ข้อ ๑๖ ข้อกำหนดสำหรับโรคพืชกักกันซึ่งมีสาเหตุมาจากไวรัส
๑๖.๑ หัวพันธุ์มันฝรั่งต้องปลูกในแปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งซึ่งเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่มีอำนาจตรวจรับรองได้ตรวจอาการของโรคที่เกิดจากไวรัสบนต้นมันฝรั่งด้วยสายตาในระหว่างช่วงฤดูปลูกตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ใน Seed Regulations (C.R.C., c. 1400) Part II Seed Potatoes (sections 45 - 62) และต้องปลอดจากโรคมันฝรั่งซึ่งมีสาเหตุมาจากไวรัสศัตรูพืชกักกันของราชอาณาจักรไทยตามที่ระบุไว้ ในเอกสารแนบท้ายประกาศนี้ ยกเว้นไวรัสที่ระบุไว้ในข้อ ๑๖.๔ นอกจากนี้ ระดับที่ยอมรับได้สำหรับโรคซึ่งมีสาเหตุมาจากไวรัสทุกชนิดนอกเหนือจากไวรัสศัตรูพืชกักกันในแปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งต้องไม่เกินร้อยละ ๐.๑
๑๖.๒ นอกเหนือจากการตรวจอาการของโรคที่เกิดจากไวรัสบนต้นมันฝรั่งด้วยสายตาแล้วต้องตรวจวิเคราะห์การเข้าทำลายของโรค Potato virus Y (PVY) และ Potato leaf roll virus (PLRV) บนหัวพันธุ์มันฝรั่งในห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองตามวิธีการซึ่งเห็นพ้องร่วมกันระดับที่ยอมรับได้สำหรับโรค PVY และ PLRV บนหัวพันธุ์มันฝรั่งจากแปลงปลูกที่กำหนดต้องไม่เกินร้อยละ ๔ ปัจจุบันวิธีการซึ่งเห็นพ้องร่วมกันสำหรับตรวจหาการทำลายของโรค PVY และ PLRV จากใบและหน่อมีรายละเอียดดังนี้
๑๖.๒.๑ ตรวจจากใบ: เก็บรวบรวมใบมันฝรั่งจากแปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งก่อนการฉีดพ่นสารเคมีทำลายต้นมันฝรั่ง และตรวจวิเคราะห์ใบด้วยเทคนิค enzyme - linked immunosorbent assay (ELISA) หรือ polymerase chain reaction (PCR) ตามกระบวนการของ CFIA ดังต่อไปนี้
(ก) วิธีการตรวจไวรัสประกอบด้วยการเก็บใบมันฝรั่งจำนวน ๓๐๐ ใบ จากแปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งที่กำหนด (ต่อพื้นที่แปลงผลิตหัวพันธุ์ ๑๐ เฮกตาร์) มัดรวมกัน ๑๕ มัด มัดละ ๒๐ ใบ
(ข) สำหรับการตรวจหาระดับการทำลายของไวรัสที่น้อยกว่า ร้อยละ ๔ ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ ๙๕ นั้น หัวพันธุ์มันฝรั่งต้องถูกปฏิเสธการส่งออกไปยังราชอาณาจักรไทยหากจำนวน ๖ การทดสอบจากจำนวน ๑๕ การทดสอบแสดงผลบวก
๑๖.๒.๒ ตรวจจากหน่อหรือหัวพันธุ์: ตรวจวิเคราะห์ไวรัสกับหน่อหรือหัวพันธุ์ด้วยเทคนิค ELISA หรือ PCR ตามกระบวนการของ CFIA ดังต่อไปนี้
(ก) สุ่มหัวพันธุ์มันฝรั่งจำนวน ๓๐๐ หัว จากแปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งที่กำหนด (ต่อพื้นที่แปลงผลิตหัวพันธุ์ ๑๐ เฮกตาร์) ในระหว่างการเก็บเกี่ยวหรือจากสินค้าส่งออกนำหัวพันธุ์มันฝรั่งไปเพาะไว้ในโรงเรือน เมื่องอกแล้วจึงนำไปตรวจด้วยวิธี ELISA หรือเฉือนตาหัวพันธุ์มันฝรั่งแล้วนำไปตรวจสอบโดยตรงด้วยเทคนิค PCR
(ข) สุ่มหน่อจากหัวพันธุ์มันฝรั่งแยกรวมกันเป็น ๑๕ กลุ่ม แต่ละกลุ่มมี ๒๐ หน่อ สำหรับการตรวจหาระดับการทำลายของไวรัสที่น้อยกว่าร้อยละ ๔ ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ ๙๕ นั้น หัวพันธุ์มันฝรั่งต้องถูกปฏิเสธการส่งออกไปยังราชอาณาจักรไทยหากจำนวน ๖ การทดสอบจากจำนวน ๑๕ การทดสอบแสดงผลบวก
๑๖.๓ ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองต้องเก็บรักษาใบรายงานผลการตรวจการทำลายของโรค PVY และ PLRV บนหัวพันธุ์มันฝรั่งในห้องปฏิบัติการและต้องส่งมอบให้แก่กรมวิชาการเกษตร เมื่อได้รับการร้องขอใบรายงานผลการตรวจควรมีข้อมูลเพียงพอสำหรับการตรวจสอบย้อนกลับ เช่น เกษตรกร ผู้ส่งออก หมายเลขการรับรองหัวพันธุ์มันฝรั่ง จำนวนตัวอย่างที่ตรวจและผลการตรวจ เป็นต้น
๑๖.๔ กรณีของโรค Potato mop top virus (PMTV) ระดับที่ยอมรับสำหรับการตรวจด้วยสายตากับหัวพันธุ์มันฝรั่งจากแปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งที่กำหนดนั้นต้องไม่ปรากฏอาการของโรค