรือเป็นเมือก) นั้นได้มาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย และสอดคล้องกับกฎระเบียบภายในประเทศ เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองและอนุรักษ์ซึ่งชนิดพันธุ์ดังกล่าว (๗) รายชื่อประเทศต่าง ๆ ที่แสดงไว้ในตารางแหล่งกำเนิด กำกับท้ายชื่อชนิดพืชอนุรักษ์ในพืชอนุรักษ์บัญชีที่ ๓ นั้น หมายถึง รายชื่อประเทศสมาชิกอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดพันธุ์สัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ที่มีแหล่งกำเนิดชนิดพืชอนุรักษ์ และเสนอให้มีการควบคุมการค้าพืชเหล่านี้ (๘) เครื่องหมาย # ตามด้วยตัวเลขที่กำกับอยู่ท้ายชื่อชนิด หรือหน่วยอนุกรมวิธานที่สูงกว่าในบัญชีพืชอนุรักษ์บัญชีที่ ๒ และบัญชีที่ ๓ หมายถึง ส่วนของชนิดหรือที่แยกออกมาจากชนิดดังกล่าว มีข้อยกเว้นพิเศษซึ่งไม่ถือว่าเป็นพืชอนุรักษ์ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพันธุ์พืช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ ดังต่อไปนี้ # ๑ หมายถึง ทุกส่วนของพืชอนุรักษ์และส่วนที่แยกมาจากพืชอนุรักษ์ดังกล่าว ยกเว้น ก) เมล็ด สปอร์ และละอองเกสร (รวมถึงละอองเกสรที่มีลักษณะเป็นกลุ่มก้อนหรือเป็นเมือก) ข) ต้นอ่อนหรือที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในสภาพปลอดเชื้อ อยู่ในอาหารแข็งหรืออาหารเหลว และขนส่งในภาชนะที่ปลอดเชื้อ ค) ไม้ตัดดอกจากต้นที่ได้มาจากการขยายพันธุ์เทียม และ ง) ผล ส่วนของผล และสิ่งที่ได้มาจากผลของชนิดนั้นจากต้นที่เกิดจากการขยายพันธุ์เทียมของทุกชนิดในสกุล Vanilla (วานิลลา) # ๒ หมายถึง ทุกส่วนของพืชอนุรักษ์และส่วนที่แยกมาจากพืชอนุรักษ์ดังกล่าว ยกเว้น ก) เมล็ด และละอองเกสร และ ข) ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป บรรจุภาชนะพร้อมจำหน่ายแบบปลีก # ๓ หมายถึง ราก ชิ้นส่วนของราก และรากที่ฝานเป็นชิ้น ยกเว้น ทุกส่วนของพืชอนุรักษ์ และส่วนที่แยกมาจากพืชอนุรักษ์ดังกล่าวที่ผ่านกรรมวิธี เช่น ผง เม็ดยา สารสกัด โทนิค ชา และขนมหวาน # ๔ หมายถึง ทุกส่วนของพืชอนุรักษ์และส่วนที่แยกมาจากพืชอนุรักษ์ดังกล่าว ยกเว้น ก) เมล็ด (รวมถึงฝักของพืชวงศ์ออคิเดซีอี (กล้วยไม้)) สปอร์ และละอองเกสร (รวมถึงละอองเกสรที่มีลักษณะเป็นกลุ่มก้อนหรือเป็นเมือก) แต่ไม่รวมถึงเมล็ดพันธุ์วงศ์แคคเตซีอี (แคคตัส) ที่ส่งออกจากสหรัฐเม็กซิโก และเมล็ดพันธุ์ของ Beccariophoenix madagascariensis (เบกคาริโอฟีนิกซ์ มาดากัสคาริเอนซิส) และ Neodypsis decaryi (นีโอดิพซิส ดีคาริไอ) ที่ส่งออกจากสาธารณรัฐมาดากัสการ์ ข) ต้นอ่อนหรือที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในสภาพปลอดเชื้อ อยู่ในอาหารแข็งหรืออาหารเหลว และขนส่งในภาชนะที่ปลอดเชื้อ ค) ไม้ตัดดอกจากต้นที่ได้มาจากการขยายพันธุ์เทียม ง) ผล ส่วนของผล