資料由法律人 LawPlayer整理提供·กฎหมายไทย / LawPlayer จากสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๑๑)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารอากาศ ฉบับที่ ๑๓[๑]
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช ๒๔๗๘
และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑
ให้ยกเลิกกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๖) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารอากาศ ฉบับที่ ๑๒
ข้อ ๒ ลักษณะ
ชนิด และประเภทของเครื่องแบบทหารอากาศ กับการแต่งเครื่องแบบทหารอากาศ
ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้
เครื่องแบบทหารชาย
ชนิดของเครื่องแบบ
ข้อ ๓ เครื่องแบบพลทหาร มี ๕ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อคอพับสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
ในโอกาสลำลองจะใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำก็ได้
(๒) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีเทา
(ข) เสื้อฝึกสีเทา
(ค) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีเทา
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำชนิดผูกเชือก
(๓) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามด้วย
(๔) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีเทา
(๕) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีเทา
ข้อ ๔
เครื่องแบบนักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ
และนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ มี ๙ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำชนิดยืดข้าง
(๒) เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๓) เครื่องแบบปกติเทารัดเอว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติเทาคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อคอพับสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีเทา
(ข) เสื้อฝึกสีเทา
(ค) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีเทา
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำชนิดผูกเชือก
(๖) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามด้วย
(๗) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๘) เครื่องแบบเต็มยศขาว เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๙) เครื่องแบบเต็มยศเทา เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ ถ้าประจำแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
ให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีเทา
ข้อ ๕ เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ
มี ๑๐ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง)
รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำชนิดยืดข้าง
(๒) เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๓) เครื่องแบบปกติเทารัดเอว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติเทาคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรวงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อคอพับสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีเทา
(ข) เสื้อฝึกสีเทา
(ค) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
(ง) เข็ดขัดด้ายถักสีเทา
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ
(๖) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวดับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามด้วย
(๗) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๘) เครื่องแบบเต็มยศขาว เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๙) เครื่องแบบเต็มยศเทา
เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
ถ้าประจำแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศ ให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีเทา
(๑๐) เครื่องแบบสโมสร เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าสโมสร
ข้อ ๖ เครื่องแบบนักเรียนนายเรืออากาศ มี ๑๒
ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง)
รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำชนิดยืดข้าง
(๒) เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๓) เครื่องแบบปกติเทารัดเอว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติเทาคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อคอพับสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีเทา
(ข) เสื้อฝึกสีเทา
(ค) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีเทา
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำชนิดผูกเชือก
(๖) เครื่องแบบสวนสนาม มี ๒ ชนิด คือ
(ก) เครื่องแบบสวนสนาม ก. ประกอบด้วย
(๑) รองในหมวกเหล็กสีเทา
(๒) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา
(๓) ผ้าพันคอสีฟ้าอ่อน
(๔) กางเกงขายาวสีเทา
(๕) เข็มขัดด้ายถักสีขาว
(๖) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำชนิดผูกเชือก
(ข) เครื่องแบบสวนสนาม ข. ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(๒) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา
(๓) กางเกงขายาวสีขาว
(๔) เข็มขัดหนังสีขาว
(๕) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
เครื่องแบบสวนสนาม ข.
ให้แต่งเฉพาะในงานพิธีของโรงเรียนนายเรืออากาศ
(๗) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามด้วย
(๘) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบ และรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๙) เครื่องแบบเต็มยศขาว เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบ และรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๑๐) เครื่องแบบเต็มยศเทา
เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๑๑) เครื่องแบบสโมสรคอปิด เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบและรองเท้าสโมสร
(๑๒) เครื่องแบบสโมสรคอแบะ
เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ เว้นแต่ให้ใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
กางเกงแถบและรองเท้าสโมสร
ข้อ ๗ เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร มี ๑๒ ชนิด
คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง)
รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำชนิดยืดข้าง
(๒) เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๓) เครื่องแบบปกติเทารัดเอว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติเทาคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
(ข) เสื้อคอพับสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีเทา
(ข) เสื้อฝึกสีเทา
(ค) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีเทา
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ
(๖) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามด้วย
(๗) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๘) เครื่องแบบเต็มยศขาว เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๙) เครื่องแบบเต็มยศเทา
เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
ถ้าประจำแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศ ให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีเทา
(๑๐) เครื่องแบบสโมสรคอปิด เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบและรองเท้าสโมสร
(๑๑) เครื่องแบบสโมสรอกแข็ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว
(ค)
เสื้อกั๊กสีขาวและเชิ้ตอกแข็งสีขาวหรือจะใช้เชิ้ตอกจีบสีขาวแทนเชิ้ตอกแข็งสีขาวก็ได้
(ง) กางเกงแถบ
(จ) รองเท้าสโมสร
ในบางโอกาสจะใช้หมวกทรงหม้อตาลสีเทา
เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีเทา และเสื้อกั๊กสีขาวหรือสีเทาก็ได้
(๑๒) เครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
เช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็ง เว้นแต่ให้ใช้เชิ้ตอกอ่อนสีขาว
และแพรแถบรัดเอวสีเทาแทนเสื้อกั๊กสีขาวหรือสีเทาและเชิ้ตอกแข็งสีขาว
ส่วนของเครื่องแบบ
ข้อ ๘ หมวก มี ๔ แบบ คือ
(๑) หมวกเหล็กสีเทา มีสายรัดคางหนังสีดำ กว้าง ๑.๕
เซนติเมตร
(๒) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีเทา มีตราหน้าหมวกโลหะขนาดเล็ก
เว้นแต่นักเรียนนายเรืออากาศ ใช้ตราหน้าหมวกโลหะ ตามข้อ ๖๓ (๒) (ก)
(๓) หมวกทรงหม้อตาลสีเทา มีเครื่องประกอบ คือ
(ก) กะบัง ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
พื้นกะบังด้านล่างสีเทาหรือสีดำ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนาวาอากาศเอก
ที่ขอบโค้งของกะบังด้านบนปักด้วยดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๑ แถว
บนพื้นสักหลาดสีดำ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นพลอากาศจัตวาขึ้นไป
ที่ขอบโค้งของกะบังด้านบนปักด้วยดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๒ แถว
บนพื้นสักหลาดสีดำ
(ข) สายรัดคาง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
พลทหาร นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ
และนายทหารประทวน ใช้หนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
นักเรียนนายเรืออากาศ ใช้หนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
เว้นแต่เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติเทารัดเอว เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เครื่องแบบเต็มยศเทา หรือเครื่องแบบสโมสรคอแบะ ใช้แถบไหมทอง
นายทหารสัญญาบัตร ใช้แถบไหมทอง
(ค) ดุมตรึงปลายสายรัดคาง ข้างละ ๑ ดุม
พลทหาร ใช้ดุมเกลี้ยงสีเทาขนาดเล็ก
นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวน
นักเรียนนายเรืออากาศและนายทหารสัญญาบัตร ใช้ดุมสีทองขนาดเล็ก
(ง) ผ้าพันหมวก สีน้ำเงินดำ เป็นลายถักกว้าง ๔ เซนติเมตร
(จ) ตราหน้าหมวก
พลทหาร นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ
และนายทหารประทวน ใช้ตราหน้าหมวกโลหะขนาดใหญ่
นักเรียนนายเรืออากาศ ให้ตราหน้าหมวกปักด้วยดิ้น ตามข้อ ๖๓
(๒) (ข)
นายทหารสัญญาบัตร ใช้ตราหน้าหมวกปักด้วยดิ้นขนาดใหญ่
(๔) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
มีเครื่องประกอบเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีเทา เว้นแต่นักเรียนนายเรืออากาศ
เมื่อแต่งเครื่องแบบสวนสนาม ข. เครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบครึ่งยศ
เครื่องแบบเต็มยศขาว หรือเครื่องแบบสโมสรคอปิด ใช้สายรัดคางแถบไหมทอง
ข้อ ๙ เสื้อ มี ๗ แบบ คือ
(๑) เสื้อคอพับสีเทา ที่คอและแนวสาบอกมีดุม ๕ ดุม
แขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง
มีปกรูปมนชายกลางแหลม ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ
นายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ มีอินทรธนูอ่อนขัดข้างละ ๑ ดุม
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ
นักเรียนนายเรืออากาศและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
หรือจะใช้อินทรธนูอ่อนโดยติดเครื่องหมายยศชนิดโลหะหรือเครื่องหมายนักเรียนนายเรืออากาศที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างแทนเครื่องหมายสังกัดก็ได้
ดุมทั้งสิ้นเว้นแต่ดุมของอินทรธนูแข็ง ใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง
นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวน
นักเรียนนายเรืออากาศและนายทหารสัญญาบัตร ถ้ามิได้บังคับแถวหรือประจำแถว
จะผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่ ๒
ก็ได้
ในบางโอกาส เสื้อแบบนี้จะใช้แขนสั้นเพียงข้อศอกก็ได้
เว้นแต่ในโอกาสที่ผูกผ้าผูกคอ
(๒) เสื้อฝึกสีเทา คอแบะแบบแหลม ที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม
มีลิ้นปิดอกขัดดุมปิดคอได้ แขนยาวทรงกระบอก ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า
ตัดมุมตอนล่างมีปกรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าตัดมุม ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก ตะเข็บทั้งสิ้นเป็นตะเข็บคู่
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง
(๓) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา แบบคอป้าน มีตะเข็บหลัง ๓
ตะเข็บ ที่ตะเข็บกลางเปิดชายเสื้อไว้ถึงแนวเอว ที่แนวอกมีดุมสีทองขนาดใหญ่ ๔ ดุม
ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะมีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกรูปมนชายกลางแหลม
กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่าม มีปกรูปตัดชายมน
ปกกระเป๋าทั้งสี่ขัดดุมสีทองขนาดเล็กกระเป๋าละ ๑ ดุม
นักเรียนดุริยางค์
นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศมีอินทรธนูอ่อน
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ
และนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
เสื้อแบบนี้ให้ใช้เชิ้ตสีขาวแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีด้วย
ในงานกลางคืน จะใช้ผ้าผูกคอสีดำ
เงื่อนหูกระต่ายแทนผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีก็ได้
(๔) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา คอแบะแบบแหลม
ชายเสื้อยาวเสมอเอว มีแถบรัดเอวกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร ด้านข้างมีดุมข้างละ ๒ ดุม
เรียงตามส่วนยาวของแถบและมีแผ่นผ้าชนิดเดียวกับเสื้อสำหรับขัดดุมเลื่อนเข้าออกได้
ปลายแถบข้างซ้ายยาวเลยสาบอก ๕ เซนติเมตร ด้านในมีดุมขัด
มีซิปรูดตลอดแนวอกเสื้อด้านในสาบ ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า
มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกรูปมน ชายกลางแหลม ด้านในปกขัดดุม ๑ ดุม
แขนยาวผ่าแขนด้านนอก ปลายแขนต่อกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร และมีดุมข้างละ ๒ ดุม
เรียงตามส่วนยาวของปลายแขนต่อสำหรับรัดปลายแขน ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก
นักเรียนดุริยางค์
นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศมีอินทรธนูอ่อน
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ
และนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง
เสื้อแบบนี้ให้ใช้เชิ้ตสีขาวแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีด้วย
เว้นแต่นักเรียนนายเรืออากาศ เมื่อแต่งเครื่องแบบสวนสนาม ก.
