ข้อ ๕๔ ในหมวดนี้
สภาวะทำงานปกติ หมายความว่า สภาวะที่การใช้งานของมาตรวัดยังคงให้ผลถูกต้องอยู่ในค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด เช่น ชนิดของของเหลวหรือก๊าซ ความหนาแน่นของของเหลวหรือก๊าซ ความหนืดของของเหลวหรือก๊าซ อุณหภูมิและความดันของของเหลวหรือก๊าซ รวมทั้งข้อกำหนดอื่นๆ ที่มีผลต่อการทำงานของเครื่องวัด
สภาวะพื้นฐาน หมายความว่า สภาวะของของเหลวหรือก๊าซที่ถูกวัด ซึ่งปริมาตรของของเหลวหรือก๊าซที่วัดได้ถูกแปลงค่าไปยังสภาวะนั้นๆ เช่น อุณหภูมิพื้นฐาน และความดันพื้นฐาน โดยกำหนดให้อุณหภูมิพื้นฐานเป็น ๐ องศาเซลเซียส ๑๕ องศาเซลเซียส ๒๐ องศาเซลเซียส หรือ ๓๐ องศาเซลเซียส และความดันพื้นฐานเป็น ๑๐๑.๓๒๕ กิโลพาสคัล
สภาวะขณะวัด หมายความว่า สภาวะของของเหลวหรือก๊าซ ซึ่งถูกวัดปริมาตรขณะนั้น เช่น อุณหภูมิและความดันของของเหลวหรือก๊าซ ขณะทำการวัดปริมาตร
ช่องขั้นหมายมาตรา หมายความว่า ระยะระหว่างสองขั้นหมายมาตราที่ติดต่อกันโดยวัดตามแนวกึ่งกลางของขั้นหมายมาตราที่เล็กที่สุด
พิกัดกำลัง หมายความว่า ระยะความยาวระหว่างขั้นหมายมาตราศูนย์ถึงขั้นหมายมาตราสูงสุด โดยไม่รวมขั้นหมายมาตราเผื่อ
ขั้นหมายมาตราเผื่อ หมายความว่า ขั้นหมายมาตราที่แสดงค่ากำกับถัดจากขั้นหมายมาตราสูงสุด แต่ต้องยาวไม่เกินกว่า ๔๐ เซนติเมตร
ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว หมายความว่า ส่วนที่ทำหน้าที่ตรวจวัดระดับของของเหลวและส่งข้อมูลไปยังส่วนแสดงค่าโดยตรงหรือผ่านส่วนถ่ายทอดสัญญาณ ซึ่งมี ๒ แบบ คือ
(๑) ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบเคลื่อนที่ ได้แก่ ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวซึ่งสัมผัสโดยตรงกับของเหลวภายในถัง และเคลื่อนที่ในแนวดิ่งไปพร้อมกับระดับของของเหลวที่เปลี่ยนแปลง
(๒) ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบไม่เคลื่อนที่ ได้แก่ ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวซึ่งติดตั้งอยู่กับที่ มีส่วนส่งสัญญาณคลื่นไปกระทบกับผิวของของเหลวแล้วสะท้อนกลับมายังส่วนรับสัญญาณคลื่นของเครื่องวัด
ระบบการวัดปริมาตรของเหลว หมายความว่า ระบบที่ประกอบด้วยมาตรวัดปริมาตรของเหลว อุปกรณ์ควบ และอุปกรณ์เสริม
ระบบการวัดมวลของเหลว[๕] (ยกเลิก)
ระบบการวัดมวล[๖] หมายความว่า ระบบที่ประกอบด้วยมาตรวัดมวลโดยตรงอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริม
อุปกรณ์ควบ หมายความว่า อุปกรณ์ใช้งานพิเศษเฉพาะเกี่ยวข้องโดยตรงกับผลของการวัด เช่น ส่วนตั้งศูนย์ ส่วนพิมพ์ค่า ส่วนแสดงราคา ส่วนแสดงผลรวม ส่วนแปลงค่า หรือส่วนตั้งปริมาณจ่ายล่วงหน้า
อุปกรณ์เสริม หมายความว่า ส่วนหรืออุปกรณ์ที่นอกเหนือจากอุปกรณ์ควบที่จำเป็นต้องใช้เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นในผลการวัดอย่างถูกต้อง หรือมุ่งใช้เพื่อช่วยให้การดำเนินการในการวัดสะดวกยิ่งขึ้น หรือเป็นอุปกรณ์ที่มีผลกระทบต่อความแม่นยำในการวัด เช่น เครื่องจำกัดไอ ไส้กรอง ปั๊ม วาล์ว หรือท่อ
ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ[๗] หมายความว่า ปริมาณน้อยที่สุดที่ระบบการวัดปริมาณของของเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอสามารถวัดได้อย่างถูกต้อง เว้นแต่
(๑) ระบบการวัดปริมาณของของเหลวที่มีไว้เพื่อจ่ายของเหลวหรือระบบการวัดปริมาณของก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่มีไว้เพื่อจ่ายก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ในสองกรณีนี้ ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ คือ ปริมาณจ่ายต่ำสุดของระบบ
(๒) ระบบการวัดปริมาณของของเหลวที่มีไว้เพื่อรับของเหลวหรือระบบการวัดปริมาณของก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่มีไว้เพื่อรับก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ในสองกรณีนี้ ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ คือ ปริมาณรับต่ำสุดของระบบ
ความในวรรคหนึ่ง (๑) และ (๒) ให้ใช้บังคับเมื่อปริมาณที่วัดมีหน่วยเป็นปริมาตร สำหรับมาตรวัดปริมาตรของเหลว มาตรวัดปริมาตรน้ำ หรือมาตรวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ และปริมาณที่วัดมีหน่วยเป็นน้ำหนัก สำหรับมาตรวัดมวลโดยตรง
มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก หมายความว่า มาตรวัดที่ใช้ในการวัดปริมาณการส่งจ่ายของเหลวโดยปกติไม่เกิน ๔๐๐ ลิตร ต่อการส่งจ่าย ๑ ครั้ง
มาตรวัดที่ใช้ในการขายส่ง หมายความว่า มาตรวัดที่ใช้ในการวัดปริมาณการส่งจ่ายของเหลวที่นอกเหนือจากมาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก
ช่วงอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด หมายความว่า ค่าความแตกต่างของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดระหว่างค่าสูงที่สุดของฝ่ายมากและค่าต่ำที่สุดของฝ่ายน้อย
พิสัยความคลาดเคลื่อน หมายความว่า ค่าความแตกต่างที่มากที่สุดของค่าความคลาดเคลื่อนที่วัดได้
อัตราการไหล หมายความว่า ปริมาณของของเหลว น้ำ หรือก๊าซ ที่ไหลผ่านมาตรวัดต่อหนึ่งหน่วยเวลา
อัตราการไหลสูงสุด[๘] หมายความว่า อัตราการไหลสูงสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้โดยไม่เกิดความเสียหายกับตัวมาตรวัด และความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนด
อัตราการไหลระบุ หมายความว่า อัตราการไหลที่มาตรวัดทำงานอย่างปกติทั้งต่อเนื่องและไม่ต่อเนื่องได้ โดยความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดและอัตราการไหลระบุมีค่าเป็น ๐.๕ เท่าของอัตราการไหลสูงสุด
อัตราการไหลต่ำสุด หมายความว่า อัตราการไหลต่ำสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้ โดยความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนด
อัตราการไหลเปลี่ยนช่วง หมายความว่า ค่าอัตราการไหลที่แบ่งช่วงการไหลข้างต่ำและช่วงการไหลข้างสูง และเป็นจุดที่เปลี่ยนค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตามช่วงการไหลนั้นๆ
ช่วงการไหลข้างต่ำ หมายความว่า ช่วงการไหลที่ต่ำกว่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วงไปจนถึงอัตราการไหลต่ำสุด
ช่วงการไหลข้างสูง หมายความว่า ช่วงการไหลตั้งแต่อัตราการไหลเปลี่ยนช่วงและไม่เกินกว่าอัตราการไหลสูงสุด
ขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง หมายความว่า ขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก หรือส่วนที่ละเอียดที่สุดของส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัลและแบบกึ่งดิจิทัล ที่เคลื่อนที่เร็วที่สุด และยังสามารถอ่านค่าได้
ปริมาตร ๑ รอบวัด หมายความว่า ปริมาตรของก๊าซเนื่องจากผลการวัดของมาตรวัดจบรอบการทำงานของส่วนวัด
ค่าความคลาดเคลื่อนของการแสดงค่า หมายความว่า ผลต่างของค่าปริมาตรซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่ากับค่าปริมาตรจริงของก๊าซ โดยแสดงค่าเป็นร้อยละ
เครื่องวัดความยาว
ข้อ ๕๕ เครื่องวัดความยาวต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องวัดความยาวนั้นให้ทำด้วยโลหะ ไม้เนื้อแข็ง ใยสังเคราะห์ หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) เครื่องวัดความยาวชนิดบรรทัดตรงที่ทำด้วยไม้ หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติคล้ายคลึงกัน ถ้ายาวตั้งแต่ ๑ เมตรขึ้นไป ให้หุ้มปลายทั้งสองของเครื่องวัดความยาวอย่างแน่นหนาด้วยโลหะที่มีความแข็งไม่น้อยกว่าความแข็งของทองเหลือง และหนาไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(๓) เครื่องวัดความยาวชนิดบรรทัดตรง ต้องทำให้เกลี้ยงเรียบ ตรง หรือพับม้วนไม่ได้
(๔) เครื่องวัดความยาวที่พับได้ต้องทำให้ทุกส่วนหยุดลงรอยต่อกันพอดีเมื่อกางขึงออก
(๕) ขั้นหมายมาตรา
(ก) ความยาวของขั้นหมายมาตราใหญ่ต้องเห็นได้ชัดเจน อ่านง่าย มีลักษณะถาวรและยาวกว่าขั้นหมายมาตราเล็ก
(ข) ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่กว้างกว่ากึ่งหนึ่งของช่องขั้นหมายมาตราเล็กสุด และไม่เกิน ๐.๗๕ มิลลิเมตร ถ้าช่องขั้นหมายมาตรากว้างมากกว่า ๒ เซนติเมตร ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่า ๒ มิลลิเมตร
(ค) ขั้นหมายมาตราทั้งปวงต้องทำให้ได้มุมฉากกับริมของเครื่องวัดความยาว
