ประกาศ
ประกาศ
ห้ามไม่ให้ขี่ม้าจูงม้ามาในพระบรมราชมหาราชวัง
ประกาศมาให้ทราบทั่วกันทุกหมู่ทุกกรมทั้งพระนครว่า
คนทั้งปวงรู้หรือไม่ในพระราชวังห้ามมิให้ใคร ๆ ไปบนหลังม้า
แลจูงม้ามาเลี้ยงในพระราชวัง ลักหญ้าหลวงให้ม้าที่มิใช่ม้าหลวงกิน
ให้คนทั้งปวงสังเกตเถิด ถึงคนหลวงเจ้าพนักงานซึ่งไปบนหลังม้านำน่าริ้ว
เมื่อเสด็จพระราชดำเนินออกจากพระราชวัง
ก็ย่อมไปด้วยม้านำตั้งแต่นอกประตูวิเสศไชยศรีไป เมื่อเสด็จพระราชดำเนินกลับ
ก็นำมาหยุดเพียงนอกประตูวิเสศไชยศรี แล้วก็ลงไปหมอบจุกช่องอยู่
ก็ควรเห็นว่าเปนเคารพชอบอยู่แล้ว ม้าข้าราชการที่ต้องเกณฑ์นำเสด็จ
ตามเสด็จในกระบวน แต่งเครื่องแล้วจะเข้ามาในพระราชวังชั้นในก็ได้
แต่ม้าเปล่าไม่ได้แต่งเครื่องของเจ้านาย
แลข้าราชการที่ไม่ได้ต้องเกณฑ์เข้าในกระบวน
ห้ามมิให้เข้ามาในพระราชวังชั้นในเว้นแต่ม้าหลวงม้าพระเจ้าลูกเธอที่ยังอยู่ในพระราชวัง
โปรดให้เข้าออกทางประตูศรีสุนทรแลประตูสองชั้นได้
ม้าพระราชวงศานุวงษ์เข้ามาได้เพียงชั้นกลาง
หยุดเพียงประตูสองชั้นจะล่วงเข้ามาในพระราชวังชั้นในไม่ได้
ถึงเจ้าพนักงานกรมม้าจะฝึกม้าในพระราชวังก็ให้บอกกรมวังเสียก่อนจึงฝึกม้า
ถ้าไม่บอกกรมวัง ให้กรมวังจับปรับให้เสียเงินตามพระราชบัญญัติ
ถ้ามีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้ไปบนหลังม้า ฤๅให้ฝึกประการใด ๆ
จะไม่บอกกรมวังก่อนก็ได้ แต่ข้าราชการก็ดี ฤๅข้าเจ้าบ่าวทาษของข้าราชการก็ดี
จะมาบนหลังม้าล่วงเข้ามาในพระราชวังชั้นใน ฤๅชั้นกลางไม่ได้เลยเปนอันขาด
ถ้าผู้ซึ่งไปบนหลังม้าเปนข้าราชการล่วงเข้ามาในพระราชวังชั้นใน
จะให้เสียเบี้ยปรับชั่งหนึ่ง พระราชทานเปนรางวัลแก่ผู้จับ ล่วงเข้ามาเพียงชั้นกลาง
จะให้เสียเบี้ยปรับสิบตำลึง แล้วเก็บม้าเปนม้าหลวง
ถ้าเปนข้าเจ้าบ่าวทาษขุนนางล่วงเข้ามาชั้นในแล้ว
เจ้าแลเจ้าหมู่มูลนายเสียเบี้ยปรับแทนชั่งหนึ่ง แล้วลงพระราชอาญา ๕๐ ที ส่งไปคุก
เพียงชั้นกลางให้เสียเบี้ยปรับสิบตำลึง แล้วเก็บม้าเปนม้าหลวง
ถ้าม้าที่ไม่มีคนบนหลังแลไม่มีใครจูง พลัดล่วงเข้ามาในพระราชวังก็ให้จับเปนม้าหลวง
ถ้ามีเจ้าของมาติดตาม ก็ให้เรียกเอาค่าถ่ายตามราคาม้าที่ซื้อขายก่อนจึงให้ไป
ถ้าเจ้าของไม่มาถ่าย ก็ให้เอาม้าไปขายเอาเงินมาแบ่งปันให้ผู้จับ
แต่พระราชวงศานุวงษ์นั้นโปรดให้มาบนหลังม้าได้ แต่ประตูวิเสศไชยศรีจนประตูสองชั้น
ข้าราชการมาบนหลังม้าได้เพียงนอกประตูวิเสศไชยศรีเท่านั้น
จะล่วงเข้ามาในพระราชวังเพียงชั้นกลางก็ไม่ได้ อนึ่งม้าที่ผู้หนึ่งผู้ใดนำมาถวาย ก็ให้มอบกับเจ้าพนักงานกรมม้าให้รับไว้
เมื่อมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้นำเข้ามา จึงนำมาถวายตัวเทอญ
เพราะฉนั้นตั้งแต่นี้ไป
ให้กรมวังกรมม้าคอยจับผู้ซึ่งไปมาบนหลังม้า
ฤๅม้าเปล่าที่ล่วงเข้ามาในพระราชวังตามกำหนดชั้นใน
ตั้งแต่ประตูศรีสุนทรประตูสองชั้นโดยรอบ ชั้นกลางแต่ประตูวิเสศไชยศรี
มาจนประตูสองชั้น ด้านสกัดเหนือ ด้านสกัดใต้ ในพระราชวัง เปนที่กำหนด
ถ้ากรมวังจับได้ ก็ให้แบ่งปันกับกรมม้า กรมม้าจับได้
ก็ให้แบ่งส่วนเบี้ยปรับให้แก่กรมวังเปนรางวัลค่าจับโดยสมควร
ให้ท่านทั้งปวงทราบความดังประกาศนี้เทอญ
ประกาศมา
ณ วันพฤหัศบดี เดือนเจ็ด ขึ้นค่ำหนึ่ง ปีมะเมียสัมฤทธิศก เปนวันที่ ๒๖๓๙
ในราชการประจุบันนี้
ขุนปฏิภาณพิจิตร
เปนผู้รับสั่ง
สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒
นฤดล/ตรวจ
๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