ประกาศสฐาปนา
ประกาศสฐาปนา
หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร
ขึ้นเปนพระวรวงษ์เธอ
พระองค์เจ้า[๑]
๓
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาล เปนอดีตภาค ๒๔๕๕ พรรษา กาลปัตยุบัน
จันทรโคจร มุสิกสัมพัตสร สาวณะมาส กาฬปักษ์ ตติยดิถี สุกรวาร สุริยคติกาล
รัตนโกสินทร ศก ๑๓๑ สิงหาคมมาส ติงสมสุรทิน โดยกาลนิยม
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ
เอกอรรคมหาบุรุษบรมนราธิราช พินิตประชานารถมหาสมมตวงษ์
อติศัยพงษวิมลรัตนวรขัตติยราชนิกโรดม จาตุรันตบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ
อุภโตสุชาตสังสุทธเคราะหณีจักรีบรมนารถ จุฬาลงกรณราชวรางกูร บรมมกุฎนเรนทรสูรสันตติวงษ์วิสิฐ
สุสาธิตบุรพาธิการ อดุลยกฤษฎาภินิหารอติเรกบุญฤทธิ์ ธัญลักษณวิจิตรโสภาคยสรรพางค์
มหาชโนตตมางคประณตบาทบงกชยุคล ประสิทธิสรรพศุภผลอุดมบรมสุขุมาลย
ทิพยเทพาวตารไพศาลเกียรติคุณอดุลยพิเศษ สรรพเทเวศรานุรักษ์ บุริมศักดิสมญาเทพทวาราวดี
ศรีมหาบุรุษสุตสมบัติ เสนางคนิกรรัตนอัศวโกศล ประพนธปรีชามัทวสมาจาร
บริบูรณคุณสารสยามาทินครวรุตเมกราชดิลก มหาปริวารนายกอนันตมหันตวรฤทธิเดช สรรพวิเศษศิรินธร
บรมชนกาดิศรสมมต ประสิทธิวรยศมโหดมบรมราชสมบัติ นพปฎลเสวตฉัตราดิฉัตร
ศิริรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเศกาภิสิต สรรพทศทิศวิชิตไชย สกลมไหสวริยมหาสวามินทร์
มเหศวรมหินทรมหารามาธิราชวโรดม บรมนารถชาติอาชาวไศรย พุทธาทิไตรรัตนสรณารักษ์
อดุลยศักดิ์อรรคนเรศรามาธิบดี เมตตากรุณาสีตลหฤไทย อโนปไมยบุญการ สกลไพศาลมหารัษฎาธิเบนทร์
ปรเมนทรธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงพระราชดำริห์ว่า หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร
พระโอสรผู้ใหญ่ในพระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระนเรศร์วรฤทธิ์ มหิศวรราชรวิวงษ์
สิทธิประสงค์กฤดาธิการ สุทธิสันดานสีตลหฤทัย มไหสวริยราชนิติธาดา
สุปรีชาสรรพกิจโกศล วิมลสุจริตจริยาวัตร พุทธาธิรัตนสรณารักษ์ อุดมศักดิ์บพิตร
ได้ไปศึกษาวิชาการ ณ ประเทศยุโรป จนสอบไล่ได้ในวิชาทางกฎหมาย ณ
มหาวิทยาลัยเคมบริดช์ กับได้เปนเนติบัณฑิต ณ กรุงอังกฤษ แลได้รับราชการในตำแหน่งเลขานุการ
ในพระเจ้าบรมวงษ์เธอกรมหมื่นสวัสดิ์วัตนวิศิษฎ์ เมื่อพระเจ้าบรมวงษ์เธอ พระองค์นั้นทรงเปนผู้กำกับราชทูต
ณ ประเทศยุโรป เมื่อรัตนโกสินทร ศก ๑๑๖ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เสด็จพระราชดำเนิรประพาศยุโรป หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรได้เข้าสมทบกระบวนตามเสด็จ
ณ ประเทศยุโรปแลรับราชการสนองพระเดชพระคุณในน่าที่ต่าง ๆ ครั้งต่อมาหม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรกลับเข้ามากรุงสยาม
แล้วก็ได้รับราชการในกระทรวงมหาดไทย
จนได้ไปรับราชการในตำแหน่งปลัดเทศาภิบาลมณฑลนครศรีธรรมราช แล้วไปรับราชการเปนอรรคราชทูตประจำอยู่
ณ กรุงปารีศทำราชการเปนที่พอพระราชหฤทัย ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเปนอันมาก
ทั้งได้ทรงไว้วางพระราชหฤทัยให้เปนผู้ตรวจการทรงศึกษาแห่งสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอด้วย
แลในขณะหม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรอยู่ที่ประเทศยุโรป
ก็ได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในราชการจรสำคัญ คือ เมื่อรัตนโกสินทร ศก ๑๒๕ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้เปนผู้แทนรัฐบาลมีอำนาจเต็มในการประชุมนานาประเทศ แก้หนังสือสัญญาว่าด้วยจัดการช่วยคนเจ็บในเวลาสงคราม
ณ เมืองเยนีวา แลเมื่อรัตนโกสินทร ศก ๑๒๖ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เสด็จพระราชดำเนิรประพาศยุโรปครั้งที่ ๒ หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร
ก็ได้เข้าสมทบกระบวนตามเสด็จที่ประเทศยุโรปแลได้สนองพระเดชพระคุณเปนที่พอพระราชหฤทัย
ทรงยกย่องชมเชยเปนอันมาก ต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กลับเข้ามารับราชการในตำแหน่งรองเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม
แล้วได้เปนผู้รั้งตำแหน่งเสนาบดี
นับว่าหม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในรัชกาลที่ ๕ ในตำแหน่งน่าที่ต่าง
ๆ มาแล้วโดยเรียบร้อยเปนที่พอพระราชหฤทัย ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตลอดมา
ส่วนในรัชกาลปัตยุบันนี้
หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรก็ได้รับราชการในกระทรวงยุติธรรม
จนทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนเสนาบดีเปนที่ไว้วางพระราชหฤทัยตลอดมา จนในที่สุดนี้ตำแหน่งน่าที่อรรคราชทูตประจำกรุงปารีศว่างลง
ทรงพระราชดำริห์ว่าเปนตำแหน่งสำคัญอันผู้ที่ทรงไว้วางพระราชหฤทัยได้แท้จริงจึงควรได้รับ
จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรออกไปรับราชการในตำแหน่งนั้นต่อไป
ในรัชกาลที่ ๕ ก็ดี ในรัชกาลปัตยุบันนี้ก็ดี
หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณ
โดยความอุสาหวิริยภาพสามารถอาจหาญในราชการน้อยใหญ่ แลน้ำใจจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาท
สมควรที่จะได้รับอิศริยยศถานันดรศักดิ์ เปนพระวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้า
ให้เปนพยานแห่งความไว้วางพระราชหฤทัยแลให้เปนพระเกียรติยศแก่พระเจ้าบรมวงษ์เธอ
กรมพระนเรศร์วรฤทธิ์พระองค์หนึ่งได้
จึงมีพระบรมราชโองการ
ดำรัสสั่งให้สถาปนาหม่อมเจ้าจรูญศักดิ์กฤดากรขึ้นเปนพระองค์เจ้า
ให้มีคำนำน่าพระนามตามจาฤกในพระสุพรรณบัตรว่า พระวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร
สิงหนาม ทรงศักดินา ๓๐๐๐ ตามพระราชกำหนดอย่างพระวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้านั้น
จงทรงเจริญพระชนมายุ พรรณศุขพลปฏิภาณ คุณสารสมบัติ สรรพศิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล
ทุกประการเทอญฯ
สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒
นฤดล/ตรวจ
๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓
[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๒๙/-/หน้า ๑๒๕๐/๘ กันยายน ๑๓๑