ใช้ผ้าพันคอสีฟ้าอ่อนแทน
(๕) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
แนวอกมีดุมสีทองขนาดใหญ่ ๕ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒
กระเป๋าเป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปกรูปมนชายกลางแหลม กระเป๋าล่างไม่มีปก
นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ
และนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศมีอินทรธนูอ่อน
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ
และนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง
(๖) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
คอแบะกว้างไม่มีบากกลมมนจนถึงชายพับแหลมใต้อก
ปาดเอวด้านหน้าระหว่างชายคอพับกับชายเสื้อมีดุมสีทองขนาดใหญ่ ข้างละ ๒ ดุมตามทางดิ่ง
และที่ใต้ชายพับแหลมมีดุมสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม
ดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน
เสื้อแบบนี้ใช้อินทรธนูแข็ง
และให้ใช้เสื้อและเครื่องประกอบแล้วแต่กรณี คือ
(ก) เสื้อกั๊กสีขาว หน้าเอวเว้ามีปก
ชายล่างสุดด้านหน้าของเสื้อบากเป็นรูปสามเหลี่ยม ระหว่างหน้าอกกับชายเสื้อมีดุมสีทองขนาดเล็ก
๓ ดุม
(ข) เชิ้ตอกแข็งหรือเชิ้ตอกจีบสีขาว แขนยาว ข้อมือแข็ง
ขัดดุม คอแข็ง ชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ค) เชิ้ตอกอ่อนสีขาว แขนยาว ข้อมือพับ ขัดดุม แนวอกมีสาบ
คอพับ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ง) แพรแถบรัดเอวสีเทา กึ่งกลางด้านหน้ากว้าง ๑๒ เซนติเมตร
ปลายทั้งสองข้างกว้าง ๑๑ เซนติเมตร ยาวเท่าขนาดเอวของผู้ใช้
(๗) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีเทาทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ
มีลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว
และจะใช้เสื้อกั๊กสีเทาทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จแทนเสื้อกั๊กสีขาวก็ได้
ข้อ ๑๐
ผ้าพันคอสีฟ้าอ่อน มีลักษณะเป็นรูปสีเหลี่ยมผืนผ้า กว้าง ๒๕ เซนติเมตร ยาว
๔๐ เซนติเมตร และมีแถบกว้าง ๔ เซนติเมตร
ยาวตามขนาดคออยู่ปลายทางกว้างด้านบนของผ้าพันคอ
ข้อ ๑๑ กางเกงมี ๔ แบบ คือ
(๑) กางเกงขายาวสีเทา ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม
กว้างไม่น้อยกว่า ๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตร
ที่ขอบเอวมีห่วงทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกงกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ข้างหน้า ๒
ห่วง ทางข้าง ๒ ห่วง และข้างหลัง ๓ ห่วง สำหรับสอดเข็มขัด
ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า
ที่ด้านหลังข้างขวามีกระเป๋าเจาะ ๑ กระเป๋า ไม่มีปก
กึ่งกลางปากกระเป๋าขัดดุมสีเทาขนาดเล็ก
(๒) กางเกงขายาวสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีเทา
(๓) กางเกงแถบ มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีเทา
เว้นแต่ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ ที่แนวตะเข็บขากางเกงด้านนอกมีแถบไหมสีเหลืองกว้าง
๑.๒ เซนติเมตร ข้างละ ๒ แถบ ระยะห่างระหว่างแถบ ๐.๖ เซนติเมตร
บนพื้นแถบสักหลาดสีน้ำเงินดำกว้าง ๔.๒ เซนติเมตร
(๔) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีเทา เว้นแต่กระเป๋าด้านหน้าเป็นกระเป๋าปะ
ปากกระเป๋าเฉียง ข้างละ ๑ กระเป๋า ด้านหลังมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า
ด้านล่างของกระเป๋าเป็นรูปแหลม มีปกรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขัดดุมสีเทาขนาดเล็กข้างละ
๑ ดุม ตะเข็บทั้งสิ้นเป็นตะเข็บคู่
ข้อ ๑๒ เข็ดขัดมี ๔ แบบ คือ
(๑) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ กว้าง ๒.๘ เซนติเมตร
หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนกว้าง ๓ เซนติเมตร ยาว ๕
เซนติเมตร มีรูปดาว ๕ กลีบ เหนือปีกนก ๒ ปีก วางทับอยู่บนวงช่อชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง
ข้างละ ๗ ใบ ดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู
ปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร
(๒) เข็มขัดด้ายถักสีเทา กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร มีตาไก่
หัวเข็มขัดทั้งสองข้างทำด้วยโลหะสีทองขดเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางตั้ง
มีห่วงเกี่ยวต่อกันตรงกลาง
(๓) เข็มขัดด้ายถักสีขาว
มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีเทา
(๔) เข็มขัดหนังสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีเทา
เว้นแต่เข็มขัดเครื่องแบบสวนสนามของนักเรียนนายเรืออากาศ ทำด้วยหนังสีขาว กว้าง
๕.๕ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน
กว้าง ๖ เซนติเมตร ยาว ๘ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยงมีรูปดาว ๕ กลีบ
เหนือปีกนกสองปีกวางทับอยู่บนวงช่อชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง ข้างละ ๗ ใบ
ดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด
สำหรับนักเรียนนายเรืออากาศที่ทำหน้าที่บังคับแถวหรือเชิญธง
มีซองกระบี่หนังสีขาวปลอกพู่ไหมสีฟ้า ๑ พู่ สีเหลือง ๑ พู่ ขนาดยาว ๒๕ เซนติเมตร
และสายสะพายหนังสีขาวสะพายจากไหล่ขวาไปเอวซ้ายขนาดกว้าง ๕ เซนติเมตร ประกอบกับเข็มขัดที่กึ่งกลางสายสะพาย
ด้านหน้าประดับเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนกว้าง ๕
เซนติเมตร ยาว ๘ เซนติเมตร มีลายดุนนูนเป็นรูปปีกนก ๒ ปีก
วางทับอยู่บนวงช่อชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง ข้างละ ๗ ใบ ระหว่างหัวปีกเป็นรูปธงไตรรงค์
เฉียงอยู่ในอาร์ม ขนาด ๐.๕ เซนติเมตร เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ใต้อาร์มมีดาว ๕ กลีบ ขนาด ๐.๕ เซนติเมตร
ข้อ ๑๓ รองเท้ามี ๔ แบบ คือ
(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก
(๒) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ ชนิดผูกเชือกหรือยืดข้าง
(๓) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ
ชนิดผูกเชือกหรือไม่ผูกเชือก
(๔) รองเท้าสโมสรหนังสีดำมันพื้นบาง ชนิดผูกเชือก
รองเท้าทุกแบบต้องมีส้น และไม่มีลวดลาย
ข้อ ๑๔ ถุงเท้า เมื่อใช้รองเท้าหุ้มส้น
หรือรองเท้าสโมสร ให้ใช้สีดำ
ข้อ ๑๕ กระบี่ มี ๒ แบบ คือ
(๑) กระบี่นักเรียนนายเรืออากาศ ยาว ๔๐ เซนติเมตร
ปลายด้ามเป็นรูปหัวช้างมีกะบังทำด้วยโลหะสีทอง ฝักหุ้มด้วยหนังสีน้ำเงินดำ
ตอนต้นและตอนปลายของฝักหุ้มด้วยโลหะสีทอง ตอนต้นของฝักมีห่วง ๒ ห่วง
ทำด้วยโลหะสีทอง มีสายกระบี่ ๒ สาย กว้างสายละ ๑.๕ เซนติเมตร
ทำด้วยหนังสีน้ำเงินดำ ใช้เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศขาว เครื่องแบบเต็มยศเทา
เครื่องแบบสโมสรคอปิดและเครื่องแบบสโมสรคอแบะ
(๒) กระบี่นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
ยาว ๘๕ เซนติเมตร ปลายด้ามเป็นรูปหัวช้าง มีกะบังกับโกร่งทำด้วยโลหะสีทอง ที่โกร่งด้านนอกมีรูปตราแผ่นดินในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ มีพู่ไหมสีเหลือง สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
มีพู่ไหมทอง ฝักหุ้มด้วยหนังสีน้ำเงินดำ ตอนต้น ตอนกลาง
และตอนปลายของฝักหุ้มด้วยโลหะสีทอง ตอนต้นของฝักมีห่วง ๑ ห่วง ตอนกลางของฝักมีห่วง
๑ ห่วง ทำด้วยโลหะสีทอง มีสายกระบี่ ๒ สาย กว้างสายละ ๑.๕ เซนติเมตร
ทำด้วยหนังสีน้ำเงินดำ
อินทรธนูและเครื่องหมายยศ
ข้อ ๑๖ อินทรธนู มี ๒ แบบ คือ
(๑) อินทรธนูอ่อน ทำด้วยสักหลาด
เสิร์จหรือผ้าชนิดและสีเดียวกับเสื้อ เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหลไปทองคอ
ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร เย็บติดกับเสื้อเป็นรูปสี่เหลี่ยมมีเส้นทแยงมุม
ระยะห่างจากด้านไหล่ไปทางคอ ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุม
ดังนี้
พลทหาร ใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก
นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก
เว้นแต่เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เครื่องแบบปกติเทารัดเอว เครื่องแบบเต็มยศขาวและบบเต็มยศเทา ใช้ดุมสีทองขนาดเล็ก
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ
ละนายทหารสัญญาบัตร ใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก
(๒) อินทรธนูแข็ง ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ
เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๕ เซนติเมตร
ด้านคอกว้าง ๔ เซนติเมตร ตอนปลายติดดุมสีทองขนาดเล็ก และมีเครื่องประกอบ ดังนี้
นักเรียนนายเรืออากาศ มีแถบไหมทองกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร
พาดกึ่งกลางตามส่วนยาวของอินทรธนู
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ มีดาว ๕ กลีบ ๑ ดาว
ทำด้วยโลหะสีทอง เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ให้กลีบหนึ่งอยู่ทางด้านคอ
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรืออากาศและนายนาวาอากาศ มีดาว ๕
กลีบ ๑ ดาว ปักด้วยดิ้นทอง เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร
ให้กลีบหนึ่งอยู่ทางด้านคอ
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศและจอมพลอากาศ
มีดิ้นทองปักเป็นลายถักเต็มแผ่นอินทรธนู
ข้อ ๑๗ เครื่องหมายยศมี ดังนี้
(๑) นายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ
ใช้บั้งรูปหางนกแซงแซวทำด้วยแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑ เซนติเมตร ปลายบั้งทั้ง ๒
ข้างห่างกัน ๘ เซนติเมตร มุมบั้งแหลมเล็ก เหนือบั้งมีดาว ๕ กลีบ ๑ ดาว
ทำด้วยไหมสีเหลือง เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร
ตรึงบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำเหลือชายไว้เป็นขอบ ๐.๓ เซนติเมตร
ประดับที่แขนเสื้อข้างซ้ายด้านนอกกึ่งกลางระหว่างไหล่กับข้อศอก
ให้มุมแหลมอยู่ทางล่าง มีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ
จ่าอากาศตรี ๑ บั้ง
จ่าอากาศโท ๒ บั้ง
จ่าอากาศเอก ๓ บั้ง
ในกรณีมีบั้งมากกว่า ๑ บั้ง เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๔
เซนติเมตร
(๒) นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ
ใช้บั้งรูปหางนกแซงแซวทำด้วยโลหะสีทองกว้าง ๐.๓ เซนติเมตร ปลายบั้งทั้ง ๒
ข้างห่างกัน ๓ เซนติเมตร ประดับบนอินทรธนูแข็งทั้ง ๒ ข้าง
ให้มุมแหลมของบั้งอยู่ทางด้านคอ ห่างจากดาว ๐.๓ เซนติเมตร
ปลายขาบั้งห่างจากริมอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร
แต่ละข้างมีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ
พันจ่าอากาศตรี ๑ บั้ง
พันจ่าอากาศโท ๒ บั้ง
พันจ่าอากาศเอก ๓ บั้ง
ในกรณีมีบั้งมากกว่า ๑ บั้ง
ให้ติดเรียงกันไปทางด้านคอตามส่วนยาวของอินทรธนู เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๒
เซนติเมตร
(๓) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรืออากาศและนายนาวาอากาศ
ใช้แถบไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เรียกว่า แถบใหญ่ และกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร
เรียกว่า แถบเล็ก ประดับบนอินทรธนูแข็งตามส่วนกว้างทั้ง ๒ ข้าง
ชิดดาวและห่างจากริมอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร
แต่ละข้างมีจำนวนแถบตามชั้นยศ คือ
เรืออากาศตรี แถบใหญ่ ๑ แถบ
เรืออากาศโท แถบใหญ่ ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ
ให้แถบเล็กอยู่ทางด้านไหล่
เรืออากาศเอก แถบใหญ่ ๒ แถบ
นาวาอากาศตรี แถบใหญ่ ๒ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ
แทรกอยู่ระหว่างกลาง
นาวาอากาศโท แถบใหญ่ ๓ แถบ
นาวาอากาศเอก แถบใหญ่ ๔ แถบ
ในกรณีมีแถบมากกว่า ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร
(๔) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศ ใช้ดาว ๕ กลีบ
ทำด้วยโลหะสีเงิน เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ประดับบนอินทรธนูแข็งทั้ง ๒ ข้าง
ห่างจากริมอินทรธนูด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร แต่ละข้างมีจำนวนดาวตามชั้นยศ คือ
พลอากาศจัตวา ๑ ดาว อยู่กึ่งกลางส่วนกว้างของอินทรธนู
พลอากาศตรี ๒ ดาว เรียงตามส่วนกว้างของอินทรธนู
พลอากาศโท ๓ ดาว เรียงเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่า
ให้ด้านฐานอยู่ทางด้านไหล่
พลอากาศเอก ๔ ดาว เรียงเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน
ให้มุมแหลมวางตามส่วนยาวของอินทรธนู
ในการประดับดาว ให้กลีบหนึ่งของดาวอยู่ทางด้านคอ
(๕) จอมพลอากาศ ใช้ดาว ๕ กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๐.๙
เซนติเมตร ๕ ดาว เรียงเป็นรูปวงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง ๓.๕ เซนติเมตร
ภายในวงกลมมีคทากับกระบี่ไขว้ มีช่อชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง ข้างละ ๗ ใบ
โอบด้ามคทาและปลายกระบี่ ทำด้วยโลหะสีเงิน ประดับบนอินทรธนูแข็งทั้ง ๒ ข้าง
ห่างจากริมอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร ให้กลีบหนึ่งของดาวปลายคทา และด้ามกระบี่อยู่ทางด้านคอ
ข้อ ๑๘
เฉพาะนายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตรเมื่อแต่งเครื่องแบบปกติเทาคอพับที่ใช้อินทรธนูอ่อน
เครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนามให้ใช้เครื่องหมายยศ ดังนี้
(๑) นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ
ใช้บั้งรูปหางนกแซงแซวทำด้วยโลหะสีเงินกว้าง ๐.๒ เซนติเมตร ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้าง
ห่างกัน ๑.๗๕ เซนติเมตร
มุมบั้งแหลมเล็กประดับที่มุมปกคอพับหรือมุมปกคอแบะตอนบนของเสื้อทั้งสองข้างให้มุมแหลมของบั้งอยู่ทางด้านบน
แต่ละข้างมีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ
พันจ่าอากาศตรี ๑ บั้ง
พันจ่าอากาศโท ๒ บั้ง
พันจ่าอากาศเอก ๓ บั้ง
ในกรณีมีบั้งมากกว่า ๑ บั้ง ให้ติดเรียงซ้อนกัน
เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๑๕ เซนติเมตร ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้าง มีโลหะสีเงินกว้าง ๐.๑
เซนติเมตร เชื่อมติดกัน
(๒) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรืออากาศและนายนาวาอากาศ
ใช้ขีดทำด้วยโลหะสีเงินกว้าง ๐.๖๕ เซนติเมตร ยาว ๑.๗ เซนติเมตร เรียกว่า ขีดใหญ่
และกว้าง ๐.๓๕ เซนติเมตร ยาว ๑.๗ เซนติเมตร เรียกว่า ขีดเล็ก ประดับตามทางดิ่ง
ที่มุมปกคอพับหรือมุมปกคอแบะตอนบนของเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
แต่ละข้างมีจำนวนขีดตามชั้นยศ คือ
เรืออากาศตรี ขีดใหญ่ ๑ ขีด
เรืออากาศโท ขีดใหญ่ ๑ ขีด กับขีดเล็ก ๑ ขีด
ให้ขีดเล็กอยู่ทางด้านหลัง
เรืออากาศเอก ขีดใหญ่ ๒ ขีด
นาวาอากาศตรี ขีดใหญ่ ๒ ขีด กับขีดเล็ก ๑ ขีด
แทรกอยู่ระหว่างกลาง
นาวาอากาศโท ขีดใหญ่ ๓ ขีด
นาวาอากาศเอก ขีดใหญ่ ๔ ขีด
ในกรณีมีขีดมากกว่า ๑ ขีด ให้ติดขนานกันตามส่วนยาว
เว้นระยะระหว่างขีด ๐.๓ เซนติเมตร ปลายขีดทั้ง ๒ ข้าง มีโลหะสีเงินกว้าง ๐.๑
เซนติเมตร เชื่อมติดกัน
(๓) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศ ใช้ดาว ๕ กลีบ
ทำด้วยโลหะสีเงิน ประดับตามทางนอนที่มุมปกคอพับหรือมุมปกคอแบะตอนบนของเสื้อทั้ง ๒
ข้าง แต่ละข้างมีจำนวนดาวและขนาดของดาวตามชั้นยศ คือ
