ข้อ ๙
ข้อ ๙[๘] เสื้อมี ๑๐ แบบ คือ (๑) เสื้อคอพับสีเทา ที่คอและแนวสาบอกมีดุม ๕ ดุม แขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ตอนล่างรูปมน มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกรูปมน ชายกลางแหลม ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ มีอินทรธนูอ่อน นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ และนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง หรือจะใช้อินทรธนูอ่อนปลายมนก็ได้ ดุมทั้งสั้นเว้นแต่ดุมของอินทรธนูแข็ง ใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง นักเรียนจ่าอากาศ นายทหารประทวน นักเรียนนายเรืออากาศ และนายทหารสัญญาบัตร ถ้ามิได้บังคับแถวหรือประจำแถว จะผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่ ๒ ก็ได้ ในบางโอกาส เสื้อแบบนี้จะใช้แขนสั้นเพียงข้อศอกก็ได้ เว้นแต่ในโอกาสที่ผูกผ้าผูกคอ (๒) เสื้อคอแบะสีเทาอ่อน แบบคอแหลม ที่แนวอกมีดุม ๕ ดุม แขนสั้นเพียงข้อศอก ไม่มีสาบอก ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าล่างและมุมปกกระเป๋าตัดมุมพองามกับมีอินทรธนูอ่อนปลายตัดแหลม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมสีขาวขนาดเล็ก เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง (๓) เสื้อฝึกสีเทา คอแบะแบบแหลม ที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม มีลิ้นปิดอก ขัดดุมปิดคอได้ แขนยาวทรงกระบอก ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ตัดมุมตอนล่าง มีปกรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าตัดมุม ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก ตะเข็บทั้งสิ้นเป็นตะเข็บคู่ เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง (๔) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีเทา แบบคอป้าน มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่ตะเข็บกลางเปิดชายเสื้อไว้ถึงแนวเอว ที่แนวอกมีดุมสีทองขนาดใหญ่ ๔ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะ ตอนล่างรูปมนมีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกรูปมน ชายกลางแหลม กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีปกรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน ปกกระเป๋าทั้งสี่ขัดดุมสีทองขนาดเล็กกระเป๋าละ ๑ ดุม นักเรียนจ่าอากาศ และนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ มีอินทรธนูอ่อน นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศ และนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง เสื้อแบบนี้ให้ใช้เชิ้ตสีเทาอ่อนแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย ในงานกลางคืนจะใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายแทนผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำ เงื่อนกะลาสีก็ได้ (๕) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทา มี ๒ แบบ คือ (ก) เสื้อชั้นนอกรัดเอาสีเทา คอแบะแบบแหลม ชายเสื้อยาวเสมอเอว มีแถบรัดเอว กว้าง ๕.๔ เซนติเมตร ด้านข้างมีดุมข้างละ ๒ ดุม เรียงตามส่วนยาวของแถบและมีแผ่นผ้าชนิดเดียวกับเสื้อสำหรับขัดดุมเลื่อนเข้าออกได้ ปลายแถบข้างซ้ายยาวเลยสาบอก ๕ เซนติเมตร ด้านในมีดุมขัด แนวอกมีดุม ๔ ดุม ขัดซ่อนอยู่ในสาบที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ตอนล่างรูปมน มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกรูปมน ชายกลางแหลม ขัดดุม ๑ ดุม ซ่อนอยู่ด้านใน แขนยาว ผ่าแขนด้านนอก ปลายแขนต่อกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร และมีดุมข้างละ ๒ ดุม เรียงตามส่วนยาวของปลายแขนต่อสำหรับรัดปลายแขน ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมสีเทาขนาดเล็ก นักเรียนจ่าอากาศ และนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศมีอินทรธนูอ่อน นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศและนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง เสื้อแบบนี้ให้ใช้เชิ้ตสีเทาอ่อนแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย เว้นแต่นักเรียนนายเรืออากาศเมื่อแต่งเครื่องแบบสวนสนาม ก. ใช้ผ้าพันคอสีฟ้าอ่อนแทน (ข) เสื้อชั้นนอกรัดเอวสีเทาคอปิด แขนยาวรูปทรงกระบอก มีอินทรธนูอ่อน ไม่มีกระเป๋า ชายเสื้อสอดไว้ในกางเกง ด้านในมีดุมขัด แนวอกมีดุม ๔ ดุม ขัดซ่อนอยู่ในสาบ ที่อกเสื้อด้านซ้ายและด้านขวามีดุมสีทองขนาดเล็กติดเรียงตามทางดิ่งข้างละ ๑ แถว แถวละ ๕ ดุม มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาเป็นรูปบั้งไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ติดเฉียงที่ปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง เสื้อแบบนี้ใช้ประกอบเครื่องแบบสวนสนาม ข. ของนักเรียนนายเรืออากาศ (๖) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ แนวอกมีดุมสีทองขนาดใหญ่ ๕ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปกรูปมน ชายกลางแหลม กระเป๋าล่างไม่มีปก นักเรียนจ่าอากาศ และนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ มีอินทรธนูอ่อน นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ นักเรียนนายเรืออากาศและนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง (๗) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ คอแบะกว้าง ไม่มีบากกลมมนจนถึงชายพับแหลมใต้อก ปาดเอวด้านหน้าระหว่างชายคอพับกับชายเสื้อมีดุมสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๒ ดุมตามทางดิ่ง และที่ใต้ชายพับแหลมมีดุมสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม ดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน เสื้อแบบนี้ใช้อินทรธนูแข็ง และให้ใช้เสื้อและเครื่องประกอบแล้วแต่กรณี คือ (ก) เสื้อกั๊กสีขาว หน้าอกเว้ามีปก ชายล่างสุด ด้านหน้าของเสื้อบากเป็นรูปสามเหลี่ยม ระหว่างหน้าอกกับชายเสื้อมีดุมสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม (ข) เชิ้ตอกแข็งหรือเชิ้ตอกจีบสีขาว แขนยาว ข้อมือแข็งขัดดุม คอแข็งชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย (ค) เชิ้ตอกอ่อนสีขาว แขนยาว ข้อมือพับ ขัดดุม แนวอกมีสาบคอพับ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย (ง) แพรแถบรัดเอวสีเทา กึ่งกลางด้านหน้ากว้าง ๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างกว้าง ๑๑ เซนติเมตร ยาวเท่าขนาดเอวของผู้ใช้ (๘) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีเทา ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ มีลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว และจะใช้เสื้อกั๊กสีเทาทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จแทนเสื้อกั๊กสีขาวก็ได้ (๙) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีฟ้าสด ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ ไม่มีกระเป๋า ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเทา ที่ปลอกข้อมือด้านนอกเหนือขอบบนต่อด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเทาเป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่ว มุมบนทั้ง ๒ ด้านมีแถบไหมทองเป็นขอบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร. ภายใต้พระมหามงกุฎปักด้วยดิ้นเงิน และใช้อินทรธนูแข็ง นักเรียนนายเรืออากาศ ที่ปลอกคอมีลายกระหนกดิ้นทองเป็นกรอบโดยรอบ กึ่งกลางภายในกรอบมีแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมทองโดยรอบ ๑ แถบ กึ่งกลางใต้แถบด้านนอกปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์กว้าง ๓ เซนติเมตร ๑ ลาย นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรืออากาศและนายนาวาอากาศ ที่ปลอกคอมีลายกระหนกดิ้นทองเป็นกรอบโดยรอบ ภายในกรอบปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ เว้นระยะห่างจากลายกระหนกข้างละ ๐.