ประกาศ
ประกาศ
ห้ามขี่ม้าแลจูงม้าเปล่าเข้าในพระราชวัง
ณ วันอาทิตย์ เดือน ๖ แรม ๕
ค่ำ ปีมะเมียสัมฤทธิศก
ประกาศมาให้ทุกหมู่ทุกกรมทั้งพระนครว่า
ให้สังเกตเถิด ถึงพนักงานซึ่งไปบนหลังม้าทราบทั่วกันว่า
ม้านำหน้าริ้วเมื่อเสด็จพระราชดำเนินออกจากพระราชวังก็ย่อมไปด้วยม้านำตั้งแต่นอกประตูวิเศษไชยศรีไป
เมื่อเสด็จพระราชดำเนินกลับ ก็นำมาหยุดเพียงนอกประตูวิเศษไชยศรี ก็ควรเห็นว่าเปนเคารพชอบอยู่แล้ว
ม้าข้าราชการที่ต้องเกณฑ์ตามเกณฑ์นำเสด็จในกระบวรแต่งเครื่องแล้วจะเข้ามาในพระราชวังชั้นในก็ได้
แต่ม้าเปล่าของข้าราชการที่ไม่ได้เข้าในกระบวรนั้น ห้ามมิให้เข้ามาชั้นใน
เว้นแต่ม้าหลวงแลม้าพระเจ้าลูกเธอที่อยู่ในพระราชวัง
จะเข้าออกทางประตูศรีสุนทรแลประตูสองชั้นได้
ม้าพระราชวงศานุวงศ์เข้ามาได้เพียงชั้นกลางจะล่วงเข้ามาในชั้นในไม่ได้
เจ้าพนักงานกรมม้าจะฝึกม้าในชั้นในก็ให้บอกกรมวังเสียก่อนจึงฝึกม้า
ถ้ารับสั่งให้ขี่จะไม่บอกก็ได้ แต่ข้าราชการก็ดี ฤๅข้าเจ้าบ่าวทาสข้าราชการก็ดี
จะขี่ม้าเข้ามาในชั้นในชั้นกลางไม่ได้ ถ้าขี่ม้าเข้ามาชั้นในจะลงพระราชอาญา ๕๐ ที
ลงเปคุก ถ้าจะถ่ายโทษตัวก็ต้องปรับเอาเงินชั่งหนึ่งให้แก่ผู้จับ ถ้าขี่เข้ามาเพียงชั้นกลางจะปรับ
๑๐ ตำลึงให้แก่ผู้จับเปนรางวัล ถ้าม้าเปล่าไม่มีคนขี่เข้ามาในพระราชวังจะจับเอาเปนม้าหลวง
ถ้าเจ้าของมาตามก็ให้เรียกเอาค่าถ่ายเท่าราคาที่ซื้อขาย
ถ้าเจ้าของไม่ถ่ายจะให้เอาไปขายเอาเงินแบ่งปันให้แก่ผู้จับ
ผู้ที่ขี่เข้ามาทางประตูศรีสุนทรฤาประตูสองชั้น ถ้าเปนขุนนางโปรดให้ถ่ายโทษตัวชั่งหนึ่ง
ถ้าเปนข้าเจ้าบ่าวขุนนางจะให้ลงพระราชอาญา ๕๐ ทีส่งไปคุก
ให้เจ้าหมู่มูลนายเสียเบี้ยแทนชั่งหนึ่ง ถ้าชั้นกลางปรับ ๑๐ ตำลึง
แต่พระราชวงศานุวงศ์นั้น โปรดให้ขี่เข้ามาได้แต่ประตูวิเศษไชยศรีมาจนประตูสองชั้น
ข้าราชการขี่เข้ามาได้เพียงประตูวิเศษไชยศรีเท่านั้น
อนึ่งม้าที่ผู้หนึ่งผู้ใดเอามาถวาย
ก็ให้มอบกับเจ้าพนักงานกรมม้าไว้
เมื่อมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้นำเข้ามาทอดพระเนตร์
เจ้าพนักงานจึงนำเข้ามาถวายตัวเทอญ เพราะฉนั้นตั้งแต่วันที่ ๑ เดือน ๖ แรม ๕
คำนี้ไป ให้กรมวัง กรมม้า กรมทหาร คอยจับคนขี่ม้าเข้ามาในพระราชวัง
ฤาม้าไม่มีคนขี่เข้ามาในที่กำหนดชั้นในตั้งแต่ประตูศรีสุนทร
ประตูสองชั้นโดยรอบชั้นกลาง แต่ประตูวิเศษไชยศรีจนประตูสองชั้น ด้านสกัดเหนือ
ด้านสกัดใต้ ถ้ากรมวังจับได้ก็กรมวังแบ่ง ๔ ส่วน ให้กรมม้า ๑ ส่วน ให้กรมทหาร ๑
ส่วน กรมวังเอาสองส่วนมากกว่ากรมที่จับไม่ได้ ถ้ากรมม้ากรมทหารจับได้ ก็ให้แบ่งปันเปน
๔ ส่วนเหมือนกัน
ประกาศมา
ณ วันอาทิตย์ เดือน ๖ แรม ๕ ค่ำ ปีมะเมียสัมฤทธิศก (รัชกาลที่ ๔)
ขุนปฏิภาณพิจิตร
เปนผู้รับสั่ง
สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒
นฤดล/ตรวจ
๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