ข้อ ๒ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าดำเนินการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยแยกเป็น ๒ ขั้นตอนคือ การตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยและการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยและให้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการดังต่อไปนี้
๒.๑ การตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อย
๒.๑.๑ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ดำเนินการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยโดยวิธีการอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้
(๑) ในกรณีสินค้าบรรจุกระสอบ ตั้งกองไว้เรียบร้อยแล้วให้ชักตัวอย่างโดยวิธีสุ่มจากกระสอบไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕ ของจำนวนกระสอบทั้งหมด
(๒) ในกรณีไม่อาจชักตัวอย่างโดยวิธีการตาม (๑) ได้เนื่องจากวัสดุที่ใช้ในการบรรจุหุ้มห่อเป็นกระสอบที่ทอด้วยเส้นใยสังเคราะห์หรือถุงพลาสติก หรืออย่างอื่นที่ผู้ซื้อได้ทำความตกลงกับผู้ทำการค้าขาออกไว้ ให้ชักตัวอย่างจากกระสอบหรือภาชนะบรรจุที่สุ่มมาจากกองสินค้าไม่น้อยกว่าร้อยละ ๐.๕ ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุทั้งหมดด้วยวิธีการเปิดปากกระสอบหรือภาชนะบรรจุสินค้า
(๓) ในกรณีสินค้าเก็บในถังไซโล ให้ชักตัวอย่างโดยวิธีลำเลียงสินค้าออกมาไม่น้อยกว่าร้อยละ ๒ ของปริมาณสินค้าทั้งหมดในถังไซโลและสุ่มชักตัวอย่างทุกระยะ ๑ เมตริกตัน
(๔) ในกรณีสินค้ากำลังลำเลียงเข้าเก็บในคลังสินค้าหรือที่เก็บสินค้าหรือถังไซโล ให้สุ่มชักตัวอย่างสินค้าจากรถบรรทุกทุกคันรถหรือทุก ๆ หน่วยที่มีปริมาณใกล้เคียงกับ ๑ คันรถ
(๕) ในกรณีสินค้าลำเลียงเพื่อบรรจุในภาชนะบรรจุขนาดใหญ่ (Jumbo Bag) ให้สุ่มชักตัวอย่างสินค้าเป็นระยะ ๆ อย่างสม่ำเสมอไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕ ของจำนวนภาชนะบรรจุทั้งหมด
๒.๑.๒ ในกรณีผู้จัดให้มีการตรวจสอบประสงค์จะจัดให้มีการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยในลักษณะตรวจปล่อยขณะทำการบรรจุ (Supervised Packing) ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าดำเนินการตรวจสอบตามหลักเกณฑ์และวิธีการดังต่อไปนี้
(๑) ก่อนเริ่มดำเนินการตรวจปล่อยขณะทำการบรรจุให้ดำเนินการตาม ๒.๒.๒
(๒) ชักตัวอย่างสินค้าเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้ เพื่อตรวจสอบคุณภาพสินค้าทางกายภาพ พร้อมทั้งให้ตรวจสอบภาชนะที่ใช้บรรจุหุ้มห่อไปพร้อมกันด้วย
(๓) ในระหว่างการตรวจปล่อยขณะทำการบรรจุทุกระยะไม่เกิน ๒๐๐ เมตริกตัน ให้ทำการตรวจสอบความชื้น ปริมาณ (ความบริสุทธิ์) ข้าวหอมมะลิไทย ขนาดเมล็ด ส่วนผสมข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้ และให้ใช้วิธีการตรวจสอบเบื้องต้นตามคำแนะนำในภาคผนวก ง. ประกอบด้วย
(๔) ตรวจสอบน้ำหนักสินค้าเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้ เว้นแต่ในกรณีที่มีการบรรจุโดยใช้เครื่องชั่งอัตโนมัติ ให้สุ่มชั่งไม่น้อยกว่าร้อยละ ๑ ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