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราต้องมีค่า ๑ x ๑๐k หรือ ๒ x ๑๐k หรือ ๕ x ๑๐k เมตร โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(๖) พิกัดกำลังของเครื่องวัดความยาวจะต้องมีค่าเท่ากับ ๐.๕ เมตร ๑ เมตร ๑.๕ เมตร ๒ เมตร ๒.๕ เมตร ๓ เมตร ๓.๕ เมตร ๔ เมตร ๔.๕ เมตร ๕ เมตร ๕.๕ เมตร ๖ เมตร ๖.๕ เมตร ๗ เมตร ๗.๕ เมตร ๘ เมตร ๘.๕ เมตร ๙ เมตร ๙.๕ เมตร หรือค่าเลขจำนวนเต็มคูณด้วย ๕ เมตร ค่าใดค่าหนึ่ง
(๗) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบโลหะม้วนกลับอัตโนมัติ ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๑๐ เมตร
(๘) เครื่องวัดความยาวชนิดบรรทัดตรง ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๕ เมตร
(๙) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบที่ทำด้วยใยแก้วสังเคราะห์หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้ ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๑๐๐ เมตร และต้องทนแรงดึงได้ถึง ๒ กิโลกรัม
(๑๐) เครื่องวัดความยาวชนิดพับได้ ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๕ เมตร
(๑๑) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบโลหะและโซ่ ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) โดยเริ่มตั้งแต่ ๕ เมตร และไม่เกิน ๒๐๐ เมตร และต้องทนแรงดึงได้ถึง ๕ กิโลกรัม
(๑๒) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบโลหะที่ประกอบกับลูกดิ่ง ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) โดยเริ่มตั้งแต่ ๕ เมตร และไม่เกิน ๕๐ เมตร และต้องทนแรงดึงได้อย่างน้อยเท่ากับน้ำหนักของลูกดิ่ง
(๑๓) เครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๙) (๑๑) และ (๑๒) จะมีขั้นหมายมาตราเผื่อก็ได้
(๑๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ดังต่อไปนี้
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของช่องขั้นหมายมาตรา
๑) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๘) (๑๑) และ (๑๒) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้
ช่องขั้นหมายมาตรา
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
ไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
มากกว่า ๑ มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑ เซนติเมตร
๐.๒ มิลลิเมตร
๐.๔ มิลลิเมตร
๐.๕ มิลลิเมตร
๒) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๙) และ (๑๐) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ตามตารางดังต่อไปนี้
ช่องขั้นหมายมาตรา
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
ไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
มากกว่า ๑ มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑ เซนติเมตร
๐.๓ มิลลิเมตร
๐.๖ มิลลิเมตร
๑.๐ มิลลิเมตร
(ข) ช่องขั้นหมายมาตราสองช่องที่อยู่ติดกัน ต้องแตกต่างกันไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามที่กำหนดไว้ดังต่อไปนี้
๑) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๘) (๑๑) และ (๑๒) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้
ช่องขั้นหมายมาตรา
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
ไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
มากกว่า ๑ มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑ เซนติเมตร
๐.๒ มิลลิเมตร
๐.๔ มิลลิเมตร
๐.๕ มิลลิเมตร
๒) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๙) และ (๑๐) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้
ช่องขั้นหมายมาตรา
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
ไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
มากกว่า ๑ มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑ เซนติเมตร
๐.๓ มิลลิเมตร
๐.๖ มิลลิเมตร
๑.๐ มิลลิเมตร
(ค) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและให้คำรับรองชั้นหลังระหว่างขั้นหมายมาตราสองขั้นหมายมาตราที่ไม่ติดกัน และระหว่างขั้นหมายมาตราศูนย์ถึงขั้นหมายมาตราสูงสุด
๑) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๘) (๑๑) และ (๑๒) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินกว่าค่าที่ได้จากการคำนวณตามสูตร ๐.๓ + ๐.๒L มิลลิเมตร เมื่อ L เท่ากับค่าความยาวระหว่างขั้นหมายมาตรา โดยมีค่าเป็นเลขจำนวนเต็มของหน่วยเมตร ในกรณีที่ไม่เป็นเลขจำนวนเต็มให้ปัดขึ้นเป็นค่าของเลขจำนวนเต็ม
๒) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๙) และ (๑๐) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินค่าที่ได้จากการคำนวณตามสูตร ๐.๖ + ๐.๔L มิลลิเมตร เมื่อ L เท่ากับค่าความยาวระหว่างขั้นหมายมาตรา โดยมีค่าเป็นเลขจำนวนเต็มของหน่วยเมตร ในกรณีที่ไม่เป็นเลขจำนวนเต็มให้ปัดขึ้นเป็นค่าของเลขจำนวนเต็ม
(ง) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดระหว่างขั้นหมายมาตราบนลูกดิ่งที่ประกอบกับสายแถบโลหะกับขั้นหมายมาตราบนสายโลหะที่ระยะห่างไม่เกิน ๑ เมตรนั้น ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินกว่า ๐.๖ มิลลิเมตร
เครื่องวัดความชื้นข้าว[๙]
ข้อ ๕๕/๑[๑๐] ในส่วนนี้
ข้าว หมายความว่า ข้าวเปลือก ข้าวสาร หรือข้าวกล้อง
ตัวอย่าง หมายความว่า ตัวอย่างข้าวที่ใช้วัดหาปริมาณความชื้น
ปริมาณความชื้น หมายความว่า ร้อยละของน้ำหนักน้ำในตัวอย่างต่อน้ำหนักตัวอย่าง
ตารางแปลงค่า หมายความว่า ตาราง กราฟ แอบะคัส หรือสไลด์รูล์ ที่ใช้สำหรับแปลงค่าขั้นหมายมาตราสามัญที่แสดงโดยเครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรงเป็นค่าปริมาณความชื้น
ตารางแก้ไขค่า หมายความว่า ตาราง กราฟ แอบะคัส หรือสไลด์รูล์ ที่ใช้สำหรับแก้ไขค่าปริมาณความชื้นหรือค่าขั้นหมายมาตราสามัญที่แสดงโดยเครื่องวัดความชื้นข้าว เนื่องจากผลกระทบจากอุณหภูมิของตัวอย่าง หรือจากสภาวะแวดล้อม
ค่าขั้นหมายมาตรา หมายความว่า ค่าของขั้นหมายมาตราที่แสดงเป็นหน่วยของปริมาณความชื้นของข้าว กรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบแอนะล็อก คือ ค่าที่แตกต่างกันของขั้นหมายมาตราสองขั้นที่ติดต่อกัน กรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบดิจิทัลหรือในตารางแปลงค่า คือค่าที่แตกต่างกันของสองค่าที่ต่อเนื่องกัน
ขั้นหมายมาตราสามัญ หมายความว่า ค่าที่แสดงผลของการวัดของเครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรงก่อนพิจารณาค่าปริมาณความชื้นจากตารางแปลงค่า ซึ่งค่านี้จะไม่แสดงหน่วย
ข้อ ๕๕/๒[๑๑]
เครื่องวัดความชื้นข้าวต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องวัดต้องประกอบด้วยส่วนแสดงค่าหลักและอาจประกอบด้วยส่วนพิมพ์ค่าหลักด้วยก็ได้ ในกรณีที่เครื่องวัดเป็นแบบเครื่องวัดที่แสดงค่าโดยตรงต้องแสดงผลของการวัดเป็นค่าปริมาณความชื้นและถ้าเครื่องวัดนี้ประกอบด้วยส่วนพิมพ์ค่า ต้องพิมพ์ค่าเป็นค่าปริมาณความชื้นเช่นกัน ในกรณีที่เครื่องวัดเป็นแบบเครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรง ผลลัพธ์ที่ได้หลังจากพิจารณาด้วยตารางแปลงค่าแล้วจะต้องแสดงผลของการวัดเป็นค่าปริมาณความชื้น
(๒) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ก) ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
(ข) ตัวชี้ค่าต้องมีขนาดความกว้างโดยประมาณเท่ากับความกว้างของขั้นหมายมาตรา
(ค) ระยะห่างระหว่างตัวชี้ค่ากับระนาบของขั้นหมายมาตราต้องไม่เกิน ๕ มิลลิเมตร
(ง) ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน ปลายของตัวชี้ค่าต้องยื่นไปทับแนวขั้นหมายมาตรา
(จ) ถ้าตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา ระยะห่างระหว่างปลายของตัวชี้ค่ากับปลายสุดของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
(๓) ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล
(ก) ขนาดของตัวเลขที่แสดงค่าปริมาณความชื้นต้องมีความสูงไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร
(ข) แสดงค่าปริมาณความชื้นหรือขั้นหมายมาตราสามัญต่อเมื่อสิ้นสุดขั้นตอนการวัด
(๔) เครื่องวัดที่มีส่วนพิมพ์ค่าต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้ด้วย
(ก) ต้องพิมพ์ค่าปริมาณความชื้นที่เป็นค่าปริมาณความชื้นที่วัดได้โดยตรงเท่านั้น
(ข) ต้องไม่พิมพ์ค่าปริมาณความชื้นจนกว่าขั้นตอนการวัดได้ดำเนินการสิ้นสุดลง
(ค) ต้องไม่พิมพ์ค่าปริมาณความชื้นเมื่อค่าปริมาณความชื้นของตัวอย่างมีค่าเกินพิสัยการวัดของเครื่องวัด