พลอากาศจัตวา ๑ ดาว เส้นผ่าศูนย์กลาง
๑.๕ เซนติเมตร
พลอากาศตรี ๒ ดาว เส้นผ่าศูนย์กลาง
๑.๕ เซนติเมตร
พลอากาศโท ๓
ดาว เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๑ เซนติเมตร
พลอากาศเอก ๔ ดาว เส้นผ่าศูนย์กลาง
๑.๑ เซนติเมตร
ในกรณีมีดาวมากกว่า ๑ ดาว ให้ติดเรียงกัน
และให้กลีบหนึ่งของดาวอยู่ทางด้านบน
(๔) จอมพลอากาศ ใช้ดาว ๕ กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๐.๙
เซนติเมตร ๕ ดาว เรียงเป็นรูปวงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒.๕ เซนติเมตร
ภายในวงกลมมีคทากับกระบี่ไขว้ ทำด้วยโลหะสีเงิน
ประดับที่มุมปกคอพับหรือมุมปกคอแบะตอนบนของเสื้อทั้ง ๒ ข้าง ให้กลีบหนึ่งของดาว
ปลายคทาและด้ามกระบี่อยู่ทางด้านบน
เครื่องหมายสังกัด
ข้อ ๑๙ เครื่องหมายสังกัดติดที่คอเสื้อทั้ง ๒
ข้างดังนี้
(๑) เสื้อคอพับ ติดที่มุมปกคอพับ เว้นแต่นักเรียนดุริยางค์
นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ
และนายทหารสัญญาบัตรเมื่อใช้เสื้อคอพับที่มีอินทรธนูอ่อน
ไม่ต้องติดเครื่องหมายสังกัด
(๒) เสื้อฝึก ติดที่มุมปกคอแบะตอนบน
เว้นแต่นักเรียนดุริยางค์ นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ
นักเรียนนายเรืออากาศ และนายทหารสัญญาบัตร ไม่ต้องติดเครื่องหมายสังกัด
(๓) เสื้อชั้นนอกคอแบะ ติดที่มุมปกคอแบะตอนบน
(๔) เสื้อชั้นนอกคอปิด ติดที่คอตอนหน้า
(๕) เสื้อชั้นนอกเปิดอก ติดที่คอแบะตอนบน
ข้อ ๒๐
เครื่องหมายสังกัด ทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปวงช่อชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง ข้างละ ๙ ใบ
รูปวงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒.๕ เซนติเมตร ภายในวงช่อชัยพฤกษ์ มีเครื่องหมายดังนี้
กองบัญชาการกองทัพอากาศ
รูปอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
กองบินยุทธการ รูปดาว ๕ กลีบ ในวงกลมเหนือปีกนก ๒ ปีก
กองบิน รูปดาว ๕ กลีบ เหนือปีกนก ๒ ปีก
ใต้ปีกนกมีเลขหมายกองบิน
กรมอากาศโยธิน รูปร่มชูชีพเหนือปืนเล็กยาวกับปืนใหญ่ไขว้
กองพันทหารอากาศโยธิน ๑ รูปปืนเล็กไขว้ ประกอบกับตับกระสุน
ข้างใต้มีเลขหมายกองพัน
กองพันทหารอากาศโยธิน ๒ และ ๓
รูปลูกปืนใหญ่มีเปลวไฟเหนือปืนใหญ่ไขว้ ข้างใต้มีเลขหมายกองพัน
สำนักงานผู้บังคับทหารอากาศดอนเมือง
รูปอุณาโลมเปล่งรัศมีเหนือปีกนก ๒ ปีก
กองพันทหารสารวัตรทหารอากาศ ๑ และ ๒ สำนักงานผู้บังคับทหารอากาศดอนเมือง
รูปปืนพกไขว้ทับปีกนก ๒ ปีก ข้างใต้มีอักษร พัน และเลขหมายกองพัน
กองร้อยทหารสารวัตรประจำกองบิน รูปปืนพกไขว้ทับปีกนก ๒ ปีก
ข้างใต้มีเลขหมายกองบิน
กองร้อยทหารสารวัตรประจำโรงเรียนการบิน
รูปปืนพกไขว้ทับปีกนก ๒ ปีก ข้างใต้มีอักษร รร. กบ
กองดุริยางค์ทหารอากาศ รูปพิณ
กรมพลาธิการทหารอากาศ รูปหมวกเหล็ก กระบี่และปืนเล็กยาวไขว้
กรมช่างโยธาทหารอากาศ รูปไม้ฉาก ขวานและพลั่วไขว้
กรมขนส่งทหารอากาศ รูปวงล้อกับปีก
กรมช่างอากาศ รูปเฟืองและเครื่องบิน
กรมสื่อสารทหารอากาศ รูปสายฟ้าแลบไขว้
กรมสรรพาวุธทหารอากาศ รูปลูกระเบิดอยู่ใต้เปลวเพลิง
กรมแพทย์ทหารอากาศ รูปพญานาคคู่พันคบเพลิง
กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ รูปคบเพลิงไขว้
โรงเรียนการบิน รูปคบเพลิงและปีกนก ๒ ปีก
กรมการบินพลเรือน รูปเครื่องบิน
กรมสวัสดิการทหารอากาศ รูปดาว ๕ กลีบเหนือดอกบัวบาน
ข้อ ๒๑ ทหารประจำการสังกัดส่วนราชการส่วนกลางของกระทรวงกลาโหมใช้เครื่องหมายสังกัดกองบัญชาการกองทัพอากาศ
เว้นแต่ทหารประจำการสังกัดกรมราชองครักษ์ ใช้เครื่องหมายสังกัดรูปครุฑ
ทำด้วยโลหะสีทอง
ข้อ ๒๒
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศและจอมพลอากาศ
ใช้เครื่องหมายสังกัดกองบัญชาการกองทัพอากาศ
ข้อ ๒๓
นายทหารพิเศษและนายทหารนอกกอง ใช้เครื่องหมายสังกัดกองบัญชาการกองทัพอากาศ
ข้อ ๒๔
ทหารนอกประจำการ
ใช้เครื่องหมายสังกัดซึ่งประจำอยู่ก่อนออกจากประจำการครั้งสุดท้าย
ติดที่คอเสื้อข้างขวา และใช้เครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปวงช่อชัยพฤกษ์ ๒
ข้าง ข้างละ ๙ ใบ รูปวงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒.๕ เซนติเมตร
ภายในวงช่อชัยพฤกษ์มีรูปปีกนก ๒ ปีก ติดที่คอเสื้อข้างซ้าย
เครื่องหมายพิเศษ
ข้อ ๒๕
นายทหารซึ่งดำรงตำแหน่งเสนาธิการ ฝ่ายเสนาธิการ
หรือตำแหน่งที่กำหนดว่าเป็นตำแหน่งฝ่ายเสนาธิการ ใช้สายยงยศเป็นสายถัก ๑ เส้น
ประกอบตุ้มโลหะสีทอง ๑ ตุ้ม สายเกลี้ยง ๒ เส้น ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา
สายถักคล้องใต้แขนขวาผ่านหน้าอก สายเกลี้ยงทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ๑ เส้น
ส่วนอีก ๑ เส้น ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมารวมกับปลายสายถัก คล้องที่ดุมอกเสื้อ
ให้ตุ้มโลหะสีทองอยู่ที่อกเสื้อ ถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอปิด
คล้องที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่ ๑ ถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอแบะหรือเสื้อชั้นนอกเปิดอก
คล้องใต้ชายพับประมาณแนวเดียวกับดุมเม็ดที่ ๑ ของเสื้อชั้นนอกคอปิด
สายยงยศทำด้วยไหมทองหรือไหมสีเหลือง
ใช้ประกอบกับเครื่องแบบ ดังนี้
(๑) เครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติเทาคอแบะที่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศหรือเครื่องแบบสโมสร ใช้สายยงยศไหมทอง
(๒)
เครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติเทาคอแบะที่ไม่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ใช้สายยงยศไหมสีเหลือง
(๓) เครื่องแบบปกติเทาคอพับ
ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองเฉพาะแต่สายเกลี้ยง ๑ เส้น
ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมาคล้องที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่ ๒
ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา
(๔) เครื่องแบบปกติเทารัดเอว
ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองเฉพาะแต่สายเกลี้ยง ๑ เส้น
ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมาคล้องใต้ชายพับประมาณแนวเดียวกับดุมเม็ดที่ ๑
ของเสื้อชั้นนอกคอปิด ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา
ข้อ ๒๖
นายทหารคนสนิท ใช้สายยงยศเป็นสายถัก ๑ เส้น ประกอบตุ้มโลหะสีทอง ๑ ตุ้ม
ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา
ให้ตุ้มโลหะสีทองอยู่ทางด้านหน้า
สายยงยศทำด้วยไหมทองหรือไหมสีเหลือง
ใช้ประกอบกับเครื่องแบบ ดังนี้
(๑)
เครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติเทาคอแบะที่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศหรือเครื่องแบบสโมสร ใช้สายยงยศไหมทอง
(๒) เครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ ที่ไม่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ใช้สายยงยศไหมสีเหลือง
(๓) เครื่องแบบปกติเทารัดเอวหรือเครื่องแบบปกติเทาคอพับ
ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองเกลี้ยง ๑ เส้น ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา
ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา
นายทหารซึ่งใช้สายยงยศเสนาธิการและดำรงตำแหน่งนายทหารคนสนิทด้วย
ใช้สายยงยศเสนาธิการแต่อย่างเดียว
ข้อ ๒๗[๒] เครื่องหมายความสามารถในการทำงานในอากาศ
มีดังนี้
(๑) เครื่องหมายความสามารถในการบิน มี ๔ ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก
ปักด้วยดิ้นทองบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกปักด้วยไหมเป็นรูปธงไตรรงค์เฉียงอยู่ในอาร์ม ขนาด ๑.๕ เซนติเมตร
