ส่วนที่ ๑ ชนิดของเครื่องแบบ
ข้อ ๒๕ เครื่องแบบพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่า มี ๙ ชนิด คือ (๑) เครื่องแบบปกติขาวคอเปิด ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอเปิดสีขาว (ค) กระโปรงสีขาว (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอพับสีขาว
และให้ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้งสองข้างเสมอดุมเม็ดที่สอง (ค) กระโปรงสีขาว (ง) เข็มขัดสีขาว (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๓) เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิด ประกอบด้วย (ก) หมวดพับปีก (ข) เสื้อคอเปิดสีขาว (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๔) เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก
(ข) เสื้อคอพับสีขาว และให้ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้งสองข้างเสมอดุมเม็ดที่สอง (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) เข็มขัดสีดำ (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๕) เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิดน้ำเงินดำ ประกอบด้วย (ก) หมวกหนีบสีน้ำเงินดำ (ข) เสื้อคอเปิดสีน้ำเงินดำ (ค) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(๖) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวคอเปิด เว้นแต่ให้ใช้ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อนประกอบด้วย (๗) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ (๘) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีขาว (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๙) เครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ สำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
ข้อ ๒๖ เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่า มี ๑๐ ชนิด คือ (๑) เครื่องแบบปกติขาวคอแบะ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีขาว (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๒)
เครื่องแบบปกติขาวคอเปิด ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอเปิดสีขาว (ค) กระโปรงสีขาว (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๓) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอพับสีขาว และให้ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้งสองข้างเสมอดุมเม็ดที่สอง (ค) กระโปรงสีขาว (ง) เข็มขัดสีขาว (จ)
รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๔) เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิด ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอเปิดสีขาว (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๕) เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอพับสีขาว และให้ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้งสองข้างเสมอดุมเม็ดที่สอง (ค)
กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) เข็มขัดสีดำ (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๖) เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิดน้ำเงินดำ ประกอบด้วย (ก) หมวกหนีบสีน้ำเงินดำ (ข) เสื้อคอเปิดสีน้ำเงินดำ (ค) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๗) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวคอแบะ (๘) เครื่องแบบเต็มยศ
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ (๙) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีขาว (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๑๐) เครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ
สำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
ข้อ ๒๗ เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร มี ๑๒ ชนิด คือ (๑) เครื่องแบบปกติขาวคอแบะ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีขาว (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๒) เครื่องแบบปกติขาวคอเปิด
ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอเปิดสีขาว (ค) กระโปรงสีขาว (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๓) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอพับสีขาว และให้ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้งสองข้างเสมอดุมเม็ดที่สอง (ค) กระโปรงสีขาว (ง) เข็มขัดสีขาว (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๔)
เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิด ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอเปิดสีขาว (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๕) เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อคอพับสีขาว และให้ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้งสองข้างเสมอดุมเม็ดที่สอง (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) เข็มขัดสีดำ (จ)
รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๖) เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิดน้ำเงินดำ ประกอบด้วย (ก) หมวกหนีบสีน้ำเงินดำ (ข) เสื้อคอเปิดสีน้ำเงินดำ (ค) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ (ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ (๗) เครื่องแบบครึ่งยศ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ สำหรับนายทหารหญิงพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย (ก)
หมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินดำ (ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำ (ค) กระโปรงยาวสีดำ (ง) คันชีพและเข็มขัด (จ) ถุงเท้ายาวสีดำ (ฉ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก หรือรองเท้าสูงหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก สำหรับนายทหารหญิงพิเศษประจำกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กองพลนาวิกโยธิน
หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย (ก) หมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินดำ (ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีแดง (ค) กระโปรงยาวสีดำ (ง) คันชีพและเข็มขัด (จ) ถุงเท้ายาวสีดำ (ฉ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก หรือรองเท้าสูงหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก (๘)
เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ สำหรับนายทหารหญิงพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ สำหรับนายทหารหญิงพิเศษประจำกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กองพลนาวิกโยธิน
หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ (๙) เครื่องแบบสโมสรปกติ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวคอแบะ เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าสโมสรหนังสีขาว (๑๐) เครื่องแบบสโมสรเต็มยศ ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะปาดเอวสีขาว
และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาว ที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย (ค) กระโปรงยาวสีดำ (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าสโมสรหนังสีดำ (๑๑) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาว
และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (ค) กระโปรงสีขาว (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๑๒) เครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ สำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว ประกอบด้วย (ก) หมวกพับปีก (ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาว และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง) ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
ส่วนที่ ๒ ส่วนของเครื่องแบบ
ข้อ ๒๘ หมวก มี ๓ แบบ คือ (๑) หมวกพับปีก ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ พับปีกด้านข้างทั้งสองด้าน ปลอกหมวกทำด้วยผ้าสีขาว และมีตราหน้าหมวกต่างกัน คือ (ก) พลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่า ทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี สูง ๔ เซนติเมตร (ข) นายทหารประทวนชั้นพันจ่า ทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสมอ
ภายใต้พระมหามงกุฎ และมีใบชัยพฤกษ์อยู่ภายใต้สมอ ปลายโค้งโอบขึ้นบนทั้งสองข้าง ข้างละ ๔ ใบ กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร สูง ๖ เซนติเมตร (ค) นายทหารสัญญาบัตร ลักษณะเช่นเดียวกับ (ข) เว้นแต่พระมหามงกุฎและใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทอง
สมอปักด้วยดิ้นเงินหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นเงินบนพื้นเบาะสักหลาดสีน้ำเงินดำ นายทหารหญิงยศตั้งแต่นาวาโทขึ้นไป ให้มีผ้าพันหมวกทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านหน้าปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปใบชัยพฤกษ์ มีจำนวนแถวตามชั้นยศคือ นาวาโทและนาวาเอก ๑ แถว นายพลเรือ ๒ แถว (๒)
หมวกหนีบสีน้ำเงินดำ ทำด้วยผ้าหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ ตอนหน้าและตอนหลังลาดมน มีสาบโดยรอบ ยอดสันหมวกมีกลีบ ด้านขวามีรอยพับ ด้านซ้ายมีตราหน้าหมวกต่างกัน คือ (ก) พลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่า ทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสมอ ภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี สูง ๒.๕ เซนติเมตร (ข) นายทหารประทวนชั้นพันจ่า
ทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสมอ ภายใต้พระมหามงกุฎ และมีใบชัยพฤกษ์อยู่ภายใต้สมอ ปลายโค้งโอบขึ้นบนทั้งสองข้าง ข้างละ ๔ ใบ กว้าง ๒.๘ เซนติเมตร สูง ๓ เซนติเมตร (ค) นายทหารสัญญาบัตร ลักษณะเช่นเดียวกับ (ข) เว้นแต่สมอทำด้วยโลหะสีเงิน และอยู่บนพื้นสีดำ (๓) หมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ
ด้านหน้าข้างซ้ายมีตราหน้าหมวกเป็นรูปตราพระปรมาภิไธยย่อ ภปร. มีรูปจักรีเหนือ ภปร. ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง และมีขนนกสีดำติดตรงที่มีตราหน้าหมวก