(๕) เครื่องวัดต้องแสดงค่าได้ถูกต้องในพิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่องวัดที่กำหนดโดยผู้ผลิต ทั้งนี้ พิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่องวัดจะต้องไม่ต่ำกว่า ๒๐ องซาเซลเซียส
(๖) เครื่องวัดที่มีส่วนตั้งศูนย์หรือกลไกปรับจุดทดสอบ กลไกนั้นจะสามารถปรับได้ต่อเมื่อใช้อุปกรณ์ที่แยกส่วนออกจากกลไกเท่านั้น เว้นแต่เครื่องวัดที่จำเป็นต้องให้ผู้วัดดำเนินการปรับหาค่าที่เครื่องวัดวัดได้เอง
ข้อ ๕๕/๓[๑๒] เครื่องวัดต้องแสดงรายละเอียดบนตัวเครื่องหรือแผ่นข้อมูลที่ติดกับตัวเครื่องเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) ขนาดตัวอย่างที่ใช้วัดปริมาณความชื้นในแต่ละครั้ง
(๒) พิสัยการวัดของเครื่อง
(๓) พิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่อง
ข้อ ๕๕/๔[๑๓] เครื่องวัดที่มีการใช้ร่วมกับอุปกรณ์เสริมที่แยกออกจากเครื่องวัดต่างหากหรือที่ประกอบเข้ากับเครื่องวัด อุปกรณ์เสริมนี้ต้องมีความเหมาะสมและอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ และต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องชั่งที่ใช้ชั่งเพื่อกำหนดปริมาณตัวอย่างทดสอบ ต้องมีค่าขั้นหมายมาตราไม่เกิน ๑๐ กรัม โดยมีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากหรือฝ่ายน้อยไม่เกิน ๐.๕ เท่าของค่าขั้นหมายมาตรา
(๒) เครื่องวัดอุณหภูมิต้องเหมาะสมกับเครื่องวัดและมีค่าอ่านละเอียดได้ถึง ๐.๕ องศาเซลเซียส
(๓) ตารางแปลงค่าและตารางแก้ไขค่าสำหรับเครื่องวัดต้องมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
(ก) ชื่อและที่อยู่ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต
(ข) ชนิด รุ่นที่ผลิต หรือรูปแบบของเครื่องวัด
(ค) ปีที่พิมพ์ตาราง
(ง) ชนิดของข้าวที่ใช้ตารางหาค่าปริมาณความชื้น
(จ) ขอบเขตการใช้งาน
(๔) เครื่องวัดต้องมีคู่มือการใช้งานแสดงรายละเอียดที่สำคัญของเครื่อง วิธีการใช้เครื่องวัดและอุปกรณ์เสริมต่างๆ
ข้อ ๕๕/๕[๑๔] เครื่องวัดที่แสดงค่าโดยตรงต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) เครื่องวัดที่สามารถวัดปริมาณความชื้นของข้าวได้หลายชนิดต้องแสดงสัญลักษณ์หรือวิธีการวัดความชื้นของข้าวแต่ละชนิดไว้อย่างชัดเจนและเข้าใจง่าย
(๒) ค่าขั้นหมายมาตราต่ำสุดของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าที่แสดงค่าหรือพิมพ์ค่าปริมาณความชื้นต้องไม่มากกว่า ๐.๒
ข้อ ๕๕/๖[๑๕] อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของเครื่องวัดความชื้นข้าวให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้
แบบมาตรา
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ร้อยละ)
สำหรับการตรวจสอบ
(ร้อยละ)
ข้าวมาตรฐาน ที่มีปริมาณความชื้น ไม่เกินร้อยละ ๑๖
๐.๘
๑.๐
ข้าวมาตรฐาน ที่มีปริมาณความชื้น เกินร้อยละ ๑๖
๐.๐๕ ของปริมาณความชื้น
ของแบบมาตราข้าวมาตรฐาน
๐.๐๖ ของปริมาณความชื้น
ของแบบมาตราข้าวมาตรฐาน
เครื่องวัดความชื้นข้าว
๐.๘
๑.๐
มาตรวัดความยาว
ข้อ ๕๖ มาตรวัดความยาวผ้าต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ตัวมาตรวัดต้องทำด้วยโลหะหรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) เป็นมาตรวัดที่บอกค่าความยาวได้ทันทีเมื่อเอาผ้าผ่านและถ้ามีที่แสดงค่าความยาวหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าความยาวได้ถูกต้องตรงกัน
(๓) ต้องมีลูกกลิ้งกดผ้าเพื่อให้ผ้าที่ผ่านมาตรวัดอยู่ในลักษณะตึง และสามารถดึงผ่านมาตรวัดได้โดยสะดวก
(๔) ขั้นหมายมาตรา
(ก) ความยาวขั้นหมายมาตราหลักต้องเห็นชัดเจน อ่านง่าย มีลักษณะถาวรและต้องยาวกว่าขั้นหมายมาตรารอง
(ข) ความกว้างของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่กว้างกว่าช่องว่างน้อยที่สุดระหว่างขั้นหมายมาตรา และความกว้างของขั้นหมายมาตราหลักต้องไม่มากกว่า ๑.๕ เท่า ของความกว้างของขั้นหมายมาตรารอง
(ค) ความกว้างของขั้นหมายมาตราเล็กสุดต้องไม่น้อยกว่า ๐.๒ มิลลิเมตร
(ง) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องไม่น้อยว่า ๓ มิลลิเมตร
(๕) ตัวชี้ค่า
(ก) ปลายของตัวชี้ค่าต้องอยู่ในแนวขนานกับขั้นหมายมาตรา
(ข) ถ้าปลายของตัวชี้ค่าอยู่คนละระนาบกับขั้นหมายมาตรา ตัวชี้ค่าต้องยาวถึงขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าความยาว
(ค) ถ้าปลายของตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา ตัวชี้ค่าต้องห่างจากขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าความยาวร่วมกับตัวชี้ค่านั้นไม่เกิน ๐ มิลลิเมตร
(ง) ความกว้างของปลายของตัวชี้ค่าต้องไม่มากกว่าความกว้างของขั้นหมายมาตราเล็กสุดและต้องไม่เกิน ๐.๔ มิลลิเมตร
(จ) ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน ปลายของตัวชี้ค่าต้องห่างจากระนาบของขั้นหมายมาตราไม่เกิน ๑.๕ มิลลิเมตร
(๖) ส่วนแสดงค่าต้องสามารถตั้งศูนย์ได้โดยสะดวก และเมื่อตั้งศูนย์แล้วส่วนแสดงค่าต้องไม่แสดงค่าอื่นนอกจากค่าศูนย์
(๗) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดความยาวผ้า ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินค่าที่ได้จากการคำนวณตามสูตร ๐.๖+๐.๔L มิลลิเมตร เมื่อ L เท่ากับค่าความยาวที่มาตรวัดแสดงโดยมีค่าเป็นเลขจำนวนเต็มของหน่วยเมตรในกรณีที่มาตรวัดไม่แสดงเป็นเลขจำนวนเต็มให้ปัดขึ้นเป็นเลขจำนวนเต็ม
ข้อ ๕๗ มาตรวัดความยาวแบบอัตโนมัติสำหรับวัดความสูงของระดับของของเหลวในถังเก็บต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) มาตรวัดต้องทำด้วยวัสดุคุณภาพดีและไม่เป็นอันตรายแก่ผู้ใช้งาน หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) ส่วนแสดงค่า
(ก) ส่วนแสดงค่าต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรที่วัดได้เป็นตัวเลขทันทีที่ทำการวัด
(ข) แสดงค่าหน่วยความยาวด้วยตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ได้อย่างชัดเจน
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราอย่างน้อยที่สุดต้องอ่านได้ละเอียดถึง ๑ มิลลิเมตร
(ง) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อกต้องมีช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(จ) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน
(ฉ) ให้นำความใน (ข) (ค) และ (จ) มาใช้บังคับกับส่วนพิมพ์ค่าโดยอนุโลม
(๓) ส่วนประกอบอื่นใดที่ไม่ได้กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้ หากนำมาใช้กับเครื่องวัดจะต้องไม่มีผลกระทบต่อความแม่นยำของการวัด
(๔) สามารถป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของการวัด
(๕) เส้นลวดหรือสายแถบซึ่งแขวนไว้กับส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบเคลื่อนที่ ซึ่งม้วนเก็บอยู่ในชุดม้วนเก็บ ต้องถูกดึงออกหรือม้วนเข้าได้อย่างคล่องตัวไม่ติดขัด และจะต้องตึงขณะทำการวัด
(๖) การเปลี่ยนแปลงตำแหน่งของส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว อันเนื่องจากสภาวะแวดล้อม เช่น การสั่นสะเทือน อุณหภูมิ ความดันไอ หรือการเปลี่ยนแปลงชนิดของของเหลวภายใต้สภาวะทำงานปกติ ต้องไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
(๗) การติดตั้งส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว
(ก) ในกรณีที่ถังเก็บมีช่องทิ้งดิ่งวัดระดับ ต้องติดตั้งส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวใกล้ช่องทิ้งดิ่งวัดระดับ
(ข) ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบเคลื่อนที่ต้องเคลื่อนที่ได้อย่างอิสระไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงระดับของของเหลว และอย่างสมดุลตลอดระยะเวลาการวัด
(๘) ให้นำความในข้อ ๑๙ (๑๔) มาใช้บังคับกับมาตรวัดที่มีส่วนประกอบเป็นอิเล็กทรอนิกส์โดยอนุโลม
(๙) ความเที่ยงของมาตรวัดแบ่งเป็น ๒ ชั้น ดังต่อไปนี้
(ก) ชั้น ๒ ใช้กับมาตรวัดที่ใช้กับถังเก็บที่บรรจุปิโตรเลียมเหลวที่มีอุณหภูมิไม่ต่ำกว่า -๑๐ องศาเซลเซียส
(ข) ชั้น ๓ ใช้กับมาตรวัดที่ใช้กับถังเก็บที่บรรจุปิโตรเลียมเหลวที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า -๑๐ องศาเซลเซียส
(๑๐) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ก) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยที่สภาวะทำงานปกติ ตามตารางดังต่อไปนี้
ชั้นความเที่ยง
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
B
D
ชั้น ๒
ร้อยละ ๐.๐๔
ของระยะที่วัด
๓ มิลลิเมตร
ชั้น ๓
ร้อยละ ๐.๐๖
ของระยะที่วัด
๔ มิลลิเมตร
