ข้อ ๘๐ มาตราวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ต้องทำด้วยวัสดุที่เหมาะสมกับก๊าซที่วัด มีความคงทน และปลอดภัยในการใช้งานในสภาวะทำงานปกติ
(๒) ระบบการวัดปริมาตรก๊าซต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(ก) ปีที่ผลิต
(ข) อัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุด
(ค) ความดันขณะทำงานสูงสุด
(ง) พิสัยสภาวะขณะวัด
(จ) สำหรับมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบโพซิทิฟดิสเพลซเมนต์ ต้องแสดงปริมาตร ๑ รอบวัด
(๓) ส่วนแสดงค่า
(ก) ต้องแสดงผลการวัดปริมาตรก๊าซได้ทันที โดยแสดงหน่วยวัดบนส่วนแสดงค่าพร้อมตัวเลข ในกรณีที่แสดงค่าปริมาตรก๊าซที่สภาวะพื้นฐาน ต้องแสดงค่าสภาวะพื้นฐานควบคู่กับผลการวัดปริมาตรก๊าซดังกล่าวให้เห็นชัดเจน
(ข) ค่าขั้นหมายมาตรา ต้องมีค่าไม่เกิน ๑ ลูกบาศก์เมตร หรือไม่เกินปริมาตรไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซภายในระยะเวลา ๑ ชั่วโมง ที่อัตราการไหลต่ำสุด แล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k หรือ ๕x๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ง) ต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรได้ เมื่อก๊าซไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซที่อัตราการไหลสูงสุดเป็นเวลา ๒,๐๐๐ ชั่วโมง โดยไม่กลับมาแสดงค่า ณ ตำแหน่งเริ่มต้น
(๔) ป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของระบบมาตรวัดปริมาตรก๊าซ การแสดงค่าผลการวัด และการพิมพ์ค่าผลการวัดได้
(๕) เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน และเครื่องวัดความหนาแน่น ซึ่งทำงานร่วมกับมาตรวัดปริมาตรก๊าซ หากมีผลกระทบใดๆ ต่อการวัดของมาตรวัดปริมาตรก๊าซ จะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
(๖) การตรวจสอบให้คำรับรองมาตรวัดปริมาตรก๊าซด้วยอากาศ อากาศต้องมีความหนาแน่นโดยประมาณ ๑.๒ กิโลกรัม/ลูกบาศก์เมตร
ข้อ ๘๑ มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
อัตราการไหลสูงสุด (Qmax)
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
อัตราการไหลต่ำสุด (Qmin) ต้องไม่มากกว่า
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
๑
๐.๐๑๖
๑.๖
๐.๐๑๖
๒.๕
๐.๐๑๖
๔
๐.๐๒๕
๖
๐.๐๔๐
๑๐
๐.๐๖๐
๑๖
๐.๑๐๐
๒๕
๐.๑๖๐
๔๐
๐.๒๕๐
๖๕
๐.๔๐๐
๑๐๐
๐.๖๕๐
๑๖๐
๑.๐๐๐
๒๕๐
๑.๖๐๐
๔๐๐
๒.๕๐๐
๖๕๐
๔.๐๐๐
๑๐๐๐
๖.๕๐๐
(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรก๊าซมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิด้วยต้องมีส่วนแสดงค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐานเพียง ๑ ส่วน
(๓) ความดันสูญเสียโดยเฉลี่ยของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมตลอดการวัดที่อัตราการไหลของก๊าซสูงสุด เมื่อใช้อากาศทดสอบ ต้องมีค่าไม่เกินที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้
อัตราการไหลของก๊าซสูงสุด
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
ความดันสูญเสียสูงสุด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง
(พาสคัล)
สำหรับการตรวจสอบ
(พาสคัล)
๑ ถึง ๑๐
๒๐๐
๒๒๐
๑๖ ถึง ๖๕
๓๐๐
๓๓๐
๑๐๐ ถึง ๑๐๐๐
๔๐๐
๔๔๐
ข้อ ๘๒ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรม ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการตรวจสอบให้คำรับรองมาตรวัดด้วยอากาศ ต้องมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามตารางดังต่อไปนี้
อัตราการไหล
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
สำหรับการตรวจสอบ
ฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
(ร้อยละ)
ฝ่ายมาก
(ร้อยละ)
ฝ่ายน้อย
(ร้อยละ)
Qmin Q<๐.๑ Qmax
๓
๓
๖
๐.๑ Qmax Q Qmax
๑.๕
๓
๓
(๒) สำหรับการตรวจรับรองชั้นแรกและการตรวจรับรองชั้นหลัง ถ้าผลการตรวจรับรองที่อัตราการไหลต่างๆ ระหว่าง ๐.๑ Qmax ถึง Qmax พบว่ามีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากทั้งหมดหรือฝ่ายน้อยทั้งหมด ค่าสัมบูรณ์ของความคลาดเคลื่อนแต่ละค่าต้องมีค่าไม่เกินร้อยละ ๑.๐ ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๓) สำหรับมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมซึ่งมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิค่าปริมาตรที่วัดได้ ณ สภาวะขณะวัดจะต้องถูกแปลงไปเป็นค่าปริมาตร ณ สภาวะพื้นฐาน และให้กำหนดอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด ดังต่อไปนี้