ข้อ ๒๙ เสื้อ มี ๙ แบบ คือ (๑) เสื้อคอพับสีขาว ปกแบบคอบัวปลายปกแหลม แขนยาวรัดข้อมือ ที่ขอบพันรอบข้อมือ มีดุมสีขาวข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นเหนือข้อศอกประมาณ ๖ เซนติเมตร พับปลายแขน ๓ เซนติเมตร ที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม (๒) เสื้อคอเปิดสีขาว ปกแบบคอบัวปลายปกแหลม มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๓ ดุม แขนสั้นเหนือข้อศอกประมาณ ๖ เซนติเมตร พับปลายแขน ๓ เซนติเมตร มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าปะมีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่งมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กขัดปกกระเป๋า กระเป๋าละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม (๓) เสื้อคอเปิดสีน้ำเงินดำ
ปกแบบคอบัวปลายปกแหลม มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๓ ดุม แขนยาวไม่รัดข้อมือ มีกระเป๋าข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าปะมีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กขัดปกกระเป๋า กระเป๋าละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม (๔) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว คอแบะแบบปลายแหลม
มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๓ ดุม อกเสื้อทั้งสองข้างมีปกกระเป๋าชายแหลม ๓ ชาย (๕) เสื้อชั้นนอกคอแบะปาดเอวสีขาว คอแบะแบบปลายแหลม ที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว แถวละ ๓ ดุม มีสายสร้อยโลหะสีทองร้อยดุมคู่กลาง (๖) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (๗) เสื้อสวมกันหนาว ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ ชายเสื้อเบื้องล่างยาวครึ่งน่อง ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว แถวละ ๓ ดุม เสื้อแบบนี้ใช้สวมทับเครื่องแบบทุกชนิดเพื่อกันหนาว (๘) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำ
เช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำดำของนายทหารสัญญาบัตรชาย (๙) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีแดง เช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอปิดสีแดงของนายทหารสัญญาบัตรชาย
ข้อ ๓๐ กระโปรงและกางเกง มี ๔ แบบ คือ (๑) กระโปรงสีขาว ยาวปิดเข่าพอสมควร ทางด้านหน้าขวาและซ้าย มีกระเป๋าไม่มีปกข้างละ ๑ กระเป๋า ปากกระเป๋าเฉียงลงทางข้างเล็กน้อย ชายกระโปรงไม่บาน (๒) กระโปรงสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว ถ้าใช้กับเครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศ
หรือเครื่องแบบปกติน้ำเงินดำให้ทำด้วยผ้าหรือสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ (๓) กระโปรงยาวสีดำ ทำด้วยผ้าหรือเสิร์จสีดำ ชายกระโปรงยาวคลุมเท้า และให้ใช้ผ้าคาดเอวสีดำประกอบด้วย (๔) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ แบบสากลไม่พับปลายขา ด้านหลังมีกระเป๋าเจาะไม่มีปก ๒ ข้าง ข้างละ ๑ กระเป๋า
มีดุมปิดปากกระเป๋าปลายขากว้างไม่น้อยกว่า ๑๖ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๔ เซนติเมตร
ข้อ ๓๑ เข็มขัดมี ๒ แบบ มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดของทหารชายตามข้อ ๑๒ วรรคหนึ่ง สำหรับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ และเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ ของนายทหารพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ และนายทหารพิเศษประจำกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กองพลนาวิกโยธิน
หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน ตัวเข็มขัดทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ กว้าง ๕ เซนติเมตร ด้านนอกติดแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง ปลายมีขอทำด้วยโลหะสีทองสำหรับเกี่ยวเกาะติดกับหัวเข็มขัด หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองรูปกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง ๕ เซนติเมตร มี ลายดุนรูปพวงใบชัยพฤกษ์
ตรงกลางมีรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี เข็มขัดแบบนี้ใช้คาดทับเสื้อชั้นนอกประกอบกับคันชีพ
ข้อ ๓๑ ทวิ คันชีพสำหรับนายทหารพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ และนายทหารพิเศษประจำกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กองพลนาวิกโยธิน หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน สายสะพายทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ กว้าง ๕ เซนติเมตร ด้านนอกติดแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง
ปลายสายสะพายทั้งสองข้างมีห่วงทำด้วยโลหะสีทองสำหรับเกี่ยวกับคันชีพ คันชีพทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้าง ๑๐ เซนติเมตร ยาว ๑๕ เซนติเมตร มีฝาปิดข้างคันชีพทั้งสองข้างมีห่วงทำด้วยโลหะสีทองสำหรับเกี่ยวกับสายสะพาย ขอบฝาคันชีพด้านล่างทั้งสองข้างติดรูปลายกระหนกทำด้วยโลหะสีทอง
รอบฝาคันชีพติดแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร กึ่งกลางฝาคันชีพมีตราพระปรมาภิไธยย่อ ภปร มีรูปจักรีเหนือ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
ข้อ ๓๒ รองเท้ามี ๖ แบบ คือ (๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว เป็นชนิดไม่ผูกเชือก ส้นสูงไม่เกิน ๖ เซนติเมตร รองเท้าแบบนี้จะทำด้วยผ้าใบก็ได้ (๒) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (๓) รองเท้าสโมสรหนังสีขาว พื้นบาง ส้นสูงไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร (๔) รองเท้าสโมสรหนังสีดำ
ลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าสโมสรหนังสีขาว (๕) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก (๖) รองเท้าสูงหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก รองเท้าทุกแบบ ไม่มีลวดลาย พื้นที่ด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนัง และมีส้น
ข้อ ๓๓ ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน เป็นชนิดยาวเหนือเข่า จะใช้กับเครื่องแบบซึ่งไม่ได้กำหนดให้ใช้ถุงเท้าด้วยก็ได้
ข้อ ๓๔ กระเป๋าถือ มี ๔ แบบ คือ (๑) กระเป๋าสีขาว ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนัง สูงไม่เกิน ๑๘ เซนติเมตร ยาวไม่เกิน ๒๓ เซนติเมตร มีสายสะพายรูปตามแบบราชนาวี สำหรับนายทหารสัญญาบัตร และนายทหารประทวนชั้นพันจ่าใช้ประกอบกับเครื่องแบบปกติขาวคอแบะ เครื่องแบบปกติขาวคอเปิด เครื่องแบบปกติขาวคอพับ
เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศ หรือเครื่องแบบกันหนาว ส่วนนายทหารประทวนชั้นจ่าให้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบกันหนาวเท่านั้น (๒) กระเป๋าสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าสีขาว สำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบปกติลำลองคอเปิด เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ เครื่องแบบปกติลำลองคอเปิดสีน้ำเงินดำ
หรือเครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ สำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว ส่วนนายทหารประทวนชั้นจ่าให้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบปกติขาวคอเปิด เครื่องแบบปกติขาวคอพับ เครื่องแบบครึ่งยศ และเครื่องแบบเต็มยศด้วย (๓) กระเป๋าสโมสรปกติ ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีขาว สูงไม่เกิน ๑๕ เซนติเมตร ยาวไม่เกิน ๒๐ เซนติเมตร
ไม่มีสายสะพาย รูปตามแบบราชนาวี สำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรปกติ (๔) กระเป๋าสโมสรเต็มยศ ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าสโมสรปกติ สำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรเต็มยศ กระเป๋าทั้ง ๔ แบบนี้ ไม่มีลวดลายและให้ใช้ตามสีของรองเท้า โดยปกติให้ถือด้วยมือซ้าย
สำหรับกระเป๋าสีขาวและกระเป๋าสีดำจะสะพายที่ไหล่ซ้ายห้อยลงมาประมาณแนวเข็มขัดก็ได้
ส่วนที่ ๓ อินทรธนูและเครื่องหมายยศ
ข้อ ๓๕ อินทรธนูสำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า และนายทหารสัญญาบัตรเป็นอินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เว้นนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลเรือเหล่าทหารแพทย์ทำด้วยสักหลาดสีแดง สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลเรือ มีแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองตรึงด้านบนเต็มแผ่นอินทรธนู
อินทรธนูดังกล่าวเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้าปลายรวบ กว้าง ๔.๕ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๑๑ เซนติเมตร ที่ปลายรวบติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม สำหรับอินทรธนูนายทหารหญิงพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ และนายทหารหญิงพิเศษประจำกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กองพลนาวิกโยธิน
หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน เช่นเดียวกับอินทรธนูของนายทหารสัญญาบัตรชาย สังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ กองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กองพลนาวิกโยธิน หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ ๓ กองพลนาวิกโยธิน หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน
ข้อ ๓๖ เครื่องหมายยศ มีดังนี้ (๑) นายทหารประทวนชั้นจ่า เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซว สำหรับเสื้อคอเปิดสีน้ำเงินดำและเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำทำด้วยแถบไหมสีเหลือง สำหรับเสื้อแบบอื่นทำด้วยแถบสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๐.๗ เซนติเมตร หักมุม ๑๒๐ องศา ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้าง ห่างกัน ๖ เซนติเมตร
เหนือบั้งมีรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี ปักด้วยไหมสีเดียวกับบั้งตรึงบนแผ่นผ้าสีเดียวกับเสื้อ แผ่นผ้านี้เย็บติดตรงกลาง แขนเสื้อด้านนอกเหนือข้อศอกข้างซ้ายกึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอก มุมบั้งอยู่ด้านล่าง มีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ จ่าตรี ๑ บั้ง จ่าโท ๒ บั้ง จ่าเอก ๓ บั้ง ในกรณีที่มีบั้งมากกว่า ๑ บั้ง
ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อท่อนบน เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๔ เซนติเมตร (๒) นายทหารประทวนชั้นพันจ่า เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซว มี ๒ แบบ คือ (ก) บั้งประดับบนอินทรธนู ทำด้วยแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร หักมุม ๑๓๐ องศา ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง หักมุมแหลมไปทางด้านคอ