ทั้งนี้ เมื่ออัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด B คือ ค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสัมพัทธ์ และอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด D คือ ค่าสัมบูรณ์ของค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(ข) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) จะต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขดังต่อไปนี้
๑) ในกรณีที่ใช้มาตรวัดสำหรับการแสดงค่าระดับความสูงของของเหลว หรือระดับความสูงของที่ว่างภายในถังเก็บ ให้มีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยที่สภาวะทำงานปกติเท่ากับค่า B หรือค่า D ค่าใดค่าหนึ่งแล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
๒) ในกรณีที่ใช้มาตรวัดสำหรับการแสดงค่าความแตกต่างของระยะวัด ๒ ระดับในทิศทางเดียวกัน ให้มีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยที่สภาวะทำงานปกติเท่ากับค่า B หรือค่า D ค่าใดค่าหนึ่งแล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
๓) ค่าดิสคริมิเนชันของมาตรวัด
ก) มาตรวัดซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๒ ต้องแสดงค่าเปลี่ยนแปลงไปอย่างน้อย ๑ มิลลิเมตร เมื่อระดับของเหลวเปลี่ยนแปลงไป ๒ มิลลิเมตร
ข) มาตรวัดซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๓ ต้องแสดงค่าเปลี่ยนแปลงไปอย่างน้อย ๑ มิลลิเมตร เมื่อระดับของของเหลวเปลี่ยนแปลงไป ๓ มิลลิเมตร
๔) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าหลายแห่งความคลาดเคลื่อนของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าต้องไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม ๑) หรือ ๒) และผลต่างของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าต้องไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
(๑๑) การแสดงเครื่องหมาย ต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ให้สามารถอ่านได้ง่ายชัดเจนและมีลักษณะถาวร
(ก) สภาวะทำงานปกติ
(ข) ขอบเขตการวัด
(ค) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเส้นลวดหรือความหนาของสายแถบ
(ง) น้ำหนักของส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว
(จ) ช่วงความถี่ สำหรับมาตรวัดแบบใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหรือคลื่นเสียง
มาตรวัดปริมาตรของเหลว
ข้อ ๕๘ ในส่วนนี้
ของเหลว หมายความว่า น้ำมันเชื้อเพลิง น้ำมันหล่อลื่น และก๊าซปิโตรเลียมเหลว แต่ไม่รวมถึงน้ำ
ข้อ ๕๙ ส่วนแสดงค่าและส่วนพิมพ์ค่าของมาตรวัดปริมาตรของเหลวต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
(๒) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงค่า ๑ x ๑๐k ๒ x ๑๐k หรือ ๕ x ๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(๓) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ก) ขั้นหมายมาตรา
๑) ขั้นหมายมาตราหลัก และขั้นหมายมาตรารองต้องมีความยาวแตกต่างกันเพื่อให้ง่ายต่อการอ่านค่า ทั้งนี้ ขั้นหมายมาตราหลักต้องมีความยากมากกว่าขั้นหมายมาตรารอง
๒) ขั้นหมายมาตราที่ถูกต้องสอดคล้องกันต้องมีขนาดความกว้างเท่ากันเป็นเส้นตรงสม่ำเสมอ มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๐.๒ มิลลิเมตร และต้องไม่เกินช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต่ำสุด ๒ ขั้นหมายมาตรา ที่อยู่ติดกัน
๓) ขั้นหมายมาตราหลักต้องมีความกว้างไม่เกิน ๑.๕ เท่าของขั้นหมายมาตรารอง
๔) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องไม่น้อยกว่า ๒ มิลลิเมตร
(ข) ตัวชี้ค่า
๑) ตัวชี้ค่าต้องอยู่ในแนวขนานกับขั้นหมายมาตรา
๒) ถ้าตัวชี้ค่าอยู่คนละระนาบกับขั้นหมายมาตรา ปลายของตัวชี้ค่าจะต้องยาวถึงขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าปริมาตร
๓) ถ้าตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา ปลายของตัวชี้ค่าต้องห่างจากขั้นหมายมาตราไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
๔) ความกว้าง
ก) ปลายของตัวชี้ค่าต้องมีความกว้างไม่เกินความกว้างของขั้นหมายมาตราที่กว้างที่สุด
ข) กรณีที่ตัวชี้ค่าเป็นเข็ม ปลายของตัวชี้ค่าต้องมีความกว้างสม่ำเสมอตลอดแนวจนทับกันได้สนิทกับขั้นหมายมาตรา
๕) ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน ระยะห่างระหว่างตัวชี้ค่าและระนาบของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่เกิน ๑.๕ มิลลิเมตร
(๔) ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องแสดงผลการวัดอย่างต่อเนื่องในขณะที่ทำการวัดปริมาตรของของเหลวเพื่อการซื้อขาย
(๕) ส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่าปริมาตร
(ก) ส่วนแสดงค่าปริมาตรอาจให้มีส่วนตั้งศูนย์ ซึ่งสามารถปรับด้วยมือหรือด้วยระบบอัตโนมัติก็ได้
(ข) เมื่อเริ่มทำการตั้งศูนย์ ส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงผลไม่แตกต่างไปจากผลการวัดที่ปรากฏอยู่เดิม และจะแสดงค่าศูนย์เมื่อการตั้งศูนย์เสร็จสมบูรณ์
(ค) ส่วนตั้งศูนย์ต้องไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใดๆ ต่อผลการวัด เว้นแต่การเปลี่ยนไปแสดงค่าศูนย์
(ง) ในขณะที่ทำการวัด ต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับส่วนแสดงค่าปริมาตรให้แสดงค่าเป็นศูนย์ได้
(จ) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ให้มีความคลาดเคลื่อนได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการวัดปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ฉ) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ต้องไม่มีความคลาดเคลื่อนและต้องแสดงค่าเป็นศูนย์เท่านั้น
(๖) มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก
(ก) การแสดงค่าปริมาตรส่งจ่าย ก่อนทำการส่งจ่ายส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงค่าศูนย์และเมื่อเริ่มทำการส่งจ่ายส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงปริมาตรการส่งจ่ายขณะนั้นบนส่วนแสดงค่า
(ข) มาตรวัดที่คำนวณราคาได้ต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(ค) ส่วนคำนวณราคา
๑) ต้องคำนวณราคาทั้งหมดตามราคาต่อหน่วยของการซื้อขายในแต่ละครั้งขณะทำการวัด
๒) การแสดงราคาซื้อขายรวมตามปริมาตรส่งจ่ายใดๆ ต้องแสดงค่าได้เที่ยงตรงโดยมีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากหรือฝ่ายน้อยไม่เกินผลคูณของ ๐.๐๕ ลิตร กับราคาต่อหน่วย
(ง) การแสดงราคาต่อหน่วย ในกรณีที่มาตรวัดแต่ละเครื่องใช้วัดปริมาตรส่งจ่ายของผลิตภัณฑ์แตกต่างกัน แต่ใช้ส่วนแสดงค่าชุดเดียวร่วมกัน ก่อนทำการวัดปริมาตรส่งจ่ายของผลิตภัณฑ์ใดในแต่ละครั้ง ส่วนแสดงค่าต้องแสดงราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์นั้น และในขณะที่ทำการวัดต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับเปลี่ยนการแสดงราคาต่อหน่วยได้
(จ) การแสดงปริมาตรรวมและราคาซื้อขายรวม สำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่งๆ เมื่อการวัดปริมาตรส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที หรือจนกระทั่งมีการซื้อขายครั้งต่อไป
(ฉ) ในกรณีที่มีส่วนพิมพ์ค่าประกอบเข้ากับอุปกรณ์ส่งจ่ายน้ำมัน การพิมพ์ ข้อมูลการส่งจ่ายผลิตภัณฑ์ต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้
๑) ปริมาตรส่งจ่ายทั้งหมด
๒) ราคาต่อหน่วย
๓) ราคาซื้อขายรวม
๔) ชนิดของผลิตภัณฑ์ เช่น ชื่อ สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือเลขรหัส
(๗) มาตรวัดที่ใช้ในการขายส่งหากคำนวณราคาได้ต้องพิมพ์หรือแสดงราคาซื้อขายรวมสอดคล้องกับผลการคำนวณทางคณิตศาสตร์
ข้อ ๖๐ มาตรวัดปริมาตรของเหลวต้องมีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่มีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องกำจัดไอหรืออากาศ หรือวิธีการอัตโนมัติอื่นที่ป้องกันไม่ให้ไอหรืออากาศผ่านเข้าไปในมาตรวัดขณะทำการวัด
(๒) วาล์วป้องกันการไหลย้อนกลับหรือวิธีการป้องกันการไหลย้อนกลับใดๆ ไม่ให้ของเหลวไหลย้อนกลับสู่มาตรวัดอีก
(๓) สำหรับมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่น เมื่อระดับของการแหล่งจ่ายน้ำมันหล่อลื่นลดระดับต่ำลงจนมีผลต่อความแม่นยำของการวัด มาตรวัดต้องมีอุปกรณ์ที่หยุดทำงานได้โดยอัตโนมัติ หรือมีสัญญาณเตือนที่เห็นได้ชัดเจน
(๔) สำหรับมาตรวัดมวลโดยตรง หากต้องการแสดงค่าเป็นปริมาตร มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีวิธีการอัตโนมัติที่สามารถวัดค่าและแก้ไขค่าความหนาแน่นของผลิตภัณฑ์ในขณะที่ทำการวัดเมื่อการเปลี่ยนแปลงความหนาแน่นมีผลต่อความแม่นยำของการวัด
