ข้อ ๖๓
ข้อ ๖๓ อาคารซึ่งบุคคลอาจเข้าอยู่ หรือเข้าใช้สอยได้แต่ละหลังต้องมีห้องอาบน้ำและห้องส้วมไม่น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในตาราง ดังต่อไปนี้ ชนิดหรือประเภทของ อาคาร เกณฑ์การกำหนด ห้องส้วม ห้องน้ำ อ่าง ล้างมือ ห้องถ่าย อุจาระ ที่ถ่าย ปัสสาวะ (๑) อาคารอยู่อาศัย ต่อ ๑ หลัง ๑ ๑ (๒) ห้องแถวหรือตึกแถว ไม่ว่าจะใช้เพื่อการพาณิชย์ หรือพักอาศัย (๑) ต่อพื้นที่อาคารทุกชั้นรวมกันแต่ละคูหาไม่เกิน ๒๐๐ ตารางเมตร (๒) ต่อพื้นที่ที่อาคารทุกชั้นรวมกันแต่ละคูหาเกิน ๒๐๐ ตารางเมตร (๓) ต่อหนึ่งคูหาในกรณีที่สูงเกินสามชั้น ๑ ง ๒ ง ๒ ง ๑ ง ๑ ง ๑ ง ๑ ง ง (๓) โรงงานตามกฎหมาย ว่าด้วยโรงงาน (๑) ต่อจำนวนคนงานชาย ไม่เกิน ๑๕ คน (๒) ต่อจำนวนคนงานหญิง ไม่เกิน ๑๕ คน (๓) ต่อจำนวนคนงานชาย ตั้งแต่ ๑๖ คน แต่ไม่เกิน ๔๐ คน (๔) ต่อจำนวนคนงานหญิง ตั้งแต่ ๑๖ คน แต่ไม่เกิน ๔๐ คน (๕) ต่อจำนวนคนงานชาย ตั้งแต่ ๔๑ คน แต่ไม่เกิน ๘๐ คน (๖) ต่อจำนวนคนงานหญิง ตั้งแต่ ๔๑ คน แต่ไม่เกิน ๘๐ คน จำนวนคนงานที่เกินตาม (๕) และ (๖) ให้เพิ่มอย่างละ ๑ ที่ ต่อจำนวนคนงานทุก ๕๐ คน ๑ ๒ ๒ ง ๔ ง ๓ ง ๖ ๑ ๒ ง ง ๓ ง ๑ ๑ ๒ ง ๒ ง ๓ ง ๓ ๑ ๑ ๒ ง ๒ ง ๓ ง ๓ (๔) โรงแรมตามกฎหมาย ว่าด้วยโรงแรมและบ้านเช่า พักชั่วคราว ต่อห้องพัก ๑ ห้องพัก ๑ ๑ ๑ (๕) อาคารชุดตามกฎหมาย ว่าด้วยอาคารชุด ต่อ ๑ ชุด ๑ ๑ ๑ (๖) หอพักตามกฎหมายว่า ด้วยหอพัก ต่อพื้นที่อาคาร ๕๐ ตารางเมตร ๑ ๑ ๑ (๗) หอประชุมหรือ โรงมหรสพ ต่อพื้นที่อาคาร ๒๐๐ ตารางเมตร หรือต่อ ๑๐๐ คน ที่กำหนดให้ใช้สอยอาคารนั้น ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ง ง ง ๑ ๓ ง ง ง ง ๒ ง ง ง ง ง ง ง ง ๑ ๑ (๘) สถานศึกษา (๑) ต่อจำนวนนักเรียน นักศึกษาชาย ๕๐ คน สำหรับจำนวนนักเรียน นักศึกษาชายไม่เกิน ๕๐๐ คน ส่วนที่เกิน ๕๐๐ คน ให้เพิ่มอย่างละ ๑ ที่ ต่อจำนวนนักเรียน นักศึกษาชายทุก ๑๐๐ คน (๒) ต่อจำนวนนักเรียน นักศึกษาหญิง ๕๐ คน สำหรับจำนวนนักเรียน นักศึกษาหญิงไม่เกิน ๕๐๐ คน ส่วนที่เกิน ๕๐๐ คน ให้เพิ่มห้องถ่ายอุจจาระ ๒ ที่ และอ่างล้างมือ ๑ ที่ต่อจำนวนนักเรียน นักศึกษาหญิงทุก ๑๐๐ คน ๑ง ง ง ง ง ง ง๒ ๑ง ง ง ง ง ง ง- -ง ง ง ง ง ง ง- ๑ง ง ง ง ง ง ง๑ (๙) สำนักงาน ต่อพื้นที่อาคาร ๓๐๐ ตารางเมตร (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ๑ ๓ งง ๒ ง ง ๑ ๑ (๑๐) ภัตตาคาร ร้านจำหน่ายอาหาร หรือเครื่องดื่ม (๑) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งโต๊ะอาคารน้อยกว่า ๓๐ ตารางเมตร หรือจำนวนที่นั่งน้อยกว่า ๒๐ ที่นั่ง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (ใช้ร่วมกันระหว่างผู้ชายและผู้หญิง) (๒) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งโต๊ะอาหารมากกว่า ๓๐ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๔๕ ตารางเมตร หรือจำนวนที่นั่งตั้งแต่ ๒๐ ที่นั่งขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๓๐ ที่นั่ง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (ใช้ร่วมกันระหว่างผู้ชายและผู้หญิง) ๑ ง ง ง ง ๑ ง ง ง ง ๑ ง ง ง ง ๑ ง ง ง ง ๑ (๓) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งโต๊ะอาหารมากกว่า ๔๕ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๗๕ ตารางเมตร หรือจำนวนที่นั่งตั้งแต่ ๓๑ ที่นั่งขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๕๐ ที่นั่ง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (ก) สำหรับผู้ชาย (ข) สำหรับผู้หญิง (๔) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งโต๊ะอาหารมากกว่า ๗๕ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๑๐๕ ตารางเมตร หรือจำนวนที่นั่งตั้งแต่ ๕๑ ที่นั่งขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๗๐ ที่นั่ง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (ก) สำหรับผู้ชาย (ข) สำหรับผู้หญิง (๕) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งโต๊ะอาหารมากกว่า ๑๐๕ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๑๕๐ ตารางเมตร หรือจำนวนที่นั่งตั้งแต่ ๗๑ ที่นั่งขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๑๐๐ ที่นั่ง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (ก) สำหรับผู้ชาย (ข) สำหรับผู้หญิง ส่วนที่เกินตาม (๕) ให้เพิ่มอย่างละ ๑ ที่ สำหรับผู้ชายอย่างละ ๑ ที่ สำหรับผู้หญิงต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งโต๊ะอาหารทุก ๑๕๐ ตารางเมตร หรือจำนวนที่นั่งทุก ๑๐๐ ที่นั่ง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ ง ง ง ง งง ๑ ง๒ ง ง ง ง ง ง๒ ๔ ง ง ง ง ง ง๓ ๖ ง ง ง ง งง ๑ ง ง ง ง ง ง๒ ง ง ง ง ง ง๓ ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ๑ ๑ ง ง ง ง ง ง๒ ๒ ง ง ง ง ง ง๓ ๓ (๑๑) อาคารพาณิชย์ (๑) ต่อพื้นที่อาคาร ๒๐๐ ตารางเมตร สำหรับผู้ชาย พื้นที่อาคารส่วนที่เกิน ๒,๐๐๐ ตารางเมตร ขึ้นไป ให้เพิ่มห้องถ่ายอุจจาระ ๑ ที่ ที่ถ่ายปัสสาวะ ๒ ที่ และอ่างล้างมือ ๑ ที่ต่อพื้นที่อาคาร ๖๐๐ ตารางเมตร ๑ ๒ ๑ (๒) ต่อพื้นที่อาคาร ๒๐๐ ตารางเมตร สำหรับผู้หญิง พื้นที่อาคารส่วนที่เกิน ๒,๐๐๐ ตารางเมตรขึ้นไป ให้เพิ่มห้องถ่ายอุจจาระ ๒ ที่ และอ่างล้างมือ ๑ ที่ ต่อพื้นที่อาคาร ๖๐๐ ตารางเมตร ๓ ๑ (๑๒) สถานที่เก็บสินค้า ต่อพื้นที่อาคาร ๕,๐๐๐ ตารางเมตร (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ๑ ๒ ง ๑ ง ง ๑ ๑ (๑๓) สถานพยาบาล ตามกฎหมายว่าด้วย สถานพยาบาล (๑) ต่อพื้นที่อาคารเฉพาะในส่วนของผู้ป่วยไม่ค้างคืน (ผู้ป่วยนอก) และที่เปิดให้บริการแก่ประชาชนที่มาติดต่อทุก ๒๐๐ ตารางเมตร (ก) สำหรับผู้ชาย (ข) สำหรับผู้หญิง (๒) ต่อจำนวนเตียงสำหรับผู้ป่วยค้างคืน (ผู้ป่วยใน) ทุก ๕ เตียง (๓) ส่วนบริการบำบัดรักษา เช่น ห้องคลอด ห้องผ่าตัด ห้องผู้ป่วยภาวะวิกฤต ห้องผู้ป่วย ภาวะวิกฤตโรคหัวใจ ให้มีจำนวนห้องน้ำและห้องส้วมที่เหมาะสมต่อการประกอบโรคศิลปะและเป็นไปตามกฎหมาย