ปลายบั้งห่างจากต้นอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๓ เซนติเมตร มีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ พันจ่าตรี ๑ บั้ง พันจ่าโท ๒ บั้ง พันจ่าเอก ๓ บั้ง ในกรณีที่มีบั้งมากกว่า ๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปทางด้านคอตามส่วนยาวของอินทรธนู เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๓ เซนติเมตร (ข) บั้งประดับที่แขนเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
ทำด้วยแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร หักมุม ๑๓๐ องศา ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้าง ห่างกัน ๘ เซนติเมตร เย็บติดที่แขนเสื้อข้างซ้ายด้านนอกกึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอก มุมบั้งขึ้นข้างบน เหนือบั้งมีรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมีปักด้วยไหมสีเดียวกับบั้ง มีจำนวนบั้งเช่นเดียวกับบั้งประดับบนอินทรธนู
ในกรณีที่มีบั้งมากกว่า ๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อ เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๕ เซนติเมตร (๓) นายทหารสัญญาบัตร มี ๒ แบบ คือ (ก) ประดับบนอินทรธนู นายเรือและนายนาวาเป็นแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ขมวดเป็นวงกลม เส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๔ เซนติเมตร
โดยให้ชายแถบที่ขมวดทับอยู่บนตวัดไปทางหลังเรียกว่าแถบขมวด แถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เรียกว่าแถบใหญ่ และแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร เรียกว่าแถบเล็กตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง เริ่มต้นห่างจากต้นอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร มีจำนวนแถบตามชั้นยศ คือ
เรือตรี แถบขมวด ๑ แถบ เรือโท แถบขมวด ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ เรือเอก แถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๑ แถบ นาวาตรี แถบขมวด ๑ แถบ แถบใหญ่ ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ แทรกอยู่ระหว่างกลาง นาวาโท แถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๒ แถบ นาวาเอก แถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๓ แถบ ในกรณีที่มีแถบมากกว่า ๑ แถบ
ให้แถบขมวดอยู่เหนือแถบอื่นไปทางด้านคอ เว้นระยะห่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร นายพลเรือ เป็นรูปจักรทำด้วยโลหะสีเงินเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ประดับบนอินทรธนูทั้งสองข้าง เริ่มต้นห่างจากต้นอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร มีจำนวนจักรตามชั้นยศ คือ พลเรือจัตวา ๑ จักร ประดับกึ่งกลางด้านกว้าง พลเรือตรี ๒
จักร ประดับเรียงตามขวาง พลเรือโท ๓ จักร ประดับเป็นรูปสามเหลี่ยมให้ฐานอยู่ด้านไหล่ พลเรือเอก ๔ จักร ประดับเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ให้มุมแหลมวางตามยาว (ข) ประดับที่แขนเสื้อคอแบะสีน้ำเงินดำ นายเรือและนายนาวา เป็นแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
ด้านนอกขมวดเป็นวงกลมเส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๔ เซนติเมตร โดยให้ชายแถบที่ขมวดทับอยู่บนตวัดไปทางหลังเรียกว่าแถบขมวด แถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เรียกว่าแถบใหญ่ และแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร เรียกว่าแถบเล็ก
ตรึงรอบแขนเสื้อทั้งสองข้างเริ่มต้นห่างจากปลายแขนเสื้อพอสมควรมีจำนวนแถบเช่นเดียวกับแถบประดับบนอินทรธนู พลเรือจัตวา มีแถบกว้าง ๕ เซนติเมตร ๑ แถบ และเหนือแถบนี้มีแถบกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ขมวดเป็นวงกลม ๑ วง เส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๕ เซนติเมตร พลเรือตรีขึ้นไป มีแถบกว้าง ๕ เซนติเมตร ๑ แถบ และมีแถบกว้าง
๑.๒ เซนติเมตร ประดับเหนือขึ้นไป มีจำนวนตามชั้นยศ ดังนี้ พลเรือตรี ๑ แถบ พลเรือโท ๒ แถบ พลเรือเอก ๓ แถบ การประดับแถบ ให้แถบล่างสุดอยู่ห่างจากปลายแขนเสื้อพอสมควรเว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร เฉพาะแถบบนสุดขมวดเป็นวงกลมมีเส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๕ เซนติเมตร โดยให้ชายแถบที่ขมวดทับอยู่บนตวัดไปทางหลัง
(๔) เครื่องหมายยศสำหรับประดับชายคอเสื้อของเครื่องแบบปกติลำลองคอเปิดน้ำเงินดำ หรือเครื่องแบบที่ใช้ในโอกาสทำการฝึกหรือปฏิบัติราชการสนาม สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าและนายทหารสัญญาบัตร ให้มีขนาดและลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องหมายยศสำหรับประดับชายคอเสื้อคอพับของทหารชาย
ส่วนที่ ๔ เครื่องหมายพรรค เครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายพิเศษ
ข้อ ๓๗ เครื่องหมายพรรค เครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายพิเศษ ลักษณะและการใช้อย่างเดียวกับเครื่องหมายพรรค เครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายพิเศษของทหารชายโดยอนุโลม
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