๒.๑.๓ ให้นำตัวอย่างสินค้าที่ชักไว้ตาม ๒.๑.๑ หรือ ๒.๑.๒ แล้วแต่กรณีมาคลุกเคล้ากันให้เป็นตัวอย่างเดียว ทอนและแบ่งตัวอย่างส่วนที่เหลือออกเป็น ๖ ส่วน แต่ละส่วนมีน้ำหนักไม่น้อยกว่า ๐.๕ กิโลกรัม นำตัวอย่างแต่ละส่วนบรรจุลงในถุงหรือภาชนะที่ป้องกันการเปลี่ยนแปลงสภาพของตัวอย่างได้ ผนึกสลากแสดงวันเดือนปีและปริมาณสินค้าในกองหรือถังไซโลที่ชักตัวอย่าง แล้วให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและผู้แทนผู้จัดให้มีการตรวจสอบที่อยู่ในขณะชักตัวอย่างลงลายมือชื่อกำกับไว้ ทำตราประทับปากถุงหรือภาชนะ และให้ผู้ที่เกี่ยวข้องดังกล่าวข้างต้นลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่รอยผนึกสลากปากถุงหรือภาชนะอีกครั้งหนึ่ง แล้วส่งมอบตัวอย่างดังกล่าวให้ผู้มีหน้าที่รับมอบตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง และให้ถือผลวิเคราะห์ตัวอย่างขั้นก่อนตรวจปล่อยนี้เป็นเกณฑ์ในการออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าที่ต้องแสดงต่อเจ้าพนักงานศุลกากร
ในกรณีที่สำนักงานมาตรฐานสินค้าเป็นผู้ดำเนินการตรวจสอบให้จัดทำตัวอย่างตามวรรคหนึ่งเพียง ๔ ส่วน ส่งมอบตัวอย่างดังกล่าวให้แก่ผู้ทำการค้าขาออก ๑ ส่วน และนำกลับสำนักงานมาตรฐานสินค้า ๓ ส่วน
๒.๑.๔ ให้ประทับ ปิด หรือผูกติด ตรา แผ่นป้าย หรือสลากแสดงวันเดือนปีและปริมาณสินค้ากองหรือถังไซโลที่ชักตัวอย่าง แล้วทำตราประทับสินค้ากองหรือถังไซโลที่ได้ชักตัวอย่างไว้แล้วนั้นในลักษณะที่สามารถใช้เป็นหลักฐานในการรักษาสินค้านั้นมิให้ถูกเพิ่มเติมสับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงได้
๒.๒ การตรวจสอบขั้นตรวจปล่อย
๒.๒.๑ สินค้าที่จะตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยได้ต้องเป็นสินค้าที่ปรากฏผลการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยว่าถูกต้องตามมาตรฐานที่กระทรวงพาณิชย์กำหนด หรือในกรณีที่มีการซื้อขายตามตัวอย่างหรือเงื่อนไขต้องปรากฏผลการตรวจสอบว่ามีคุณภาพไม่ต่ำกว่าตัวอย่างหรือเงื่อนไขที่ผู้ซื้อได้ตกลงไว้
๒.๒.๒ ก่อนเริ่มดำเนินการตรวจปล่อย ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าสุ่มชักตัวอย่างสินค้าจากกองกระสอบหรือภาชนะบรรจุหรือถังไซโลปริมาณที่พอเหมาะเพื่อตรวจสอบความชื้น ปริมาณ (ความบริสุทธิ์) ข้าวหอมมะลิไทย ขนาดเมล็ด ส่วนผสม ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้ ระดับการสี ตลอดจนแมลงที่ยังมีชีวิตอยู่และใช้วิธีการตรวจสอบเบื้องต้นตามคำแนะนำในภาคผนวก ง ประกอบด้วย
ถ้าพบว่ามีคุณภาพส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดไม่เป็นไปตามมาตรฐานหรือตามตัวอย่างหรือเงื่อนไขที่ผู้ซื้อตกลงไว้ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าแจ้งให้ผู้จัดให้มีการตรวจสอบดำเนินการปรับปรุงคุณภาพสินค้าจนกว่ามีคุณภาพถูกต้อง จึงจะดำเนินการตรวจปล่อยต่อไป
๒.๒.๓ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าดำเนินการชักตัวอย่างสินค้าเพื่อตรวจสอบคุณภาพสินค้าทางกายภาพ โดยวิธีการอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้
