ข้อ ๓ เครื่องแบบพิเศษข้าราชการกรมเจ้าท่าชาย
มี ๔ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาวหรือหมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกรมท่า
(ข) เสื้อคอพับสีขาวหรือสีกรมท่า
(ค) กางเกงขายาวสีกรมท่า
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
(ฉ) ถุงเท้าสีดำ
(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อคอพับสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีขาว
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีขาว
(ฉ) ถุงเท้าสีขาว
(๓) เครื่องแบบปกติขาวสำหรับผู้มีหน้าที่ประจำเรือยนต์เล็ก
ประกอบด้วย
(ก) หมวกกะลาสีสีขาว
(ข)
เสื้อกะลาสีสีขาวและเสื้อซับในคอกลมสีขาวซึ่งมีผ้าผูกคอสีดำและสายโยงมีด ประกอบด้วย
(ค) กางเกงกะลาสีสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
(จ) ถุงเท้าสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติสีกรมท่าคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อนอกคอแบะสีกรมท่า
(ค) กางเกงขายาวสีกรมท่า
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
(ฉ) ถุงเท้าสีดำ
ส่วนของเครื่องแบบ
ข้อ ๔ หมวก มี ๓ แบบ
คือ
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว มีเครื่องประกอบ ดังต่อไปนี้
(ก) กะบัง ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
สำหรับข้าราชการตำแหน่งประเภททั่วไประดับชำนาญงานและระดับอาวุโส
ตำแหน่งประเภทวิชาการ ระดับชำนาญการและระดับชำนาญการพิเศษและตำแหน่งประเภทอำนวยการ
ระดับต้น
ที่ขอบโค้งของกะบังหมวกปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๑
แถว สำหรับข้าราชการตำแหน่งประเภททั่วไป ระดับทักษะพิเศษ ตำแหน่งประเภทวิชาการ
ระดับเชี่ยวชาญและระดับทรงคุณวุฒิ ตำแหน่งประเภทอำนวยการ
ระดับสูงและตำแหน่งประเภทบริหาร ระดับต้นและระดับสูง
ที่ขอบโค้งของกะบังหมวกปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๒
แถว
(ข) สายรัดคางถักเป็นเกลียวเชือกด้วยดิ้นทอง
ปลายสายมีดุมโลหะสีทองดุนเป็นรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎขนาดเล็ก ติดอยู่ที่ริมขอบหมวกข้างละ
๑ ดุม
(ค) ผ้าพันหมวก เป็นแถบลายถักสีดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร
(ง) ตราหน้าหมวก
เป็นรูปสมอทำด้วยโลหะสีเงินภายใต้พระมหามงกุฎประดับด้วยช่อชัยพฤกษ์อยู่ภายใต้สมอปลายโค้งโอบขึ้นบนทั้งสองข้าง
ข้างละ ๗ ใบ กว้าง ๙ เซนติเมตร สูง ๗.๕ เซนติเมตร ภายใต้พื้นวงกลมสีแดง
พระมหามงกุฎปักด้วยดิ้นเงินหรือวัตถุเทียมดิ้นเงินช่อชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองบนพื้นสักหลาดสีดำ
(๒) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกรมท่า ทำด้วยผ้า ตอนหน้ามีกะบังสีเดียวกับหมวก
สำหรับข้าราชการตำแหน่งประเภททั่วไป ระดับชำนาญงานและระดับอาวุโส ตำแหน่งประเภทวิชาการระดับชำนาญการและระดับชำนาญการพิเศษ
และตำแหน่งประเภทอำนวยการ ระดับต้น
ที่ขอบโค้งของกะบังหมวกปักด้วยไหมสีเหลืองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๑ แถว
สำหรับข้าราชการตำแหน่งประเภททั่วไป ระดับทักษะพิเศษ ตำแหน่งประเภทวิชาการ
ระดับเชี่ยวชาญและระดับทรงคุณวุฒิ ตำแหน่งประเภทอำนวยการ ระดับสูง
และตำแหน่งประเภทบริหาร ระดับต้นและระดับสูง