และสิ่งที่ได้มาจากผลของชนิดนั้นจากต้นที่เกิดจากการขยายพันธุ์โดยธรรมชาติ หรือมาจากการขยายพันธุ์เทียมของทุกชนิดในสกุล Vanilla (วานิลลา) วงศ์ ORCHIDACEAE (ออคิเดซีอี) และในวงศ์ CACTACEAE (แคคเตซีอี) จ) ลำต้น ดอก ส่วนต่าง ๆ ที่แยกออกมาและสิ่งที่ได้มาจากชนิดพันธุ์ ทั้งที่ได้มาจากการขยายพันธุ์โดยธรรมชาติ หรือมาจากการขยายพันธุ์เทียมของพืชในสกุล Opuntia (โอปันเทีย) สกุลย่อย Opuntia (โอปันเทีย) และพืชในสกุล Selenicereus (เซเลนิเซเรอุส) ของวงศ์ CACTACEAE (แคคเตซีอี) และ ฉ) ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป ของ Euphorbia-antisyphilitica (ยูฟอร์เบีย แอนทิไซฟิลิทิกา)ที่บรรจุภาชนะพร้อมจำหน่ายแบบปลีก # ๕ หมายถึง ไม้ซุง ไม้แปรรูป และแผ่นไม้บาง # ๖ หมายถึง ไม้ซุง ไม้แปรรูป แผ่นไม้บาง และไม้อัด # ๗ หมายถึง ไม้ซุง ชิ้นไม้สับ ผง และสารสกัด # ๘ หมายถึง ทุกส่วน บางส่วน และผงที่ได้จากส่วนที่อยู่ใต้ดิน (เช่น ราก, เหง้า) # ๙ หมายถึง ทุกส่วนของพืชอนุรักษ์และส่วนที่แยกมาจากพืชอนุรักษ์ดังกล่าว ยกเว้นที่มีฉลากข้อความ ดังต่อไปนี้ ผลิตจาก Hoodia spp. (ฮูเดีย สปีชีส์) ที่ได้มาจากการเก็บเกี่ยวและกระบวนการผลิตภายใต้ข้อตกลงของฝ่ายปฏิบัติการอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดพันธุ์สัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ของประเทศดังต่อไปนี้ [ข้อตกลงสาธารณรัฐบอตสวานาที่ BW/xxxxxx] [ข้อตกลงสาธารณรัฐนามิเบียที่ NA/xxxxxx] [ข้อตกลงสาธารณรัฐอาฟริกาใต้ที่ ZA/xxxxxx] # ๑๐ หมายถึง ไม้ซุง ไม้แปรรูป แผ่นไม้บาง รวมถึงชิ้นไม้ที่ยังไม่ได้ประกอบเพื่อใช้ในการทำคันชักสำหรับเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสาย # ๑๑ หมายถึง ไม้ซุง ไม้แปรรูป แผ่นไม้บาง ไม้อัด ผง และสารสกัด # ๑๒ หมายถึง ไม้ซุง ไม้แปรรูป แผ่นไม้บาง ไม้อัด และสารสกัด ยกเว้นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป และน้ำหอมบรรจุภาชนะพร้อมจำหน่ายแบบปลีกที่มีส่วนผสมของสารสกัดของชนิดพันธุ์ดังกล่าว # ๑๓ หมายถึง เฉพาะส่วนที่เป็นเนื้อในเมล็ด (kernel) ประกอบด้วย เอ็นโดสเปิร์ม (endosperm) พัลพ์ (pulp) หรือโคพรา (copra) และสารสกัดที่ได้จากชนิดพันธุ์ดังกล่าว # ๑๔ หมายถึง ทุกส่วนของพืชอนุรักษ์และส่วนที่แยกมาจากพืชอนุรักษ์ดังกล่าว ยกเว้น ก) เมล็ด และละอองเกสร ข) ต้นอ่อนหรือที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในสภาพปลอดเชื้อ อยู่ในอาหารแข็งหรืออาหารเหลว และขนส่งในภาชนะที่ปลอดเชื้อ ค) ผล ง) ใบ จ) ผงไม้กฤษณาที่กลั่นแล้ว รวมทั้งผงไม้กฤษณาที่กลั่นแล้วและนำไปขึ้นรูปเป็นรูปทรงต่าง ๆ ฉ) ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่บรรจุภาชนะพร้อมจำหน่ายแบบปลีก แต่ข้อยกเว้นดังกล่าวไม่รวมถึงลูกปัด ลูกประคำ และสิ่งแกะสลัก (๙) ตัวเลขที่ยกลอยขึ้นที่กำกับอยู่ท้ายชื่อชนิดหรือลำดับอนุกรมวิธานที่สูงกว่า มีความหมาย ดังต่อไปนี้ (๙.