ข้อ ๖๑ มาตรวัดปริมาตรของเหลวอาจมีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่มีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) กลไกการหยุดการส่งจ่าย
(ก) ต้องสามารถหยุดการส่งจ่ายได้แม่นยำ และในกรณีที่มาตรวัดสามารถตั้งค่าล่วงหน้าได้ เมื่อหยุดการส่งจ่าย ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายตรงกับค่าที่ได้ตั้งไว้ล่วงหน้า
(ข) ส่วนกำหนดการหยุดต้องทำให้กลไกการหยุดสามารถปรับระยะการหยุดได้เพื่อให้ปริมาตรส่งจ่ายอยู่ในขอบเขตที่กำหนด
(๒) มาตรวัดที่ใช้ในการขายส่งซึ่งประกอบด้วยเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ
(ก) การแสดงค่าและการพิมพ์ค่าการวัดปริมาตรที่อุณหภูมิใดๆ ให้แสดงเป็นค่าปริมาตรที่อุณหภูมิพื้นฐาน
(ข) ต้องมีวิธีการที่สามารถยับยั้งการทำงานของเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ เพื่อให้มาตรวัดแสดงค่าและพิมพ์ค่าปริมาตรที่วัดได้ตามอุณหภูมินั้นๆ ได้
(ค) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องวัดอุณหภูมิของของเหลวภายในห้องวัดของเหลวหรือในตำแหน่งท่อทางเข้าหรือทางออกที่อยู่ติดกับมาตรวัด
(ง) ระบบชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องมีที่สำหรับผนึกเพื่อป้องกันไม่ให้สามารถปรับแต่งค่าได้
(๓) เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน และเครื่องวัดความหนาแน่น ซึ่งทำงานร่วมกับระบบการวัดปริมาตรของเหลวในแต่ละชั้นความเที่ยง หากมีผลกระทบใดๆ ต่อการวัดของมาตรวัดจะต้องไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
ข้อ ๖๒ ท่อส่งจ่ายและวาล์วต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) ต้องไม่ทำให้ของเหลวที่วัดปริมาตรและเกิดการเบี่ยงเบนออกจากห้องวัดหรือท่อส่งจ่ายได้
(๒) ในกรณีที่มีการติดตั้งท่อส่งจ่ายสองทางขึ้นไป ต้องมีวิธีการอัตโนมัติเพื่อให้
(ก) ในขณะทำการส่งจ่าย ของเหลวต้องไหลออกจากทางส่งจ่ายได้เพียงทางเดียวเท่านั้น
(ข) อุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหลต้องแสดงทิศทางการไหลอย่างชัดเจน
ข้อ ๖๓ มาตรวัดปริมาตรของเหลวต้องแสดงรายละเอียด ดังต่อไปนี้
(๑) ระบบการวัดปริมาตรของเหลวต้องแสดงข้อมูลต่อไปนี้ให้เห็นได้อย่างชัดเจนและลบเลือนได้ยาก
(ก) ปีที่ผลิต
(ข) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ค) อัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุด
(ง) ความดันของเหลวต่ำสุดและสูงสุด
(จ) ช่วงอุณหภูมิของเหลวที่วัด
(ฉ) ช่วงความหนืดหรือชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(๒) ถ้ามาตรวัดมีเครื่องชดเชยอุณหภูมิ ต้องแสดงอุณหภูมิและความดันที่สภาวะพื้นฐานอย่างชัดเจนใกล้กับส่วนแสดงค่าปริมาตร
(๓) ถ้ามาตรวัดประกอบด้วยเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ ต้องมีเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์แสดงบนส่วนแสดงค่า และส่วนพิมพ์ค่าอย่างชัดเจนว่าค่าปริมาตรแสดงเป็นปริมาตรที่อุณหภูมิพื้นฐาน
(๔) เมื่อทำการติดตั้งมาตรวัดพร้อมใช้งานแล้วมาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีกที่มีอัตราการไหลสูงสุดเท่ากับ ๑๐๐ ลิตรต่อนาทีขึ้นไป ต้องแสดงอัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุดให้เห็นได้อย่างชัดเจนบนมาตรวัดและอัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่เกินร้อยละ ๒๐ ของอัตราการไหลสูงสุด
(๕) ถ้ามาตรวัดหลายเครื่องทำงานโดยใช้ส่วนประกอบร่วมกัน ต้องแสดงข้อกำหนดในแต่ละส่วนของระบบ และอาจจะแสดงร่วมกันบนแผ่นข้อมูลเดียวกันก็ได้
ข้อ ๖๔ ความเที่ยงของมาตรวัดปริมาตรของเหลว แบ่งเป็น ๒ ชั้น คือ
(๑) ชั้น ๐.๕
(๒) ชั้น ๑.๐
ข้อ ๖๕ หลักเกณฑ์การแบ่งชั้นความเที่ยงของมาตรวัดปริมาตรของเหลวให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้
ประเภทของมาตรวัด
ชั้นความเที่ยง
มาตรวัดปริมาตรก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ชั้น ๑.๐
มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงและมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่นมีอัตราการไหลสูงสุดไม่เกิน ๒๐ ลิตร/ชั่วโมง
ชั้น ๑.๐
มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงและมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่นมีความหนืดพลศาสตร์มากกว่า ๑๐๐๐ mPa.s
ชั้น ๑.๐
มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงและมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่นมีอัตราการไหลสูงสุดมากกว่า ๒๐ ลิตร/ชั่วโมง และมีความหนืดพลศาสตร์ไม่เกิน ๑๐๐๐ mPa.s อาทิ มาตรวัดผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่เป็นของเหลว ณ สภาวะอุณหภูมิและความดันปกติ
ชั้น ๐.๕
ข้อ ๖๖ ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรของเหลว เป็นไปตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
(๑) มาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลวแล้ว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดมีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้
ปริมาณที่ทดสอบ
(V)
(ลิตร)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
ชั้นความเที่ยง ชั้น ๐.๕
ชั้นความเที่ยง ชั้น ๑.๐
๐.๐๒ ถึง ๐.๒
๒ มิลลิลิตร
๔ มิลลิลิตร
๐.๑ ถึง ๐.๒
๐.๐๒ V
๐.๐๔ V
๐.๒ ถึง ๐.๔
๔ มิลลิลิตร
๘ มิลลิลิตร
๐.๔ ถึง ๑
๐.๐๑ V
๐.๐๒ V
๑ ถึง ๒
๑๐ มิลลิลิตร
๒๐ มิลลิลิตร
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
๐.๐๐๕ V
๐.๐๑ V
(๒) มาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๓ ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๓) มาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลวแล้ว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็นสองเท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑)
(๔) มาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็นสองเท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด ตาม (๒)
(๕) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของมาตรวัดไม่ว่ากรณีใดๆ จะต้องกำหนดให้มีค่าไม่น้อยกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(๖) ค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดทุกอัตราการไหลที่คลาดเคลื่อนในฝ่ายเดียวกัน อย่างน้อยต้องมีค่าใดค่าหนึ่งไม่เกินกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(๗) พิสัยความคลาดเคลื่อนของระบบการวัดปริมาตรของเหลว ต้องไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(๘) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดอาจจะกำหนดให้น้อยกว่าหรือมากกว่านี้ก็ได้ ถ้าการทดสอบความถูกต้องของมาตรวัดทดสอบด้วยของเหลวต่างชนิดกับของเหลวที่จะใช้กับมาตรวัดนี้ ทั้งนี้ ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
(๙) ผลการวัดปริมาตรของของเหลวที่มีปริมาตรไม่น้อยกว่าห้าเท่าของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ มาตรวัดต้องมีความสามารถในการทำซ้ำได้ไม่เกิน ๒ ใน ๕ เท่า ของค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) หรือ (๒) แล้วแต่กรณี
ข้อ ๖๗ มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานีบริการต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) ต้องออกแบบให้มีอัตราส่วนของอัตราการไหลสูงสุดต่ออัตราการไหลต่ำสุดไม่น้อยกว่า ๑๐ ต่อ ๑
(๒) ก่อนทำการส่งจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง ส่วนแสดงค่าปริมาตรและส่วนแสดงราคาซื้อขายรวมต้องแสดงค่าศูนย์
(๓) ในกรณีที่ระบบการวัดปริมาตรของเหลวมีอัตราการไหลสูงสุดไม่เกิน ๓.๖ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง ปริมาตรจ่ายต่ำสุดต้องไม่เกิน ๕ ลิตร
มิให้นำความในข้อ ๖๖ (๙) มาใช้บังคับกับมาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานีบริการ
ข้อ ๖๗/๑[๑๖] มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานีบริการที่มีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมเป็นเครื่องหยอดเหรียญ สอดธนบัตร หรือบัตรเครดิต นอกจากต้องมีลักษณะตามข้อ ๖๗ แล้ว อุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่เป็นเครื่องหยอดเหรียญ สอดธนบัตร หรือบัตรเครดิตต้องมีลักษณะเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องหยอดเหรียญ สอดธนบัตร หรือบัตรเครดิตต้องมีลักษณะเป็นกลไกการหยุดการส่งจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิงล่วงหน้าติดอยู่กับตัวมาตรวัด