ที่ขอบโค้งของกะบังหมวกปักด้วยไหมสีเหลืองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๒ แถว
หน้าหมวกมีอักษร กรมเจ้าท่า ปักด้วยไหมสีเหลืองตัวอักษรสูง
๑.๕ เซนติเมตร ด้านล่างมีอักษร คมนาคม ปักด้วยไหมสีเงิน ตัวอักษรสูง ๑
เซนติเมตรอยู่ภายในกรอบส่วนโค้งฐานตรงขนาดความยาว ๘ เซนติเมตร ปักด้วยไหมสีเหลือง
(๓) หมวกกะลาสีสีขาว ทำด้วยผ้า ทรงตึง เชิงด้านหน้า กว้าง ๔.๘
เซนติเมตร เชิงด้านข้างและด้านหลัง กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร เพดานหมวกกว้างระหว่าง
๒๒.๓ เซนติเมตร ถึง ๒๓ เซนติเมตรยาวระหว่าง ๒๒.๗ เซนติเมตร ถึง ๒๓.๘ เซนติเมตร
และมีเครื่องประกอบ ดังนี้
(ก) สายรัดคาง ทำด้วยผ้าสีขาว กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร
(ข) แถบหน้าหมวก ทำด้วยผ้าสีดำ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร มีอักษร กรมเจ้าท่า สีทองปลายแถบทั้งสองข้างติดชายเป็นรูปหางนกแซงแซว
มีรูปสมอสีทองนอนตามยาว
การสวมหมวกให้สวมในโอกาสอันควร
ข้อ ๕ ผ้าผูกคอสีดำ
รูปสามเหลี่ยมและพับมุมข้างหนึ่งเข้ากับด้านฐานอีกข้างหนึ่ง ให้ส่วนที่พับซ้อนกัน
กว้าง ๖ เซนติเมตร ผูกชายทั้งสองข้างต่อกัน คล้องไว้ใต้ปกหลังเสื้อ
ให้ส่วนกึ่งกลางที่พับอยู่ข้างหน้าตรงแนวอกเสื้อ โดยให้ส่วนซ้ายทับส่วนขวา
และผูกด้วยแถบผ้าสีขาวสำหรับผูกผ้าผูกคอเป็นโบเหนือชายสุดผ้าผูกคอ ๖ เซนติเมตร
ข้อ ๖ สายโยงมีด
ทำด้วยเชือกถักสีขาว ขนาดเส้นรอบวง ๑.๗ เซนติเมตร
คล้องไว้ใต้ปกหลังเสื้อและอยู่บนผ้าผูกคอสีดำ
โดยให้แผ่นถักรูปสี่เหลี่ยมลายขัดทับบนโบปลายสายสอดลงในกระเป๋าเสื้อ
ข้อ ๗ เสื้อ มี ๔ แบบ
คือ
(๑) เสื้อคอพับสีขาวหรือสีกรมท่า แขนยาวรัดข้อมือ
มีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นมีกระเป๋าเย็บติดที่อกเสื้อข้างละ ๑
กระเป๋า กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามแนวดิ่ง กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร มุมกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
มีใบปกกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ปกกระเป๋าเว้าชายกลางแหลมที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุม
สำหรับขัดใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอดแนว มีสาบ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างเท่า ๆ กันพอสมควร
ที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอปลายมน
ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ
สำหรับเสื้อคอพับสีขาวในโอกาสอันควรให้ผูกผ้าพันคอสีกรมท่าเงื่อนกะลาสี
ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย
(๒) เสื้อกะลาสีสีขาว เปิดคอเพียงอก
มีผ้าปกหลังสีน้ำเงินรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก มีแถบผ้าสีขาว กว้าง ๐.๔ เซนติเมตร จำนวน
๓ แถบ ตรึงรอบผืนผ้า ห่างจากขอบ ๐.๕ เซนติเมตร และเว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร
แขนยาวรวบข้อมือ ชายเสื้อยาวปิดสะโพก ที่อกเสื้อเบื้องซ้าย มีกระเป๋าปะไม่มีใบปกกระเป๋า
๑ กระเป๋า ใต้คอเสื้อด้านหน้ามีแถบผ้าสีขาว ๒ ชาย ยาวชายละ ๒๕ เซนติเมตร
สำหรับผูกผ้าผูกคอ
(๓) เสื้อซับใน ทำด้วยผ้าสีขาวคอกลมเรียบ
รอบวงคอขลิบด้วยแถบผ้าสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑ เซนติเมตร แขนยาวเพียงเหนือศอก