๑) CACTACEAE spp.๑๐ หมายถึง ตัวอย่างที่ได้จากการขยายพันธุ์เทียมของพืชลูกผสมและ/หรือพันธุ์ปลูก (cultivars) ของชนิดพืชดังต่อไปนี้ ไม่ถือว่าเป็นพืชอนุรักษ์ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพันธุ์พืช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ ดังนี้คือ ก) Hatiora x graeseri (ฮาทิโอรา เอ็กซ์ กราอีเซรี) ข) Schlumbergera x buckleyi (ชลัมเบอร์เจรา เอ็กซ์ บุคเลยี) ค) Schlumbergera russelliana x Schlumbergera truncata (ชลัมเบอร์เจรา รัสเซลเลียนา เอ็กซ์ ชลัมเบอร์เจรา ทรังคาตา) ง) Schlumbergera orssichiana x Schlumbergera truncata (ชลัมเบอร์เจรา ออร์สซิเชียนา เอ็กซ์ ชลัมเบอร์เจรา ทรังคาตา) จ) Schlumbergera opuntioides x Schlumbergera truncata (ชลัมเบอร์เจรา โอปันทิออยเดส เอ็กซ์ ชลัมเบอร์เจรา ทรังคาตา) ฉ) ชนิด Schlumbergera truncata (ชลัมเบอร์เจรา ทรังคาตา) ที่เป็นพันธุ์ปลูก ช) พืชในวงศ์แคคเตซีอี (CACTACEAE) ทุกชนิดที่กลายพันธุ์มีลักษณะปราศจากคลอโรฟิลล์ (chlorophyll) หรือมีน้อยมากและได้ทำการต่อกิ่งบนต้นพันธุ์ ดังต่อไปนี้ คือ ต้นตอ Harrisia Jusbertii (แฮร์ริเซีย จัสเบอร์ทิไอ) หรือต้นตอ Hylocereus trigonus (ไฮโลเซเรียส ไทรโกนัส) หรือต้นตอ Hylocereus undatus (ไฮโลเซเรียส อันดาทัส) ซ) ชนิด Opuntia microdasys (โอปันเทีย ไมโครดาชิส) ที่เป็นพันธุ์ปลูก (๙.๒) Cyclamen spp.๑๒ หมายถึง ตัวอย่างพืชที่ได้จากการขยายพันธุ์เทียมของพันธุ์ปลูกของ Cyclamen persicum ไม่ถือว่าเป็นพืชอนุรักษ์ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพันธุ์พืช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ อย่างไรก็ตาม ข้อยกเว้นนี้ไม่ให้ใช้ในกรณีที่ตัวอย่างพืชซึ่งทำการค้าเป็นหัวพันธุ์ที่พักตัว (dormant tubers) (๙.๓) Taxus cuspidata๑๓ หมายถึง ตัวอย่างพืชที่ได้จากการขยายพันธุ์เทียมซึ่งปลูกในกระถางหรือภาชนะปลูกที่มีขนาดเล็ก การค้าขายแต่ละครั้งมีฉลากหรือเอกสารที่แสดงชื่อชนิดและข้อความที่ระบุว่า ได้มาจากการขยายพันธุ์เทียม ไม่ถือว่าเป็นพืชอนุรักษ์ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพันธุ์พืช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ ประกาศ ณ วันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ ปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปริยานุช/ผู้จัดทำ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ วิศนี/ผู้ตรวจ ๑๘ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ [๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๑/ตอนพิเศษ ๒๓๑ ง/หน้า ๗/๑๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๗