เหนืออาร์มมีอุณาโลมปักด้วยดิ้นเงินในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมีปักด้วยดิ้นทอง
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ ปักด้วยดิ้นทอง เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นกิตติมศักดิ์เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลม
(๒) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่ต้นหน มี ๓ ชั้น
คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก
ปักด้วยดิ้นทองบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปโลกปักด้วยดิ้นเงินบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ
เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ภายในลูกโลกมีเส้นรุ้งและเส้นแวงปักด้วยดิ้นทอง
และมีรูปแผนที่ประเทศไทยปักด้วยไหมสีน้ำเงินดำบนพื้นสักหลาดหรือไหมสีขาว
เหนือลูกโลกมีอุณาโลมปักด้วยดิ้นเงินในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมีปักด้วยดิ้นทอง
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนือลูกโลกมีดาว ๕
กลีบ ปักด้วยดิ้นทอง เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร
แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนือลูกโลกไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๓) เครื่องหมายความสามารถในการโดดร่ม มี ๓ ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก
ปักด้วยดิ้นทองบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกปักด้วยดิ้นเงินเป็นรูปร่มชูชีพ สูง ๓ เซนติเมตร และรูปเอราวัณ สูง
๑.๕ เซนติเมตร ทับสายร่มชูชีพตอนล่าง ที่กึ่งกลางตัวร่มชูชีพมีดาว ๕ กลีบ
ทำด้วยโลหะสีน้ำเงิน และวงช่อชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีน้ำเงินโอบใต้ดาว
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่ไม่มีวงช่อชัยพฤกษ์
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่ไม่มีดาวและวงช่อชัยพฤกษ์
(๔) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่ช่างอากาศ มี ๓
ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์ม ขนาด ๑.๕ เซนติเมตร ภายในอาร์มมีรูปเฟืองและเครื่องบิน
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๕) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่สื่อสาร มี ๓ ชั้น
คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์มขนาด ๑.๕ เซนติเมตร
ภายในอาร์มมีรูปสายฟ้าพาดเฉียงจากขอบล่างขวาไปจรดขอบบนซ้าย
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๖) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่สรรพาวุธ มี ๓ ชั้น
คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์มขนาด ๑.๕ เซนติเมตร
ภายในอาร์มมีรูปกระสุนอยู่ใต้เปลวเพลิง
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๗) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่ถ่ายรูปทางอากาศ มี
๓ ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์ม ขนาด ๑.๕ เซนติเมตร ภายในอาร์มมีรูปกล้องถ่ายรูป
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๘) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่ขนส่งทางอากาศ มี ๓
ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์ม ขนาด ๑.๕ เซนติเมตร ภายในอาร์มมีรูปวงล้อกับปีก
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๙) เครื่องหมายความสามารถในการทำหน้าที่ต้อนรับบนอากาศยาน
มี ๓ ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์ม ขนาด ๑.๕ เซนติเมตร ภายในอาร์มมีรูปพานในวงช่อชัยพฤกษ์
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
เครื่องหมายตามข้อ ๒๗ (๙) นี้ ในกรณีที่ทหารหญิงใช้ประดับ
ให้ปีกนก ๒ ปีก มีขนาดกว้าง ๗.๕ เซนติเมตร รูปอาร์มขนาด ๑.๑ เซนติเมตร
และรูปประกอบอื่นให้มีขนาดสามในสี่ส่วนของขนาดที่กำหนดไว้สำหรับทหารชาย
(๑๐)
เครื่องหมายความสามารถแพทย์และพยาบาลเวชศาสตร์การบินในการทำหน้าที่ลำเลียงผู้ป่วยทางอากาศ
มี 3 ชั้น คือ
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
ระหว่างหัวปีกเป็นรูปอาร์ม ขนาด ๑.๕ เซนติเมตร ภายในอาร์มมีรูปกาชาดและงูคู่พันไม้เท้า
เหนืออาร์มมีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาว ๕
กลีบ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
เครื่องหมายตามข้อ ๒๗ (๑๐) นี้ ในกรณีที่ทหารหญิงใช้ประดับ
ให้ปีกนก ๒ ปีก มีขนาดกว้าง ๗.๕ เซนติเมตร รูปอาร์มขนาด ๑.๑ เซนติเมตร
และรูปประกอบอื่นให้มีขนาดสามในสี่ส่วนของขนาดที่กำหนดไว้สำหรับทหารชาย
เครื่องหมายตามข้อ ๒๗ นี้ ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
และให้ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือปกกระเป๋า
ถ้าประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ติดเครื่องหมายตามข้อนี้เหนือขึ้นไป
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อนใช้ขนาดย่อลงครึ่งหนึ่ง
ข้อ ๒๘
เครื่องหมายนักเรียนดุริยางค์และนักเรียนจ่าอากาศ ทำด้วยโลหะสีทอง
ประกอบด้วย
(๑) อักษรย่อสูง ๑ เซนติเมตร
นักเรียนดุริยางค์ ใช้อักษร ดย
นักเรียนจ่าอากาศศิษย์การบิน ใช้อักษร ศบ
นักเรียนจ่าอากาศเหล่าอื่น ใช้อักษร นจ
(๒) เครื่องหมายชั้นการศึกษา เป็นตัวเลขไทยสูง ๑ เซนติเมตร
(๓) เครื่องหมายตำแหน่ง เป็นรูปปีกนก ๒ ปีกกว้าง ๓
เซนติเมตร มีดาว ๕ กลีบ และพระมหามงกุฎประกอบดังนี้
หัวหน้าตอน รูปปีก
หัวหน้าหมวด รูปดาวเหนือปีก
หัวหน้ากองร้อย รูปพระมหามงกุฎเหนือปีก
หัวหน้านักเรียน รูปพระมหามงกุฎเปล่งรัศมีเหนือปีก
เครื่องหมายตามข้อนี้
ให้ติดอักษรย่อที่กึ่งกลางอินทรธนูอ่อนทั้ง ๒ ข้าง
และติดเครื่องหมายชั้นการศึกษาห่างจากอักษรย่อไปทางด้านไหล่ ๑ เซนติเมตร
ให้ด้านบนของตัวอักษรและตัวเลขอยู่ทางด้านคอ
สำหรับเครื่องแบบปกติเทาคอพับ ให้ติดอักษรย่อที่กึ่งกลางอินทรธนูอ่อนทั้ง
๒ ข้าง และติดเครื่องหมายชั้นการศึกษาตามทางดิ่งที่มุมปกคอพับของเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
สำหรับเครื่องหมายตำแหน่งให้ติดเรียงถัดขึ้นไปจากเครื่องหมายชั้นการศึกษา
สำหรับเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนาม
ให้ติดเครื่องหมายชั้นการศึกษาตามทางดิ่งที่มุมปกคอแบะตอนบนของเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
และติดเครื่องหมายตำแหน่งเรียงถัดขั้นไปจากเครื่องหมายชั้นการศึกษา
เครื่องหมายที่ใช้ติดกับเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนามนี้
จะปักด้วยไหมสีเหลืองแทนเครื่องหมายโลหะก็ได้
ข้อ ๒๙ เครื่องหมายนักเรียนนายเรืออากาศ
ทำด้วยโลหะสีเงินประกอบด้วย
(๑) อักษรย่อ นร สูง ๑ เซนติเมตร
(๒) เครื่องหมายชั้นการศึกษา เป็นตัวเลขไทย สูง ๑ เซนติเมตร
(๓) เครื่องหมายตำแหน่ง เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก กว้าง ๔
เซนติเมตร มีดาว ๕ กลีบ และพระมหามงกุฎประกอบดังนี้
หัวหน้าตอน รูปปีก
หัวหน้าหมวด รูปดาวเหนือปีก
หัวหน้ากองร้อย รูปพระมหามงกุฎเหนือปีก
หัวหน้านักเรียน รูปพระมหามงกุฎเปล่งรัศมีเหนือปีก
เครื่องหมายตามข้อนี้ สำหรับเครื่องแบบที่ใช้อินทรธนูแข็ง
ให้ติดเครื่องหมายชั้นการศึกษาบนแถบไหมทองของอินทรธนูแข็งทั้ง ๒ ข้าง
ห่างจากริมอินทรธนูทางด้านไหล่ ๑.๕ เซนติเมตร ให้ด้านบนของตัวเลขอยู่ทางด้านคอ
นักเรียนนายเรืออากาศที่ได้รับแต่งตั้งให้ทำหน้าที่หัวหน้าตอน หัวหน้าหมวด
หัวหน้ากองร้อยหรือหัวหน้านักเรียน
ให้ติดเครื่องหมายตำแหน่งบนแถบไหมทองที่กึ่งกลางอินทรธนูแข็งทั้ง ๒ ข้าง
ให้ด้านบนของปีกอยู่ทางด้านคอ
สำหรับเครื่องแบบปกติเทาคอพับที่ใช้อินทรธนูอ่อน