ว่าด้วยสถานพยาบาล ง ง ง ง ๒ ๔ ๑ ง ง ง ง ๒ ๑ ง ง ง ง ๑ ง ง ง ง ๑ ๑ ๑ (๑๔) สถานบริการตาม กฎหมาย ว่าด้วยสถาน บริการ ต่อพื้นที่อาคาร ๒๐๐ ตารางเมตร (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ๑ ๓ ง ๒ ง ง ๑ ๑ (๑๕) อาคารสถานีขนส่ง มวลชน ต่อพื้นที่อาคาร ๒๐๐ ตารางเมตร (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ๒ ๖ ง ๔ ง ง ๑ ๑ (๑๖) อาคารสถานีขนส่ง บุคคลทั่วไป ต่อพื้นที่อาคาร ๑,๐๐๐ ตารางเมตร (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ๒ ๖ ง ๔ ง ง ๑ ๑ (๑๗) สถานกีฬาในร่ม ต่อพื้นที่อาคาร ๒๐๐ ตารางเมตร หรือต่อ ๑๐๐ คน ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ง ง ๑ ๓ ง ง ง ๒ ง ง ง ง ง ง ๑ ๑ (๑๘) ตลาดตามกฎหมาย ว่าด้วยการสาธารณสุข (๑) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแผงไม่เกิน ๑๐๐ ตารางเมตร หรือจำนวนแผงไม่เกิน ๕๐ แผง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง (๒) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแผงเกิน ๑๐๐ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๒๐๐ ตารางเมตร หรือจำนวนแผงเกิน ๕๐ แผง แต่ไม่เกิน ๑๐๐ แผง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง (๓) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแต่แผงเกิน ๒๐๐ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๔๐๐ ตารางเมตร หรือจำนวนแผงเกิน ๑๐๐ แผง แต่ไม่เกิน ๒๐๐ แผง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง (๔) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแผงเกิน ๒๐๐ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๔๐๐ ตารางเมตร หรือจำนวนแผงเกิน ๑๐๐ แผง แต่ไม่เกิน ๒๐๐ แผง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ง ง ง ๑ ๒ ง ง ง ง ง ๒ ๔ ง ง ง ง ง ๑ ๖ ง ง ง ง ง ๔ ๘ ง ง ง ง ๑ ง ง ง ง ง ๒ ง ง ง ง ง ๓ ง ง ง ง ง ๔ ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ๑ (ใช้ ร่วมกัน) ง ง ง ง ๑ ๑ ง ง ง ง ง ๑ ๑ ง ง ง ง ง ๒ ๒ (๕) ต่อพื้นที่อาคารใช้ตั้งแผงเกิน ๖๐๐ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๑,๐๐๐ ตารางเมตร หรือจำนวนแผงเกิน ๓๐๐ แผง แต่ไม่เกิน ๕๐๐ แผง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง (๖) ต่อพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแผงเกิน ๑,๐๐๐ ตารางเมตร แต่ไม่เกิน ๒,๐๐๐ ตารางเมตร หรือจำนวนแผงเกิน ๕๐๐ แผง แต่ไม่เกิน ๑,๐๐๐ แผง ทั้งนี้ ให้ถือจำนวนที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ส่วนที่เกินตาม (๖) ให้เพิ่มห้องถ่ายอุจจาระและที่ถ่ายปัสสาวะอย่างละ ๑ ที่ สำหรับผู้ชาย และห้องถ่ายอุจจาระอย่างละ ๒ ที่สำหรับผู้หญิง ต่อจำนวนพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแผงทุก ๔๐๐ ตารางเมตร หรือทุก ๒๐๐ แผง และให้เพิ่มอ่างล้างมืออย่างละ ๑ ที่ ต่อจำนวนพื้นที่อาคารที่ใช้ตั้งแผงทุก ๑,๐๐๐ ตารางเมตร หรือทุก ๕๐๐ แผง ง ง ง ง ง ๕ ๑๐ ง ง ง ง ง ๗ ๑๔ ง ง ง ง ง ๕ ง ง ง ง ง ๗ ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ง ๒ ๒ ง ง ง ง ง ๓ ๓ (๑๙) สถานีบริการน้ำมัน เชื้อเพลิงตามกฎหมาย ว่าด้วยการควบคุมน้ำมัน เชื้อเพลิง และสถานีบริการ ก๊าชตามกฎหมาย ว่าด้วย การบรรจุก๊าชปิโตรเลียม เหลว (๑) ต่อจำนวนผู้จ่ายไม่เกิน ๔ ตู้จ่าย (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง (๒) ต่อจำนวนตู้จ่าย ตั้งแต่ ๕ ตู้จ่าย แต่ไม่เกิน ๘ ตู้จ่าย (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง (๓) ต่อจำนวนตู้จ่าย ตั้งแต่ ๙ ตู้จ่ายขึ้นไป (๑) สำหรับผู้ชาย (๒) สำหรับผู้หญิง ง ๑ ๒ ง ง ๒ ๔ ง ๓ ๖ ง ๑ ง ง ๒ ง ๓ ง ๑ ๑ ง ง ง๑ ๑ ง ๑ ๑ ง ๑ ๑ ง ง ง๒ ๒ ง ๓ ๓ (๒๐) อาคารชั่วคราว ประเภทอาคารที่พักคนงาน หรือลักษณะอื่นที่คล้ายคลึงกัน หรือเพื่อแทนอาคารเดิม ที่ถูกทำลายหรือทำให้ เสียหายจากภัยธรรมชาติ หรือเพลิงไหม้ (๑) ต่อจำนวนคนงานชายหรือผู้อยู่อาศัยชายไม่เกิน ๑๕ คน (๒) ต่อจำนวนคนงานหญิงหรือผู้อยู่อาศัยหญิงไม่เกิน ๑๕ คน (๓) ต่อจำนวนคนงานชายหรือผู้อยู่อาศัยชาย ตั้งแต่ ๑๖ คน แต่ไม่เกิน ๔๐ คน (๔) ต่อจำนวนคนงานหญิงหรือผู้อยู่อาศัยหญิงตั้งแต่ ๑๖ คน แต่ไม่เกิน ๔๐ คน (๕) ต่อจำนวนคนงานชายหรือผู้อยู่อาศัยชายตั้งแต่ ๔๑ คน แต่ไม่เกิน ๘๐ คน (๖) ต่อจำนวนคนงานหญิงหรือผู้อยู่อาศัยหญิงตั้งแต่ ๔๑ คน แต่ไม่เกิน ๘๐ คน จำนวนคนงานหรือผู้อยู่อาศัยที่เกินตาม(๕) และ (๖) ให้เพิ่มอย่างละ ๑ ที่ต่อจำนวนคนงานหรือผู้อยู่อาศัยทุก ๕๐ คน ๑ ง ๑ ง ๒ ง ๒ ง ๓ ง ๓ ง ง ง ง ง ๑ ง ๑ ง ๒ ง ๒ ง ๓ ง ๓ ๑ ง ๑ ง ๑ ง ๑ ง ๑ ง ๑ (๒๑) อาคารอื่นนอกจาก (๑)-(๒๐) ที่มีคนทำงานอยู่ ในอาคารนั้น (๑) ต่อจำนวนผู้ชายไม่เกิน ๑๕ คน (๒) ต่อจำนวนผู้หญิงไม่เกิน ๑๕ คน (๓) ต่อจำนวนผู้ชายตั้งแต่ ๑๖ คน แต่ไม่เกิน ๔๐ คน (๔) ต่อจำนวนผู้หญิงตั้งแต่ ๑๖ คน แต่ไม่เกิน ๔๐ คน (๕) ต่อจำนวนผู้ชายตั้งแต่ ๔๑ คน แต่ไม่เกิน ๘๐ คน (๖) ต่อจำนวนผู้หญิงตั้งแต่ ๔๑ คน แต่ไม่เกิน ๘๐ คน จำนวนลูกจ้างที่เกินตาม (๕) และ (๖) ให้เพิ่มอย่างละ ๑ ที่ ต่อจำนวนลูกจ้างทุก ๕๐ คน ๒ ๓ ๒ ง ๔ ง ๓ ง ๖ ๑ ๒ ง ง ๓ ง ๑ ๑ ๒ ง ๒ ง ๓ ง ๓ ๑ ๑ ๒ ง ๒ ง ๓ ง ๓ ห้องส้วมและห้องอาบน้ำจะรวมเป็นห้องเดียวกันก็ได้ จำนวนห้องส้วมและห้องอาบน้ำตามที่กำหนดไว้ในตารางข้างต้นเป็นอัตราต่ำสุดที่ต้องจัดให้มี ถึงแม้อาคารนั้นจะมีพื้นที่อาคารหรือจำนวนคนน้อยกว่าที่กำหนดไว้ก็ตาม ถ้าอาคารมีพื้นที่หรือจำนวนมากกว่าที่กำหนดไว้ จะต้องจัดให้มีจำนวนห้องส้วมและห้องอาบน้ำเพิ่มขึ้นตามอัตราที่กำหนด และจำนวนที่มากเกินนั้นถ้าต่ำกว่ากึ่งหนึ่งตามอัตราที่กำหนดไว้ให้ปัดทิ้ง ตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไปให้คิดเต็ม ชนิดหรือประเภทของอาคารที่มิได้กำหนดไว้ในตารางนี้ ให้พิจารณาเทียบเคียงลักษณะการใช้สอยของอาคารนั้น โดยถืออัตราจำนวนห้องส้วม ห้องอาบน้ำและอ่างล้างมือในตารางข้างต้นเป็นหลัก