๕ เซนติเมตร ที่ปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมทองโดยรอบ ๒ แถบ กว้างแถบละ ๑.๒ เซนติเมตร กึ่งกลางใต้แถบด้านนอกปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ กว้าง ๓ เซนติเมตร ๑ ลาย นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศและจอมพลอากาศ ที่ปลอกคอมีลายกระหนกดิ้นทองเป็นกรอบโดยรอบ ภายในกรอบปักเต็มด้วยดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ ที่ปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมทองโดยรอบ ๑ แถบ กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร กึ่งกลางใต้แถบด้านนอกปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ กว้าง ๓ เซนติเมตร ๒ ลาย (๑๐) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีบานเย็น ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จ มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ไม่มีกระเป๋า ที่แนวอกมีกระดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ที่ชายเสื้อด้านหลังตรงตะเข็บกลางเปิดชายเสื้อไว้ถึงแนวเอว ข้างรอยเปิดทั้งสองด้านมีแผ่นสักหลาดหรือเสิร์จสีเทารูปคมมีด กว้าง ๕ เซนติเมตร สูง ๑๕ เซนติเมตร พับเข้าหากัน ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเทา ที่ปลอกข้อมือด้านนอกเหนือขอบบนต่อด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเทาเป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่ว มุมบนทั้ง ๒ ด้านมีแถบสีเหลืองเป็นขอบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ปักด้วยดิ้นเงิน นายทหารประทวนชั้นพันจ่าอากาศ และนายทหารสัญญาบัตร ใช้อินทรธนูแข็ง พลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าอากาศ ใช้อินทรธนูอ่อน พลทหาร ที่ปลอกคอมีแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เป็นกรอบโดยรอบ มีปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร โดยรอบ ๑ แถบ แถบสีเหลืองซึ่งเป็นขอบของมุมบนทั้ง ๒ ด้านของรูปสามเหลี่ยมทำด้วยไหมสีเหลือง นายทหารประทวน ที่ปลอกคอมีลายกระหนกดิ้นทองเป็นกรอบโดยรอบ ที่ปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมทองโดยรอบ ๑ แถบ แถบสีเหลืองซึ่งเป็นขอบของมุมบนทั้ง ๒ ด้านของรูปสามเหลี่ยมทำด้วยไหมทอง นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรืออากาศและนายนาวาอากาศ ที่ปลอกคอมีลายกระหนกดิ้นทองเป็นกรอบโดยรอบ ภายในกรอบปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ เว้นระยะห่างจากลายกระหนกข้างละ ๐.๕ เซนติเมตร ที่ชายเสื้อด้านหลังบนแผ่นรูปคมมีดปักดิ้นทองเป็นรูปใบพริก กว้าง ๒ เซนติเมตร ยาวตามขวางของรูปคมมีด ๔ เซนติเมตร ๓ ใบ เว้นระยะห่างเท่า ๆ กัน ที่ปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมทองโดยรอบ ๒ แถบ กว้างแถบละ ๑.๒ เซนติเมตร กึ่งกลางใต้แถบด้านนอกปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ กว้าง ๓ เซนติเมตร ๑ ลาย แถบสีเหลืองซึ่งเป็นขอบของมุมบนทั้ง ๒ ด้านของรูปสามเหลี่ยมทำด้วยไหมทอง นายทหารชั้นสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศและจอมพลอากาศ ที่ปลอกคอมีลายกระหนกดิ้นทองเป็นกรอบโดยรอบ ภายในกรอบปักเต็มด้วยดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ ที่ชายขอบเสื้อด้านหลังบนแผ่นรูปคมมีดปักดิ้นทองเป็นรูปใบพริก กว้าง ๒ เซนติเมตร ยาวตามขวางของรูปคมมีด ๔ เซนติเมตร ๓ ใบ เว้นระยะห่างเท่า ๆ กัน ที่ปลอกข้อมือขอบบนมีแถบไหมทองโดยรอบ ๑ แถบ กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร กึ่งกลางใต้แถบด้านนอกปักดิ้นทองเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ กว้าง ๓ เซนติเมตร ๒ ลาย แถบสีเหลืองซึ่งเป็นขอบของมุมบนทั้ง ๒ ด้านของรูปสามเหลี่ยมทำด้วยไหมทอง