(๒) เครื่องหยอดเหรียญ สอดธนบัตร หรือบัตรเครดิตต้องมีส่วนแสดงค่าจำนวนเงินทั้งหมดที่เครื่องได้รับในการจ่ายน้ำมันแต่ละครั้งไว้บนตัวเครื่องในบริเวณที่สามารถอ่านได้ง่ายและมองเห็นได้ชัดเจน
ข้อ ๖๘ มาตรวัดปริมาตรก๊าซปิโตรเลียมเหลวต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) ระบบการวัดปริมาตร
(ก) ต้องมีส่วนรักษาสถานะของเหลว เพื่อรักษาสถานะของก๊าซปิโตรเลียมเหลวให้อยู่ในสถานะของเหลวตลอดช่วงทำการวัด และถ้าส่วนนี้สามารถปรับแต่งได้ต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการแก้ไขหลังจากปรับแต่งแล้ว
(ข) มาตรวัดปริมาตรอาจมีส่วนประกอบดังต่อไปนี้ก็ได้
๑) หลุมใส่เครื่องวัดอุณหภูมิ
๒) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ ซึ่งมีลักษณะการทำงานดังต่อไปนี้
ก) การแสดงค่าและการพิมพ์ค่าการวัดปริมาตรที่อุณหภูมิใดๆ ให้แสดงเป็นค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐาน โดยส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าต้องแสดงไว้อย่างชัดเจนและเห็นได้ชัดว่าปริมาตรที่ถูกจ่ายออกไปดังกล่าวได้รับการแก้ไขไปยังค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐาน
ข) ต้องมีวิธีการที่สามารถยับยั้งการทำงานของเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติเพื่อให้มาตรวัดแสดงค่าและพิมพ์ค่าปริมาตรที่วัดได้ที่สภาวะขณะวัด
ค) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องวัดอุณหภูมิของของเหลวที่อยู่ภายในห้องวัดของเหลว หรือในตำแหน่งท่อทางเข้าหรือทางออกที่อยู่ติดกับมาตรวัด
ง) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ ต้องมีที่สำหรับผนึกเพื่อไม่ให้สามารถถอดเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติออกจากระบบการวัดปริมาตร รวมทั้งทำให้ไม่สามารถทำการปรับแต่งใดๆ ได้
๓) เครื่องวัดอุณหภูมิซึ่งทำงานร่วมกับเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องอ่านได้ละเอียดอย่างน้อยที่สุด ๐.๕ องศาเซลเซียส
(๒) มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีกต้องออกแบบให้มีอัตราส่วนของอัตราการไหลสูงสุดต่ออัตราการไหลต่ำสุดไม่น้อยกว่า ๑๐ ต่อ ๑ และถ้าทำการติดตั้งใช้งานแล้วต้องมีอัตราส่วนดังกล่าวไม่น้อยกว่า ๕ ต่อ ๑
มาตรวัดมวลโดยตรง
ข้อ ๖๙[๑๗] ในส่วนนี้
ของเหลว หมายความว่า น้ำมันเชื้อเพลิง น้ำมันหล่อลื่น และก๊าซปิโตรเลียมเหลว แต่ไม่รวมถึงน้ำ
ก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ หมายความว่า ก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นก๊าซไฮโดรคาร์บอนที่ประกอบด้วยมีเทนเป็นส่วนใหญ่ โดยอัดเก็บไว้ในภาชนะภายใต้ความดันสูงอยู่ในสภาพเป็นไอก๊าซที่อัดแน่นเพื่อนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับยานพาหนะ ทั้งนี้ ไม่รวมถึงก๊าซธรรมชาติเหลว (Liquefied Natural Gas (LNG))
ข้อ ๖๙/๑[๑๘] ระบบการวัดมวลต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) อัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุดสำหรับระบบการวัดมวล
(ก) ในกรณีก๊าซปิโตรเลียมเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ต้องไม่น้อยกว่า ๕ ต่อ ๑
(ข) ในกรณีน้ำมันเชื้อเพลิงหรือน้ำมันหล่อลื่น ต้องไม่น้อยกว่า ๑๐ ต่อ ๑
(๒) ต้องมีวิธีการปรับแต่งมาตรวัดมวลโดยตรงเพื่อปรับเปลี่ยนค่าอัตราส่วนระหว่างปริมาณที่แสดงกับปริมาณของของเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่วัดได้จริงโดยระบบการวัดของมาตรวัดซึ่งวิธีการปรับแต่งดังกล่าวต้องไม่ใช้ระบบท่อทางลัดและต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการปรับแต่งในภายหลัง
(๓) ส่วนแสดงค่า
(ก) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
(ข) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑ × ๑๐k ๒ × ๑๐k หรือ ๕ × ๑๐k โดย k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าร้อยละ ๐.๕ ของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(จ) การแสดงค่าแบบดิจิทัล ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย ๑ ตำแหน่ง ที่ตำแหน่งขวาสุดโดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม (.) หรือเครื่องหมายจุลภาค (,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย ๑ ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายทุกตำแหน่ง สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์ ๑ ตำแหน่งทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
(ฉ) ส่วนแสดงค่าต้องมีวิธีการตั้งศูนย์อย่างถูกต้องไม่ว่าโดยวิธีอัตโนมัติหรือไม่ เว้นแต่ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าของมาตรวัดที่ติดตั้งอยู่ในระบบขนส่งทางท่อ
(ช) ให้นำความในข้อ ๕๙ (๕) (ข) (ค) (ง) และ (ฉ) มาใช้บังคับกับส่วนตั้งศูนย์ของส่วนแสดงค่าโดยอนุโลม
(๔) ส่วนคำนวณราคาต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(๕) การแสดงปริมาณและราคาซื้อขายรวมสำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง ๆ เมื่อการวัดปริมาณส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง ต้องแสดงปริมาณส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที หรือจนกว่าจะมีการซื้อขายครั้งต่อไป
ข้อ ๗๐[๑๙] ในกรณีที่ระบบการวัดมวลมีส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงิน ส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงินนั้นต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) มีขั้นหมายมาตราเท่ากับส่วนแสดงค่า
(๒) พิมพ์ผลการวัดให้ตรงกับผลการวัดซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่า
(๓) พิมพ์ผลการวัดเมื่อการวัดเสร็จสิ้นสมบูรณ์
(๔) แสดงรายละเอียดการพิมพ์ผลการวัด ดังต่อไปนี้
(ก) ปริมาณการส่งจ่ายทั้งหมด
(ข) ราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์
(ค) ราคาซื้อขายรวม
(ง) ข้อมูลบ่งบอกชนิดของผลิตภัณฑ์ โดยใช้ชื่อ สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือรหัสสินค้า
(จ) วัน เดือน ปี ที่จำหน่าย
ข้อ ๗๑[๒๐] มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีส่วนแก้ไขค่าความหนาแน่นของของเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่ทำการวัด และต้องมีส่วนรักษาสถานะ เพื่อรักษาสถานะของก๊าซปิโตรเลียมเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอให้อยู่ในสถานะของของเหลวหรือสถานะที่เป็นไอ ตลอดช่วงทำการวัด และถ้าส่วนนี้สามารถปรับแต่งได้ต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการแก้ไขหลังจากปรับแต่งแล้ว
ข้อ ๗๒ ให้นำความในข้อ ๖๒ (๑) และ (๒) มาใช้บังคับกับท่อส่งจ่ายและวาล์วของมาตรวัดมวลโดยตรง โดยอนุโลม
ข้อ ๗๓ ระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(๑) ปีที่ผลิต
(๒) อัตราการไหลต่ำสุด และอัตราการไหลสูงสุด
(๓) ความดันทำงานสูงสุด
(๔) พิสัยอุณหภูมิใช้งาน
(๕) พิสัยความหนืด หรือชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(๖) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(๗) สภาวะทำงานปกติ
(๘) ในกรณีที่มีข้อจำกัดอื่นๆ ให้แสดงข้อจำกัดนั้นด้วย
ข้อ ๗๔[๒๑] อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของมาตรวัดมวลโดยตรงให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
(๑) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดน้ำมันเชื้อเพลิงหรือน้ำมันหล่อลื่นที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ ณ อุณหภูมิ ความดัน และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวล ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตาราง ดังต่อไปนี้
ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
๐.๑ ถึง ๐.๒
๐.๒ ถึง ๐.๔
๐.๔ ถึง ๑
๑ ถึง ๒
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
๐.๐๒ M
๔ กรัม
๐.๐๑ M
๑๐ กรัม
๐.๐๐๕ M
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวล ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๓ ของปริมาณที่ทดสอบ
(๒) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ ณ อุณหภูมิ ความดัน และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวล ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตาราง ดังต่อไปนี้
ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
๐.๑ ถึง ๐.๒
๐.๒ ถึง ๐.๔
๐.๔ ถึง ๑
๑ ถึง ๒
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
๐.๐๔ M
๘ กรัม
๐.๐๒ M
๒๐ กรัม
๐.๐๑ M
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวล ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๖ ของปริมาณที่ทดสอบ
(๓) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ ณ อุณหภูมิ ความดัน และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวล ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตาราง ดังต่อไปนี้
ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
๐.๑ ถึง ๐.๒
๐.๒ ถึง ๐.๔
๐.๔ ถึง ๑
๑ ถึง ๒
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
๐.๐๘ M
๑๖ กรัม
๐.๐๔ M
๔๐ กรัม
๐.๐๒ M
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวล ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๑.๒ ของปริมาณที่ทดสอบ
(๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของน้ำมันเชื้อเพลิง น้ำมันหล่อลื่นก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็น ๒ เท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) (ก) (๒) (ก) หรือ (๓) (ก)
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของน้ำมันเชื้อเพลิงน้ำมันหล่อลื่น ก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็น ๒ เท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) (ข) (๒) (ข) หรือ (๓) (ข)
(๕) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับทุกกรณีต้องไม่น้อยกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบของน้ำมันเชื้อเพลิง น้ำมันหล่อลื่น ก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ
(๖) ของเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่นำมาใช้ในการทดสอบมาตรวัดต้องเป็นของเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอชนิดเดียวกันกับที่จะวัดจริง หรือที่มีคุณสมบัติทางกายภาพใกล้เคียงหรือเทียบเท่า หรือเป็นของเหลวหรือก๊าซที่มีสถานะเป็นไอตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
ข้อ ๗๕[๒๒] กรณีใช้วัดของเหลว ความสามารถในการทำซ้ำได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องไม่เกินร้อยละ ๐.๒ ของปริมาณที่ทดสอบ กรณีใช้วัดก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ความสามารถในการทำซ้ำได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องไม่เกินร้อยละ ๐.๘ ของปริมาณที่ทดสอบ
มาตรวัดปริมาตรน้ำ
ข้อ ๗๖ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ถ้ามาตรวัดปริมาตรน้ำได้รับการออกแบบเพื่อติดตั้งในลักษณะที่ยอมให้กระแสน้ำไหลย้อนกลับผ่านมาตรวัดปริมาตรน้ำได้ เมื่อกระแสน้ำไหลย้อนกลับผ่านมาตรวัดปริมาตรน้ำ ส่วนวัดและส่วนแสดงค่าต้องเคลื่อนที่ย้อนกลับ และต้องไม่ทำให้มาตรวัดปริมาตรน้ำเกิดความเสียหายหรือทำให้ความเที่ยงตรงในการวัดลดน้อยลง
(๒) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทำจากวัสดุคงทนถาวรต่อการใช้งาน ไม่เกิดสนิมได้ง่ายและทนต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลง
(๓) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทดความดันได้อย่างน้อย ๑๐๐๐ กิโลพาสคัล โดยไม่ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานลดลง ไม่ก่อให้เกิดน้ำรั่วซึมออกตามมาตรวัดปริมาตรน้ำ และไม่ทำให้รูปร่างมาตรวัดปริมาตรน้ำเปลี่ยนไป
(๔) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีความดันสูญเสียของน้ำไม่เกิน ๒๕ กิโลพาสคัล ที่อัตราการไหลต่ำสุด และไม่เกิน ๑๐๐ กิโลพาสคัล ที่อัตราการไหลสูงสุด
(๕) ส่วนแสดงค่า
(ก) ส่วนแสดงค่าต้องผนึกให้แน่น เพื่อป้องกันการเกิดฝ้า
(ข) ส่วนแสดงค่าที่มีการแสดงค่าย่อย ต้องแสดงค่าปริมาตรน้ำให้เข้าใจได้ง่ายและชัดเจน
(ค) การแสดงค่าปริมาตรน้ำอาจแสดงได้ในลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
๑) แสดงค่าแบบแอนะล็อก โดยมีขั้นหมายมาตรา และมีตัวเลขกำกับขั้นหมายมาตรา และจะประกอบด้วย ๑ ส่วน หรือหลายส่วน ภายในหน้าปัดเดียวกันก็ได้
๒) แสดงค่าแบบดิจิทัล
๓) แสดงค่าแบบกึ่งดิจิทัล
๔) แสดงค่าทั้งแบบแอนะล็อก และแบบกึ่งดิจิทัลร่วมกัน
(ง) ชุดตัวเลขแบบดิจิทัล และชุดตัวเลขแบบกึ่งดิจิทัล ต้องมีขนาดส่วนสูงไม่ต่ำกว่า ๔ มิลลิเมตร
(จ) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงค่าปริมาตรเป็นหน่วยลูกบาศก์เมตร โดย
๑) ตัวเลขที่แสดงค่าปริมาตรเป็นจำนวนเต็มของลูกบาศก์เมตรต้องไม่มีพหุคูณ
๒) ตัวเลขที่แสดงค่าปริมาตรเป็นจำนวนเต็มของลูกบาศก์เมตร และเศษของลูกบาศก์เมตร ให้แสดงด้วยสีหรือวิธีการใดๆ ที่ทำให้เห็นแตกต่างกันอย่างชัดเจน
(ฉ) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก ค่าขั้นหมายมาตราต้องแสดงค่าปริมาตรเป็นหน่วยลูกบาศก์เมตร และมีค่าเป็น ๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์ และให้แสดงสัญลักษณ์ไว้ด้านข้างของส่วนแสดงค่าโดยเรียงลำดับในลักษณะ x๑๐๐๐, x๑๐๐, x๑๐, x๑, x๐.๑, x๐.๐๑, x๐.๐๐๑
(ช) ขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง ต้องแสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k หรือ ๕x๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์ และมีค่าละเอียดพอเพียง สำหรับพิจารณาตรวจสอบให้คำรับรอง โดยค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต้องอ่านได้เท่ากับ หรือละเอียดกว่าค่าที่คำนวณได้จากสมการดังต่อไปนี้
ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง [Qmin (ลบ.ม./ชม.) x ๑.๕ (ชม.) x ๐.๐๕] ลบ.ม.
(ซ) ขั้นหมายมาตรา
๑) ขั้นหมายมาตราที่สอดคล้องกัน ต้องมีขนาดความกว้างเท่ากันเป็นเส้นตรงสม่ำเสมอกัน และต้องมีความกว้างไม่เกินกว่า ๑/๔ เท่าของช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
๒) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต้องไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(ฌ) ส่วนแสดงค่าของมาตรวัดปริมาตรน้ำ ต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรโดยปราศจากการหมุนกลับศูนย์ได้ไม่น้อยกว่า ๒,๐๐๐ ชั่วโมงที่อัตราการไหลสูงสุด
(๖) ให้มาตรวัดปริมาตรน้ำมีส่วนปรับความถูกต้องที่สามารถปรับสัดส่วนของปริมาตรที่แสดงและปริมาตรของน้ำที่ไหลผ่านจริงได้
(๗) ในกรณีที่มาตรวัดปริมาตรน้ำขับเคลื่อนด้วยแม่เหล็ก มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีอุปกรณ์ที่สามารถป้องกันสนามแม่เหล็กที่มีผลกระทบต่อความถูกต้อง
ข้อ ๗๗ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(๑) ชั้นความเที่ยงของการวัด
(๒) อัตราการไหลระบุ
(๓) ปีที่ผลิต
(๔) เครื่องหมายแสดงทิศทางของกระแสน้ำ
(๕) ค่าความดันใช้งานสูงสุด ถ้ามีค่ามากกว่า ๑๐๐๐ กิโลพาสคัล
ในกรณีมาตรวัดปริมาตรน้ำที่มีชั้นความเที่ยงของการวัดชั้น A จะไม่แสดงรายละเอียดตาม (๑) ก็ได้
ข้อ ๗๘ การกำหนดชั้นความเที่ยงของการวัดของมาตรวัดปริมาตรน้ำตามค่าอัตราการไหลระบุ (Qn) ค่าอัตราการไหลต่ำสุด (Qmin) และค่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วง (Qt) ให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้
ชั้นความเที่ยงของการวัด
ค่าอัตราการไหลต่ำสุด
(Qmin)
ค่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วง
(Qt)
ชั้น A
Qn< ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
Qn ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
๐.๐๔ Qn
๐.๐๘ Qn
๐.๑ Qn
๐.๓ Qn
ชั้น B
Qn< ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
Qn ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
๐.๐๒ Qn
๐.๐๓ Qn
๐.๐๘ Qn
๐.๒ Qn
ชั้น C
Qn< ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
Qn ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
๐.๐๑ Qn
๐.๐๐๖ Qn
๐.๐๑๕ Qn
๐.๐๑๕ Qn
ข้อ ๗๙ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรน้ำ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) สำหรับช่วงการไหลข้างต่ำ ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเท่ากับร้อยละ ๕ ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๒) สำหรับช่วงการไหลข้างสูง ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเท่ากับร้อยละ ๒ ของปริมาตรที่ทดสอบ
มาตรวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ
ข้อ ๘๐ มาตราวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ต้องทำด้วยวัสดุที่เหมาะสมกับก๊าซที่วัด มีความคงทน และปลอดภัยในการใช้งานในสภาวะทำงานปกติ
(๒) ระบบการวัดปริมาตรก๊าซต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(ก) ปีที่ผลิต
(ข) อัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุด
(ค) ความดันขณะทำงานสูงสุด
(ง) พิสัยสภาวะขณะวัด
(จ) สำหรับมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบโพซิทิฟดิสเพลซเมนต์ ต้องแสดงปริมาตร ๑ รอบวัด
(๓) ส่วนแสดงค่า
(ก) ต้องแสดงผลการวัดปริมาตรก๊าซได้ทันที โดยแสดงหน่วยวัดบนส่วนแสดงค่าพร้อมตัวเลข ในกรณีที่แสดงค่าปริมาตรก๊าซที่สภาวะพื้นฐาน ต้องแสดงค่าสภาวะพื้นฐานควบคู่กับผลการวัดปริมาตรก๊าซดังกล่าวให้เห็นชัดเจน
(ข) ค่าขั้นหมายมาตรา ต้องมีค่าไม่เกิน ๑ ลูกบาศก์เมตร หรือไม่เกินปริมาตรไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซภายในระยะเวลา ๑ ชั่วโมง ที่อัตราการไหลต่ำสุด แล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k หรือ ๕x๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ง) ต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรได้ เมื่อก๊าซไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซที่อัตราการไหลสูงสุดเป็นเวลา ๒,๐๐๐ ชั่วโมง โดยไม่กลับมาแสดงค่า ณ ตำแหน่งเริ่มต้น
(๔) ป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของระบบมาตรวัดปริมาตรก๊าซ การแสดงค่าผลการวัด และการพิมพ์ค่าผลการวัดได้
(๕) เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน และเครื่องวัดความหนาแน่น ซึ่งทำงานร่วมกับมาตรวัดปริมาตรก๊าซ หากมีผลกระทบใดๆ ต่อการวัดของมาตรวัดปริมาตรก๊าซ จะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
(๖) การตรวจสอบให้คำรับรองมาตรวัดปริมาตรก๊าซด้วยอากาศ อากาศต้องมีความหนาแน่นโดยประมาณ ๑.๒ กิโลกรัม/ลูกบาศก์เมตร
ข้อ ๘๑ มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
อัตราการไหลสูงสุด (Qmax)
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
อัตราการไหลต่ำสุด (Qmin) ต้องไม่มากกว่า
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
๑
๐.๐๑๖
๑.๖
๐.๐๑๖
๒.๕
๐.๐๑๖
๔
๐.๐๒๕
๖
๐.๐๔๐
๑๐
๐.๐๖๐
๑๖
๐.๑๐๐
๒๕
๐.๑๖๐
๔๐
๐.๒๕๐
๖๕
๐.๔๐๐
๑๐๐
๐.๖๕๐
๑๖๐
๑.๐๐๐
๒๕๐
๑.๖๐๐
๔๐๐
๒.๕๐๐
๖๕๐
๔.๐๐๐
๑๐๐๐
๖.๕๐๐
(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรก๊าซมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิด้วยต้องมีส่วนแสดงค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐานเพียง ๑ ส่วน
(๓) ความดันสูญเสียโดยเฉลี่ยของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมตลอดการวัดที่อัตราการไหลของก๊าซสูงสุด เมื่อใช้อากาศทดสอบ ต้องมีค่าไม่เกินที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้
อัตราการไหลของก๊าซสูงสุด
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
ความดันสูญเสียสูงสุด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง
(พาสคัล)
สำหรับการตรวจสอบ
(พาสคัล)
๑ ถึง ๑๐
๒๐๐
๒๒๐
๑๖ ถึง ๖๕
๓๐๐
๓๓๐
๑๐๐ ถึง ๑๐๐๐
๔๐๐
๔๔๐
ข้อ ๘๒ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรม ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการตรวจสอบให้คำรับรองมาตรวัดด้วยอากาศ ต้องมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามตารางดังต่อไปนี้
อัตราการไหล
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
สำหรับการตรวจสอบ
ฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
(ร้อยละ)
ฝ่ายมาก
(ร้อยละ)
ฝ่ายน้อย
(ร้อยละ)
Qmin Q<๐.๑ Qmax
๓
๓
๖
๐.๑ Qmax Q Qmax
๑.๕
๓
๓
(๒) สำหรับการตรวจรับรองชั้นแรกและการตรวจรับรองชั้นหลัง ถ้าผลการตรวจรับรองที่อัตราการไหลต่างๆ ระหว่าง ๐.๑ Qmax ถึง Qmax พบว่ามีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากทั้งหมดหรือฝ่ายน้อยทั้งหมด ค่าสัมบูรณ์ของความคลาดเคลื่อนแต่ละค่าต้องมีค่าไม่เกินร้อยละ ๑.๐ ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๓) สำหรับมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมซึ่งมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิค่าปริมาตรที่วัดได้ ณ สภาวะขณะวัดจะต้องถูกแปลงไปเป็นค่าปริมาตร ณ สภาวะพื้นฐาน และให้กำหนดอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด ดังต่อไปนี้
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) ให้มีค่าเพิ่มขึ้นทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยอีกร้อยละ ๐.๕ ต่อช่วงอุณหภูมิ ๑๐ องศาเซลเซียส ที่แตกต่างจากอุณหภูมิที่ระบุโดยผู้ผลิต
(ข) ถ้าอุณหภูมิ ณ สภาวะขณะวัดอยู่ในช่วง ๑๕ องศาเซลเซียส ถึง ๒๕ องศาเซลเซียส ให้ใช้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตาม (๑) แต่ถ้าอุณหภูมิ ณ สภาวะขณะวัดไม่ได้อยู่ในช่วงดังกล่าวอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตาม (๑) ให้มีค่าเพิ่มขึ้นทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยอีกร้อยละ ๑.๐
ข้อ ๘๓ มาตราวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี และมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์ต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) พิสัยทำงานของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี และมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้
ชนิดการออกแบบ
อัตราการไหลสูงสุด
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
พิสัยทำงาน
๑ : ๑๐
๑ : ๒๐
๑ : ๓๐
๑ : ๕๐
อัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่มากกว่า
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
G ๑๖
๒๕
๒.๕
๑.๓
๐.๘
๐.๕
G ๒๕
๔๐
๔
๒
๑.๓
๐.๘
G ๔๐
๖๕
๖
๓
๒
๑.๓
G ๖๕
๑๐๐
๑๐
๕
๓
๒
G ๑๐
๑๖๐
๑๖
๘
๕
๒๓
G ๑๖๐
๒๕๐
๒๕
๑๓
๘
๕
G ๒๕๐
๔๐๐
๔๐
๒๐
๑๓
๘
G ๔๐๐
๖๕๐
๖๕
๓๒
๒๐
๑๓
G ๖๕๐
๑,๐๐๐
๑๐๐
๕๐
๓๒
๒๐
G ๑๐๐๐
๑,๖๐๐
๑๖๐
๘๐
๕๐
๓๒
(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรก๊าซมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิซึ่งแปลงค่าปริมาตรที่วัดได้ ณ สภาวะขณะวัด ไปเป็นค่าปริมาตร ณ สภาวะพื้นฐาน ส่วนแสดงค่าปริมาตรในสภาวะพื้นฐานต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรได้ เมื่อก๊าซไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซเป็นเวลา ๒,๐๐๐ ชั่วโมง ที่อัตราการไหลสูงสุดและอุณหภูมิต่ำสุด โดยไม่กลับมาแสดงค่า ณ ตำแหน่งเริ่มต้น
ข้อ ๘๔ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาณก๊าซ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการตรวจสอบ ให้คำรับรองมาตรวัดด้วยอากาศมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามตารางดังต่อไปนี้
อัตราการไหล
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ร้อยละ)
สำหรับการตรวจสอบ
(ร้อยละ)
Qmin Q <Qt
๒
๓
Qt Q Qmax
๑
๑.๕
โดยที่ Qt หรืออัตราการไหลเปลี่ยนช่วงมีค่าดังต่อไปนี้
พิสัยทำงาน
อัตราการไหลเปลี่ยนช่วง (Qt)
๑ : ๑๐
๐.๒๐ Qmax
๑ :๒๐
๐.๒๐ Qmax
๑ : ๓๐
๐.๑๕ Qmax
๑ : ๕๐
๐.๑๐ Qmax
(๒) ในกรณีที่มีเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซเพื่อใช้ขับอุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์เพิ่มเติมใดๆ ที่ติดตั้งร่วมอยู่กับมาตรวัด แรงบิดของเพลาดังกล่าวต้องไม่เป็นสาเหตุให้การแสดงค่าของส่วนแสดงค่าผิดไป โดยเปรียบเทียบค่าผลต่างของการแสดงค่าของมาตรวัดที่อัตราการไหลต่ำสุด (Qmin) ระหว่างเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซขับอุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์เพิ่มเติมใดๆ และเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซหมุนอิสระ โดยใช้อากาศทดสอบ ทั้งนี้ การแสดงค่าผลการวัดปริมาตรต้องมีความคลาดเคลื่อนทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยไม่เกินค่าที่กำหนดไว้ในตารางดังต่อไปนี้
ค่าอัตราการไหลต่ำสุด
Qmin
ค่าความคลาดเคลื่อนของการแสดงค่าปริมาตรก๊าซที่วัดได้ที่ Qmin
(ร้อยละ)
๐.๐๒ Qmax
๑
๐.๐๓ Qmax
๑
๐.๐๕ Qmax
๑
๐.๑๐ Qmax
๐.๕
คำรับรอง
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