(๔) เสื้อนอกคอแบะสีกรมท่า แขนยาวจรดข้อมือ ตลบชายกว้างประมาณ ๑๐
เซนติเมตร มีดุมที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุม เรียงกันตามแนวดิ่ง ระยะห่างกันพองาม
ดุมทำด้วยโลหะสีทองดุนเป็นรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎ
มีกระเป๋าเย็บติดที่อกเสื้อและด้านล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
มุมกระเป๋าเป็นรูปตัดพองามมีใบปกกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ปกกระเป๋าเว้าชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุม
สำหรับขัดใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอดแนว ไม่มีสาบ ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๓ ดุม
ระยะห่างเท่า ๆ กันพอสมควร ที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ
ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร
ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ เมื่อสวมเสื้อนี้ให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวแขนยาว
ผูกผ้าพันคอสีกรมท่าเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
โดยสวมไว้ชั้นในให้ติดเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง
เป็นรูปสมอบรรจุอยู่ในวงกลมรูปไข่ที่ปกเสื้อทั้งสองข้าง
ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย
ข้อ ๘ กางเกง มี ๓ แบบ
คือ
(๑) กางเกงขายาวสีกรมท่า ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม
กว้างไม่น้อยกว่า ๒๒ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตร
ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง กว้างไม่เกิน ๑
เซนติเมตร จำนวน ๗ ห่วง ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า ด้านหลังมีกระเป๋าเจาะไม่มีใบปกกระเป๋า
๒ ข้าง ข้างละ ๑ กระเป๋า และจะมีดุมขัดปากกระเป๋าด้วย หรือไม่ก็ได้
(๒) กางเกงขายาวสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑)
(๓) กางเกงกะลาสีสีขาว ผ่าเอวทั้งสองข้าง ขัดดุมข้างละ ๓ ดุม
หรือจะใช้ซิปแทนก็ได้ที่ตะเข็บขวามีกระเป๋าเจาะ ๑ กระเป๋า มีสายร่นที่เอว
และขัดดุมข้างละ ๒ ดุม ปลายขากว้าง ไม่น้อยกว่า ๒๓ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๗
เซนติเมตร
ข้อ ๙ เข็มขัด มี ๒ แบบ
คือ
(๑) เข็มขัดด้ายถักสีดำ กว้าง ๓ เซนติเมตร
หัวเข็มขัดเป็นรูปวงกลมรูปไข่ ภายในมีรูปสมออยู่ภายใต้พระมหามงกุฎ ด้านซ้ายมีช่อราชพฤกษ์
ด้านขวามีช่อพุทธรักษา ใต้ขอบล่างมีอักษรว่า กรมเจ้าท่า โค้งตามแนวรูปวงกลมรูปไข่
ทำด้วยโลหะรมควันรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๔
เซนติเมตร ใช้เกี่ยวกันหรือแบบสอดรู ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู
(๒) เข็มขัดด้ายถักสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับ (๑)
เว้นแต่หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีเงิน
ข้อ ๑๐ รองเท้าและถุงเท้า มี ๒ แบบ คือ
(๑) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
ไม่มีลวดลาย ถุงเท้าสีดำ
(๒) รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีขาว ไม่มีลวดลาย
ถุงเท้าสีขาว
เครื่องแบบพิเศษข้าราชการกรมเจ้าท่าหญิง
ชนิดของเครื่องแบบ
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
