ข้อ ๖๙ ระบบการวัดมวลของเหลวต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) อัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุดสำหรับระบบการวัด
(ก) ในกรณีก๊าซเหลว ต้องไม่น้อยกว่า ๕ ต่อ ๑
(ข) ในกรณีที่ไม่ใช่ก๊าซเหลว ต้องไม่น้อยกว่า ๑๐ ต่อ ๑
(๒) ต้องมีวิธีการปรับแต่งมาตรวัดมวลโดยตรงเพื่อปรับเปลี่ยนค่าอัตราส่วนระหว่างปริมาณที่แสดงกับปริมาณของของเหลวที่วัดได้จริงโดยระบบการวัดของมาตรวัด ซึ่งวิธีการปรับแต่งดังกล่าวต้องไม่ใช้ระบบท่อทางลัดและต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการปรับแต่งในภายหลัง
(๓) ส่วนแสดงค่า
(ก) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
(ข) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k หรือ ๕x๑๐k โดย k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าร้อยละ ๐.๕ ของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(จ) การแสดงค่าแบบดิจิทัล ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย ๑ ตำแหน่งที่ตำแหน่งขวาสุดโดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม (.) หรือเครื่องหมายจุลภาค (,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย ๑ ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายทุกตำแหน่ง สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์ ๑ ตำแหน่งทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
(ฉ) ส่วนแสดงค่าต้องมีวิธีการตั้งศูนย์อย่างถูกต้องไม่ว่าโดยวิธีอัตโนมัติหรือไม่ เว้นแต่ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าของมาตรวัดที่ติดตั้งอยู่ในระบบขนส่งทางท่อ
(ช) ให้นำความในข้อ ๕๙ (๕) (ข) (ค) (ง) และ (ฉ) มาใช้บังคับกับส่วนตั้งศูนย์ของส่วนแสดงค่าโดยอนุโลม
(๔) ส่วนคำนวณราคาต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(๕) การแสดงปริมาณและราคาซื้อขายรวมสำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง ๆ เมื่อการวัดปริมาณส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง ต้องแสดงปริมาณส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที หรือจนกว่าจะมีการซื้อขายครั้งต่อไป
ข้อ ๗๐ ในกรณีที่ระบบการวัดมวลของเหลวมีส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงิน ส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงินนั้นต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) มีขั้นหมายมาตราเท่ากับส่วนแสดงค่า
(๒) พิมพ์ผลการวัดให้ตรงกับผลการวัดซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่า
(๓) พิมพ์ผลการวัดเมื่อการวัดเสร็จสิ้นสมบูรณ์
(๔) แสดงรายละเอียดการพิมพ์ผลการวัด ดังต่อไปนี้
(ก) ปริมาณการส่งจ่ายทั้งหมด
(ข) ราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์
(ค) ราคาซื้อขายรวม
(ง) ข้อมูลบ่งบอกชนิดของผลิตภัณฑ์ โดยใช้ชื่อ สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือรหัสสินค้า
(จ) วัน เดือน ปี ที่จำหน่าย
ข้อ ๗๑ มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีส่วนแก้ไขค่าความหนาแน่นของของเหลวที่ทำการวัดและส่วนประกอบตามข้อ ๖๘ (๑) (ก)
ข้อ ๗๒ ให้นำความในข้อ ๖๒ (๑) และ (๒) มาใช้บังคับกับท่อส่งจ่ายและวาล์วของมาตรวัดมวลโดยตรง โดยอนุโลม
ข้อ ๗๓ ระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(๑) ปีที่ผลิต
(๒) อัตราการไหลต่ำสุด และอัตราการไหลสูงสุด
(๓) ความดันทำงานสูงสุด
(๔) พิสัยอุณหภูมิใช้งาน
(๕) พิสัยความหนืด หรือชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(๖) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(๗) สภาวะทำงานปกติ
(๘) ในกรณีที่มีข้อจำกัดอื่น ๆ ให้แสดงข้อจำกัดนั้นด้วย
ข้อ ๗๔ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของมาตรวัดมวลโดยตรงให้เป็นไปดังต่อไปนี้
(๑) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดของเหลวทั่วไปที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ ณ อุณหภูมิ ความดัน และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้
ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
๐.๑ ถึง ๐.๒
๐.๐๒ M
๐.๒ ถึง ๐.๔
๔ มิลลิกรัม
๐.๔ ถึง ๑
๐.๐๑ M
๑ ถึง ๒
๑๐ มิลลิกรัม
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
๐.๐๐๕ M
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๓ ของปริมาณที่ทดสอบ
(๒) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ ณ อุณหภูมิความดันใด ๆ และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของก๊าซปิโตรเลียมเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้
ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
๐.๑ ถึง ๐.๒
๐.๐๔ M
๐.๒ ถึง ๐.๔
๘ มิลลิกรัม
๐.๔ ถึง ๑
๐.๐๒ M
๑ ถึง ๒
๒๐ มิลลิกรัม
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
๐.๐๑ M
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาณของก๊าซปิโตรเลียมเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๖ ของปริมาณที่ทดสอบ
(๓) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลวทั่วไปและก๊าซปิโตรเลียมเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็น ๒ เท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) (ก) หรือ (๒) (ก)
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลวทั่วไปและก๊าซปิโตรเลียมเหลว ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ เป็น ๒ เท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) (ข) หรือ (๒) (ข)
(๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับทุกกรณีต้องไม่น้อยกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบของของเหลวทั่วไปหรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว
(๕) ของเหลวที่นำมาใช้ในการทดสอบมาตรวัดต้องเป็นของเหลวชนิดเดียวกันกับของเหลวที่จะวัดจริง หรือเป็นของเหลวที่มีคุณสมบัติทางกายภาพใกล้เคียงหรือเทียบเท่าของเหลวที่จะวัดจริงหรือเป็นของเหลวตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
ข้อ ๗๕ ความสามารถในการทำซ้ำได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องไม่เกินร้อยละ ๐.๒ ของปริมาณที่ทดสอบ
มาตรวัดปริมาตรน้ำ
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