ให้ติดอักษรย่อที่กึ่งกลางอินทรธนูอ่อนทั้ง ๒ ข้าง
ให้ด้านบนของตัวอักษรอยู่ทางด้านคอ
และติดเครื่องหมายชั้นการศึกษาตามทางดิ่งที่มุมปกคอพับของเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
สำหรับเครื่องหมายตำแหน่ง ให้ติดเรียงถัดขึ้นไปจากเครื่องหมายชั้นการศึกษา
สำหรับเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนาม
ให้ติดเครื่องหมายชั้นการศึกษา
และเครื่องหมายตำแหน่งที่มุมปกคอแบะตอนบนของเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
เรียงถัดกันไปเช่นเดียวกับเสื้อปกติเทาคอพับที่ใช้อินทรธนูอ่อน
เครื่องหมายที่ใช้ติดกับเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนามนี้ จะปักด้วยไหมสีขาวแทนเครื่องหมายโลหะก็ได้
สำหรับเครื่องหมายนักเรียนนายเรืออากาศที่เข้าศึกษาวิชาการแพทย์ในมหาวิทยาลัย
ทำด้วยโลหะสีเงินเป็นรูปพญานาคคู่พันคบเพลิง สูง ๔ เซนติเมตร กว้าง ๒.๓ เซนติเมตร
และให้ติดเครื่องหมายนี้แทนที่อักษรย่อ นร
ให้ด้านบนของรูปพญานาคคู่พันคบเพลิงอยู่ทางด้านคอ โดยไม่มีเครื่องหมายตำแหน่ง[๓]
ข้อ ๓๐
เครื่องหมายเชิดชูเกียรตินักเรียนนายเรืออากาศทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ
เป็นรูปวงกลมเส้นผ่าศูนย์กลาง ๓ เซนติเมตร ขอบปักด้วยไหมสีขาวกว้าง ๐.๒ เซนติเมตร
โดยรอบภายในวงกลมปักเป็นรูปต่าง ๆ ตามชนิดของเครื่องหมาย คือ
(๑) เครื่องหมายการศึกษาดี ลักษณะทหารดี
และการกีฬาดี
มีปีกนก ๒ ปีกปักด้วยไหมสีขาววางทับอยู่บนวงช่อชัยพฤกษ์ ๒
ข้าง ข้างละ ๙ ใบปักด้วยไหมสีเหลือง
ระหว่างหัวปีกปักด้วยไหมเป็นรูปธงไตรรงค์เฉียงอยู่ในอาร์มขนาด ๐.๕ เซนติเมตร
เหนืออาร์มมีอุณาโลมปักด้วยไหมสีขาวในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมีปักด้วยไหมสีเหลือง
ใต้อาร์มมีดาว ๕ กลีบปักด้วยไหมสีขาวมีเส้นผ่าศูนย์กลาง ๐.๕ เซนติเมตร
(๒) เครื่องหมายการศึกษาดี และลักษณะทหารดี
มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑) เว้นแต่ไม่มีดาว
(๓) เครื่องหมายการศึกษาดี และการกีฬาดี
มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑) เว้นแต่ไม่มีวงช่อชัยพฤกษ์
(๔) เครื่องหมายลักษณะทหารดี และการกีฬาดี
มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑) เว้นแต่ดาวอยู่เหนืออาร์ม
และไม่มีอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๕) เครื่องหมายการศึกษาดี
มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑) เว้นแต่ไม่มีดาวและวงช่อชัยพฤกษ์
(๖) เครื่องหมายลักษณะทหารดี
มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑) เว้นแต่ไม่มีดาว
และอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
(๗) เครื่องหมายการกีฬาดี
มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑) เว้นแต่ดาวอยู่เหนืออาร์ม
และไม่มีวงช่อชัยพฤกษ์และอุณาโลมในพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
เครื่องหมายตามข้อนี้ใช้ประดับกับเครื่องแบบปกติเทาคอพับ
เครื่องแบบปกติเทารัดเอว และเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เหนือกึ่งกลางกระเป๋าอกเสื้อข้างขวา ๑ เซนติเมตร
ข้อ ๓๑ พลทหารซึ่งทำหน้าที่ครูทหารใหม่
ใช้เครื่องหมายรูปดาว ๕ กลีบ เหนือปีกนก ๒ ปีก ทำด้วยโลหะสีทอง
กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ทาบบนพื้นสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำรูปวงกลมเส้นผ่าศูนย์กลาง
๔.๕ เซนติเมตร ให้กลีบหนึ่งของดาวอยู่ทางด้านบน
ติดที่แขนเสื้อข้างซ้ายด้านนอกกึ่งกลางระหว่างไหล่กับข้อศอก
ข้อ ๓๒
ทหารซึ่งสำเร็จการศึกษาหลักสูตรการรบแบบจู่โจมของศูนย์การทหารราบ
กรมยุทธศึกษาทหารบก หรือของต่างประเทศที่ศูนย์การทหารราบ กรมยุทธศึกษาทหารบก
ได้พิจารณาแล้วเห็นว่ามีมาตรฐานเทียบเท่า
ใช้เครื่องหมายทหารจู่โจมติดที่อกเสื้อข้างขวาเหนือกึ่งกลางปกกระเป๋า
มีลักษณะเป็นรูปหัวเสือทำด้วยโลหะสีทองคาบดาบปลายปืนสีเงินทำให้เป็นมัน
ด้ามสีน้ำตาลแกมแดงอยู่เหนือวงช่อชัยพฤกษ์สีเงินทำให้เป็นมัน สูง ๒.๕ เซนติเมตร
กว้าง ๕.๒ เซนติเมตร
เครื่องหมายตามข้อนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
เครื่องแบบทหารหญิง
ชนิดของเครื่องแบบ
ข้อ ๓๓ เครื่องแบบทหารหญิง มี ๙ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงกลมพับปีกสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
(ค) กระโปรงสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก
(จ) ถุงเท้ายาวสีน้ำตาลอ่อน
(ฉ) กระเป๋าถือสีดำ
(๒) เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงกลมพับปีกสีเทา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
(ค) กระโปรงสีเทา
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก
(จ) ถุงเท้ายาวสีน้ำตาลอ่อน
(ฉ) กระเป๋าถือสีดำ
(๓) เครื่องแบบปกติคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงกลมพับปีกหรือหมวกหนีบสีเทา
(ข) เสื้อคอพับสีขาว
(ค) กระโปรงสีเทาหรือกางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้า เมื่อใช้กระโปรงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดไม่ผูกเชือก
เมื่อใช้กางเกงขายาวให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก
(ฉ) ถุงเท้า
เมื่อใช้กระโปรงจะใช้ถุงเท้ายาวสีน้ำตาลอ่อนหรือไม่ใช้ก็ได้
เมื่อใช้กางเกงให้ใช้ถุงเท้าสั้นสีดำ
(ช) กระเป๋าถือสีดำ
(๔) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกหนีบสีเทา
(ข) เสื้อฝึกสีเทา
(ค) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก
(ฉ) ถุงเท้าสั้นสีดำ
(๕) เครื่องแบบสนาม
เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึกและให้ใช้เครื่องสนามด้วย
(๖) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กระโปรงสีเทา
(๗) เครื่องแบบเต็มยศขาว เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กระโปรงสีเทา
(๘) เครื่องแบบเต็มยศเทา
เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
(๙) เครื่องแบบสโมสร เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
เว้นแต่ให้ใช้กระโปรงสีน้ำเงินดำและกระเป๋าสโมสร
ส่วนของเครื่องแบบ
ข้อ ๓๔ หมวก มี ๒ แบบ คือ
(๑) หมวกหนีบสีเทา ตอนหน้าเชิด ตอนหลังต่ำ
ด้านซ้ายเหนือขอบหมวกห่างจากมุมพับด้านหน้า ๔ เซนติเมตร มีตราหน้าหมวกโลหะขนาดเล็ก
(๒) หมวกทรงกลมพับปีกสีเทา ตัวหมวกสีเทาอ่อนสูง ๘ เซนติเมตร
ปีกหมวกสีเทากว้าง ๗ เซนติเมตร ด้านข้างและด้านหลังพับติดกับหมวก
มีผ้าพันหมวกสีเทากว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนหน้าของผ้าพันหมวกกว้าง ๖ เซนติเมตร
และมีตราหน้าหมวก ดังนี้
พลทหาร นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวน
ใช้ตราหน้าหมวกโลหะขนาดกลาง
นายทหารสัญญาบัตร ใช้ตราหน้าหมวกปักด้วยดิ้นขนาดเล็ก
ข้อ ๓๕ เสื้อ มี ๔ แบบ คือ
(๑) เสื้อฝึกสีเทา
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อฝึกสีเทาของทหารชาย
(๒) เสื้อคอพับสีขาว คอพับตอนหน้ากว้าง ๕ เซนติเมตร
ห้อยยาวลงมา ๘ เซนติเมตร และมีขลิบสีน้ำเงินดำกว้าง ๐.๕ เซนติเมตร โดยรอบ ที่คอและแนวสาบอกมีดุม
๕ ดุม แขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
พลทหาร นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ
มีอินทรธนูอ่อน
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
ใช้อินทรธนูแข็งหรือจะใช้อินทรธนูอ่อนโดยติดเครื่องหมายยศชนิดโลหะที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างแทนเครื่องหมายสังกัดก็ได้
ดุมทั้งสิ้นเว้นแต่ดุมของอินทรธนูแข็ง ใช้ดุมสีขาวขนาดเล็ก
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกระโปรงหรือกางเกง
เสื้อแบบนี้จะใช้แขนสั้นเหนือข้อศอกไม่เกิน ๒ เซนติเมตร
ปลายแขนพับออกข้างนอกเป็นรูปแหลม ๖ เซนติเมตรก็ได้
(๓) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา แบบคอมน มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ
ที่แนวอกมีดุมสีทองขนาดเล็ก ๔ ดุม มีกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า
ปากกระเป๋าเฉียงลงไปทางเอว และมีอินทรธนู ดังนี้
พลทหาร นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ
มีอินทรธนูอ่อน
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
ใช้อินทรธนูแข็ง
เสื้อแบบนี้ให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวประกอบด้วย
(๔) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
เสื้อแบบนี้ให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวประกอบด้วย
ข้อ ๓๖ กระโปรงและกางเกง มีดังนี้
(๑) กระโปรงสีเทา ยาวคลุมเข่าไม่เกินครึ่งน่อง
ด้านหลังมีจีบปล่อยชาย กระโปรง ๒ จีบ ระยะห่างกันพอสมควร ชายกระโปรงไม่บาน
และไม่มีกระเป๋า
(๒) กระโปรงสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีเทา
(๓) กระโปรงสีน้ำเงินดำ มีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีเทา
(๔) กางเกงขายาวสีเทา มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีเทาของทหารชาย
เว้นแต่ผ่าเอวทางด้านซ้าย ปลายขากว้างไม่น้อยกว่า ๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๔
เซนติเมตร
(๕) กางเกงฝึกขายาวสีเทา
มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงฝึกขายาวสีเทาของทหารชาย เว้นแต่ผ่าเอวทางด้านซ้าย
ปลายขากว้างไม่น้อยกว่า ๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๔ เซนติเมตร
ข้อ ๓๗
เข็มขัด ใช้เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำของทหารชาย
ข้อ ๓๘ รองเท้า มี ๒ แบบ คือ
(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดไม่ผูกเชือก
ไม่มีริ้วและลวดลาย ส้นใหญ่พอสมควร สูงไม่เกิน ๕ เซนติเมตร
(๒) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก
มีลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำของทหารชาย
ข้อ ๓๙ กระเป๋าถือ มี ๒ แบบ คือ
(๑) กระเป๋าถือสีดำ
ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน สูง ๑๙ เซนติเมตร ยาว ๒๔
เซนติเมตร มีสายสะพาย
(๒) กระเป๋าสโมสร ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำรูปสีเหลี่ยมผืนผ้ามุมมน
สูง ๑๒ เซนติเมตร ยาว ๒๐ เซนติเมตร ไม่มีสายสะพาย
กระเป๋าถือทั้ง ๒ แบบนี้ไม่มีลวดลาย
กึ่งกลางที่ปิดเปิดฝากระเป๋าด้านนอก มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง
มีลักษณะเช่นเดียวกับดุมสีทองขนาดใหญ่ โดยปกติถือด้วยมือซ้าย
สำหรับกระเป๋าที่มีสายสะพายจะสะพานที่ไหล่ซ้ายห้อยลงมาใต้แนวเอวก็ได้
อินทรธนูและเครื่องหมายยศ
ข้อ ๔๐ อินทรธนูมี ๒ แบบ คือ
(๑) อินทรธนูอ่อน ทำด้วยสักหลาด
เสิร์จหรือผ้าชนิดและสีเดียวกับเสื้อเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอ
ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
เย็บติดกับเสื้อเป็นรูปสี่เหลี่ยมมีเส้นทแยงมุมระยะห่างจากด้านไหล่ไปทางคอ ๓.๕
เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๒.๕ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุม ดังนี้
พลทหาร นักเรียนจ่าอากาศและนานทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ
ใช้ดุมสีขาวขนาดเล็ก เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบปกติเทาคอแบะ
เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศขาว เครื่องแบบเต็มยศเทาและเครื่องแบบสโมสร
ใช้ดุมสีทองขนาดเล็ก
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ และนายทหารสัญญาบัตร
ใช้ดุมสีขาวขนาดเล็ก
(๒) อินทรธนูแข็ง
ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอ
ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๒.๕ เซนติเมตร
ตอนปลายติดดุมสีทองขนาดเล็ก และมีเครื่องประกอบเช่นเดียวกับอินทรธนูแข็งของทหารชาย
ข้อ ๔๑ เครื่องหมายยศ มีดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ ใช้เครื่องหมายยศเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศชาย
เว้นแต่ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้างห่างกัน ๖ เซนติเมตร
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ
ใช้เครื่องหมายยศเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศชาย
นายทหารสัญญาบัตร
ใช้เครื่องหมายยศเช่นเดียวกับนายทหารสัญญาบัตรชาย
ข้อ ๔๒
เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติคอพับที่ใช้อินทรธนูอ่อน
เครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนาม
เฉพาะนายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
ให้ใช้เครื่องหมายยศชนิดโลหะของทหารชายตามข้อ ๑๘
เครื่องหมายสังกัดและเครื่องหมายพิเศษ
ข้อ ๔๓
เครื่องหมายสังกัดและเครื่องหมายพิเศษ
มีลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องหมายสังกัดและเครื่องหมายพิเศษของทหารชาย
สำหรับเครื่องหมายสังกัด ติดที่คอเสื้อทั้ง
๒ ข้าง ดังนี้
(๑) เสื้อคอพับ ติดที่มุมปกคอพับ เว้นแต่นักเรียนจ่าอากาศ
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร เมื่อใช้เสื้อคอพับที่มีอินทรธนูอ่อน
ไม่ต้องติดเครื่องหมายสังกัด
(๒) เสื้อฝึก ติดที่มุมปกคอแบะตอนบน
เว้นแต่นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
ไม่ต้องติดเครื่องหมายสังกัด
(๓) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา ติดที่มุมปกคอแบะตอนบน
(๔) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว ติดที่มุมปกคอแบะตอนบน
สำหรับเครื่องหมายพิเศษ ให้ใช้ติดเช่นเดียวกับทหารชาย
เครื่องแบบพิเศษ
ข้อ ๔๔ ทหารชายเหล่าทหารดุริยางค์
ใช้เครื่องแบบพิเศษตามโอกาส ดังนี้
(๑)
ในโอกาสบรรเลงในงานเกียรติยศหรืองานทั่วไป พลทหารและนายทหารประทวน ใช้เครื่องแบบ
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
เว้นแต่ให้ใช้สายรัดคางทำด้วยไหมถักสีเหลือง ๒ เส้น
ปลายสายรัดคางมีดุมสีทองขนาดเล็กติดที่ริมขอบหมวกข้างละ ๑ ดุม
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
มีลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา
เว้นแต่พลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศใช้อินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอ
ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๕ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๔ เซนติเมตร มีแถบไหมถักสีเหลือง ๓
เส้นไขว้กันพาดกึ่งกลางตามยาวของอินทรธนู ตอนปลายติดดุมสีทองขนาดเล็ก
(ค) กางเกง
ในงานเกียรติยศ ใช้กางเกงขายาวสีเทา
เว้นแต่ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านนอกมีแถบสีน้ำเงินดำกว้าง ๓ เซนติเมตร ข้างละ ๑ แถบ
ในงานทั่วไป ใช้กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(จ) ถุงเท้าสั้นสีดำ
(๒) ในโอกาสประจำแถวหรือเดินนำขบวน พลทหาร
นายทหารประทวนและนายทหารสัญญาบัตร ใช้เครื่องแบบ ประกอบด้วย
(ก) หมวกเหล็กสีขาว มีสายรัดคางโซ่ถักทำด้วยโลหะสีทองกว้าง
๑.๕ เซนติเมตร และมีตราหน้าหมวกโลหะขนาดใหญ่
(ข) เสื้อคอพับสีเทา
(ค) กางเกงขายาวสีเทา
(ง) เข็มขัดหนังหรือเข็มขัดด้ายถักสีขาว
ถ้าประจำแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศ เครื่องแบบทหารกองเกียรติยศ
หรือเดินนำขบวนทหารในพิธีตรวจพลสวนสนาม ให้มีสายโยงหนังหรือด้ายถักสีขาว ๒ สาย