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) ให้มีค่าเพิ่มขึ้นทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยอีกร้อยละ ๐.๕ ต่อช่วงอุณหภูมิ ๑๐ องศาเซลเซียส ที่แตกต่างจากอุณหภูมิที่ระบุโดยผู้ผลิต
(ข) ถ้าอุณหภูมิ ณ สภาวะขณะวัดอยู่ในช่วง ๑๕ องศาเซลเซียส ถึง ๒๕ องศาเซลเซียส ให้ใช้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตาม (๑) แต่ถ้าอุณหภูมิ ณ สภาวะขณะวัดไม่ได้อยู่ในช่วงดังกล่าวอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตาม (๑) ให้มีค่าเพิ่มขึ้นทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยอีกร้อยละ ๑.๐
ข้อ ๘๓ มาตราวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี และมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์ต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) พิสัยทำงานของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี และมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้
ชนิดการออกแบบ
อัตราการไหลสูงสุด
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
พิสัยทำงาน
๑ : ๑๐
๑ : ๒๐
๑ : ๓๐
๑ : ๕๐
อัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่มากกว่า
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)
G ๑๖
๒๕
๒.๕
๑.๓
๐.๘
๐.๕
G ๒๕
๔๐
๔
๒
๑.๓
๐.๘
G ๔๐
๖๕
๖
๓
๒
๑.๓
G ๖๕
๑๐๐
๑๐
๕
๓
๒
G ๑๐
๑๖๐
๑๖
๘
๕
๒๓
G ๑๖๐
๒๕๐
๒๕
๑๓
๘
๕
G ๒๕๐
๔๐๐
๔๐
๒๐
๑๓
๘
G ๔๐๐
๖๕๐
๖๕
๓๒
๒๐
๑๓
G ๖๕๐
๑,๐๐๐
๑๐๐
๕๐
๓๒
๒๐
G ๑๐๐๐
๑,๖๐๐
๑๖๐
๘๐
๕๐
๓๒
(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรก๊าซมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิซึ่งแปลงค่าปริมาตรที่วัดได้ ณ สภาวะขณะวัด ไปเป็นค่าปริมาตร ณ สภาวะพื้นฐาน ส่วนแสดงค่าปริมาตรในสภาวะพื้นฐานต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรได้ เมื่อก๊าซไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซเป็นเวลา ๒,๐๐๐ ชั่วโมง ที่อัตราการไหลสูงสุดและอุณหภูมิต่ำสุด โดยไม่กลับมาแสดงค่า ณ ตำแหน่งเริ่มต้น
ข้อ ๘๔ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาณก๊าซ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการตรวจสอบ ให้คำรับรองมาตรวัดด้วยอากาศมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามตารางดังต่อไปนี้
อัตราการไหล
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ร้อยละ)
สำหรับการตรวจสอบ
(ร้อยละ)
Qmin Q <Qt
๒
๓
Qt Q Qmax
๑
๑.๕
โดยที่ Qt หรืออัตราการไหลเปลี่ยนช่วงมีค่าดังต่อไปนี้
พิสัยทำงาน
อัตราการไหลเปลี่ยนช่วง (Qt)
๑ : ๑๐
๐.๒๐ Qmax
๑ :๒๐
๐.๒๐ Qmax
๑ : ๓๐
๐.๑๕ Qmax
๑ : ๕๐
๐.๑๐ Qmax
(๒) ในกรณีที่มีเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซเพื่อใช้ขับอุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์เพิ่มเติมใดๆ ที่ติดตั้งร่วมอยู่กับมาตรวัด แรงบิดของเพลาดังกล่าวต้องไม่เป็นสาเหตุให้การแสดงค่าของส่วนแสดงค่าผิดไป โดยเปรียบเทียบค่าผลต่างของการแสดงค่าของมาตรวัดที่อัตราการไหลต่ำสุด (Qmin) ระหว่างเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซขับอุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์เพิ่มเติมใดๆ และเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซหมุนอิสระ โดยใช้อากาศทดสอบ ทั้งนี้ การแสดงค่าผลการวัดปริมาตรต้องมีความคลาดเคลื่อนทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยไม่เกินค่าที่กำหนดไว้ในตารางดังต่อไปนี้
ค่าอัตราการไหลต่ำสุด
Qmin
ค่าความคลาดเคลื่อนของการแสดงค่าปริมาตรก๊าซที่วัดได้ที่ Qmin
(ร้อยละ)
๐.๐๒ Qmax
๑
๐.๐๓ Qmax
๑
๐.๐๕ Qmax
๑
๐.๑๐ Qmax
๐.๕
คำรับรอง
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