สอดใต้อินทรธนูข้างละสายไขว้กันด้านหลัง โดยให้สายขวาทับสายซ้าย
(จ)
รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำและสนับแข้งสูงครึ่งน่องหนังหรือผ้าใบ มีสายรัดตอนบนและล่างสีขาว
(ฉ) ถุงมือสีขาว
ใช้เฉพาะเมื่อประจำแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
หรือเครื่องแบบทหารกองเกียรติยศ เดินนำขบวนทหารในพิธีตรวจพลสวนสนาม
(ช) สายหนังสีขาวสะพายจากไหล่ขวาไปเอวซ้าย
ใช้เฉพาะผู้ทำหน้าที่นำขบวนแตรวงในขณะเดินแถว
ข้อ ๔๕
ทหารหญิงเหล่าทหารดุริยางค์ ในโอกาสบรรเลงในงานเกียรติยศ
ใช้เครื่องแบบพิเศษ ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงกลมพับปีกสีเทา
(๒) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
(๓) กระโปรงสีน้ำเงินดำ
(๔) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(๕) ถุงเท้ายาวสีน้ำตาลอ่อน
(๖) กระเป๋าถือสีดำ
ข้อ ๔๖ ทหารซึ่งทำหน้าที่สารวัตรทหาร ใช้เครื่องแบบพิเศษ
ประกอบด้วย
(๑) หมวก
พลทหารและนายทหารประทวน
ใช้หมวกเหล็กสีขาวมีสายรัดคางหนังสีขาวกว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ด้านหน้าหมวกมีอักษร สห
สีฟ้าสูง ๖ เซนติเมตร กว้าง ๔ เซนติเมตร ระยะห่างกัน ๓ เซนติเมตร และมีแถบสีฟ้า ๑
แถบ กว้าง ๔ เซนติเมตร คาดรอบหมวกโดยรอบเว้นระยะห่างจากตัวอักษรข้างละ ๓ เซนติเมตร
นายทหารสัญญาบัตร
ใช้หมวกเหล็กสีขาวมีสายรัดคางหนังสีขาวกว้าง ๑.๕ เซนติเมตร
ด้านหน้าหมวกมีตราหน้าหมวกโลหะขนาดใหญ่ หรือจะใช้หมวกทรงหม้อตาลสีเทาก็ได้
(๒) เสื้อคอพับสีเทา
(๓) กางเกงขายาวสีเทา
(๔) เข็มขัดหนังหรือเข็มขัดด้ายถักสีขาวกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร
หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอน ปลายมน กว้าง ๖
เซนติเมตร ยาว ๘ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยง มีรูปดาว ๕ กลีบเหนือปีกนก ๒
ปีกวางทับอยู่บนวงช่อชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง ข้างละ ๗ ใบ ดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด
สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ มีซองดาบปลายปืนและซองกระสุนหนัง
หรือด้ายถักสีขาว สำหรับทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
มีซองปืนพกหนังหรือด้ายถักสีขาวประกอบด้วย
(๕) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ
(๖) สายนกหวีดทำด้วยด้ายหรือไหมสีขาว มีลักษณะดังนี้
พลทหารใช้สายเกลี้ยง ๒ เส้น ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนซ้าย ๑
เส้น ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนู อีก ๑ เส้น โยงจากสายที่คล้องแขนใต้อินทรธนู
ปลายสายผูกนกหวีดสอดไว้ในกระเป๋าเสื้อข้างซ้าย
นายทหารประทวนใช้สายเช่นเดียวกับพลทหาร
เว้นแต่สายที่คล้องแขนเป็นสายถัก
นายทหารสัญญาบัตรใช้สายเช่นเดียวกับพลทหาร
เว้นแต่สายที่คล้องแขนเป็นสายถัก และคล้องแขนขวา
กับเพิ่มสายโยงจากสายที่คล้องแขนใต้อินทรธนู ปลายสายมีตุ้มโลหะสีเงิน ๑ ตุ้ม
คล้องที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่ ๒ ให้ตุ้มโลหะสีเงินอยู่ที่อกเสื้อ
(๗) ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดสีแดงกว้าง ๑๐ เซนติเมตร มีอักษร
สห ทำด้วยสักหลาดสีขาว สูง ๖ เซนติเมตร กว้าง ๔ เซนติเมตร ระยะห่างกัน ๓ เซนติเมตร
สวมที่แขนเสื้อข้างขวาระหว่างไหล่กับข้อศอก ให้ตัวอักษรอยู่ด้านนอก
(๘) สายสะพายปืนหนังสีขาว
(๙) ถุงมือสีขาว ใช้เฉพาะเมื่อปฏิบัติหน้าที่ควบคุมการจราจร
หรือในงานเกียรติยศ
ข้อ ๔๗ ทหารที่จัดเป็นกองเกียรติยศ
ใช้เครื่องแบบพิเศษ ประกอบด้วย
(๑) หมวกเหล็กสีขาว มีสายรัดคางโซ่ถักทำด้วยโลหะสีทองกว้าง
๑.๕ เซนติเมตร และมีตราหน้าหมวกโลหะขนาดใหญ่
(๒) เสื้อคอพับสีเทา
(๓) กางเกงขายาวสีเทา
(๔) เข็มขัดหนังหรือเข็มขัดด้ายถักสีขาว มีสายโยงหนังหรือด้ายถักสีขาว
๒ สายสอดใต้อินทรธนูข้างละสายไขว้ก้นด้านหลังโดยให้สายขวาทับสายซ้าย
สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ
มีซองดาบปลายปืนและซองกระสุนหนังหรือด้ายถักสีขาว
สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
มีซองปืนพกและซองกระบี่หนังหรือด้ายถักสีขาวประกอบด้วย
(๕)
รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำและสนับแข้งสูงครึ่งน่องหนังหรือผ้าใบมีสายรัดตอนบนและล่างสีขาว
(๖) สายสะพายปืนหนังสีขาว
(๗) ถุงมือสีขาว
ข้อ ๔๘
เครื่องแบบกันหนาวสำหรับนักเรียนนายเรืออากาศ ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว ใช้สายรัดคางทอง
(๒) เสื้อชั้นนอกคอแบะแบบคอแหลมสีน้ำเงินดำ
ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่แนวอกมีดุมสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว
แถวละ ๔ ดุม มีกระเป๋าบนที่อกเสื้อข้างซ้าย ๑ กระเป๋าและมีกระเป๋าล่างข้างละ ๑
กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปก มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาทำด้วยแถบไหมทองกว้าง
๐.๖ เซนติเมตร จำนวนแถบตามชั้นการศึกษาชั้นละ ๑ แถบ แต่ละแถบห่างกัน ๐.๖ เซนติเมตร
ประดับรอบแขนทั้งสองข้าง ให้จุดเริ่มอยู่ห่างจากปลายแขนเสื้อ ๗.๕ เซนติเมตร
โดยให้แถบชั้นการศึกษาปีที่ ๑ เริ่มจากแนวตะเข็บเสื้อเฉียงขึ้นทางด้านนอก ๔๕
องศาแล้ววกเฉียงกลับไปบรรจบจุดเริ่มต้น แถบแสดงชั้นการศึกษาปีอื่น ๆ
ประดับเรียงขนานกันไปและวกกลับไปบรรจบแนวห่างจากปลายแขนเสื้อ ๗.๕ เซนติเมตร
เสื้อแบบนี้ให้ใช้เชิ้ตสีขาวผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีด้วย
(๓) กางเกงขายาวสีขาวหรือสีน้ำเงินดำ
ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำมีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว
(๔) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
ข้อ ๔๙ เครื่องแบบกันหนาวสำหรับทหารหญิง
ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงกลมพับปีกสีเทา
(๒) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา คอแบะแบบมน ชายเสื้อยาวเสมอเอว
มีแถบรัดเอวกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร ด้านข้างมีดุมขนาดเล็กข้างละ ๒ ดุม
เรียงตามยาวของแถบ และมีแผ่นผ้าชนิดเดียวกับเสื้อสำหรับขัดดุมรัดเอว
ปลายแถบข้างขวายาวเลยสาบอก ๕ เซนติเมตร ด้านในมีดุมขัด
มีซิปรูดตลอดแนวอกเสื้อด้านในสาบ แขนยาวผ่าแขนด้านนอก ปลายแขนต่อกว้าง ๕.๕
เซนติเมตร และมีดุมขนาดเล็กข้างละ ๒ ดุม เรียงตามยาวของปลายแขนต่อสำหรับรัดปลายแขน
ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมสีเทา และมีอินทรธนูดังนี้
พลทหาร
นักเรียนจ่าอากาศและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศมีอินทรธนูอ่อนตอนปลายขัดดุมสีทองขนาดเล็ก
นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศและนายทหารสัญญาบัตร
ใช้อินทรธนูแข็ง
เสื้อแบบนี้ให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวประกอบด้วย
(๓) กระโปรงสีเทา
(๔) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(๕) ถุงเท้ายาวสีน้ำตาลอ่อน จะใช้หรือไม่ก็ได้
(๖) กระเป๋าถือสีดำ
กฎกระทรวง (พ.ศ. 2511) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช 2477 ว่าด้วยเครื่องแบบทหารอากาศ ฉบับที่ 13 (ฉบับ Update ณ วันที่ 23/11/2521) (Office of the Council of State). Retrieved via LawPlayer, https://lawplayer.com/th/act/pythainlp_5652bf579891bd07
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
Thai official texts excluded from copyright (Copyright Act B.E. 2537 s.7)；開放資料層 CC BY 署名
本頁資料來源：สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (OCS)·整理提供：法律人 LawPlayer· lawplayer.com