(๑) ในกรณีสินค้าบรรจุกระสอบ ให้ชักตัวอย่างสินค้าทุกกระสอบ
(๒) ในกรณีไม่อาจชักตัวอย่างโดยวิธีดังกล่าวตาม (๑) ได้ เนื่องจากวัสดุที่ใช้ในการบรรจุหุ้มห่อเป็นกระสอบที่ทอด้วยเส้นใยสังเคราะห์หรือถุงพลาสติกหรืออย่างอื่นที่ผู้ซื้อได้ทำความตกลงกับผู้ทำการค้าขาออกไว้ ให้สุ่มทั้งกระสอบหรือภาชนะบรรจุสินค้าที่กำลังตรวจปล่อยเป็นระยะ ๆ ไม่น้อยกว่าร้อยละ ๐.๕ ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุทั้งหมด ในแต่ละคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแล้วใช้วิธีเปิดปากกระสอบหรือภาชนะบรรจุเพื่อชักตัวอย่าง
(๓) ในกรณีสินค้าเก็บในถังไซโลหรือเก็บในภาชนะบรรจุขนาดใหญ่ (Jumbo Bag) แล้วขนถ่ายเพื่อบรรจุกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้สุ่มชักตัวอย่างสินค้าที่กำลังลำเลียงหรือขนถ่ายเป็นระยะ ๆ อย่างสม่ำเสมอ ไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕ ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุทั้งหมดเว้นแต่ในกรณีที่มิได้บรรจุหุ้มห่อให้ชักตัวอย่างทุก ๆ คันรถหรือทุกหน่วยหรือทุกระยะ ขณะลำเลียงสินค้าในปริมาณที่เท่ากับ ๑ คันรถบรรทุก โดยให้ชักตัวอย่างคันรถละหรือหน่วยละไม่น้อยกว่า ๐.๕ กิโลกรัม
๒.๒.๔ ในระหว่างการตรวจปล่อยสินค้าทุกระยะไม่เกิน ๒๐๐ เมตริกตัน ให้ทำการตรวจสอบ ความชื้น ปริมาณ (ความบริสุทธิ์) ข้าวหอมมะลิไทย ขนาดเมล็ด ส่วนผสม ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้ และให้ใช้วิธีการตรวจสอบเบื้องต้นตามคำแนะนำในภาคผนวก ง. ประกอบด้วย
๒.๒.๕ ในกรณีสินค้าที่ตรวจสอบ ส่งออกโดยบรรจุกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ดำเนินการตรวจสอบกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้เป็นไปตามที่ระบุไว้ในคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าด้วย
๒.๒.๖ สำหรับสินค้าที่ได้ดำเนินการตรวจสอบในขณะทำการบรรจุ (Supervised Packing) ตาม ๒.๑.๒ ไม่ต้องตรวจสอบและชักตัวอย่างซ้ำอีกเว้นแต่สินค้าในกองนั้นเก็บไว้นานเกินกว่า ๑๕ วัน นับแต่วันที่ได้ทำตราประทับกองสินค้าไว้ครั้งแรก ให้ดำเนินการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยใหม่ตาม ๒.๒
๒.๒.๗ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้ารักษาตัวอย่างที่ชักไว้ขณะตรวจสอบตาม ๒.๒.๓. ในลักษณะที่สามารถป้องกันการเพิ่มเติมสับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงได้
๒.๒.๘ การตรวจสอบน้ำหนัก
ในกรณีสินค้าบรรจุกระสอบหรือภาชนะบรรจุ ถ้าชั่งเป็นรายกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้สุ่มชั่งไม่น้อยกว่าร้อยละ ๑ ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้ ถ้าชั่งพร้อมรถที่ใช้บรรทุกให้ชั่งสินค้าเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
ในกรณีที่เป็นสินค้าไม่บรรจุกระสอบให้ตรวจสอบน้ำหนักเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
๒.๒.๙ เมื่อตรวจสอบตามคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแต่ละคำร้องขอครบถ้วนแล้ว ให้จัดทำตัวอย่างที่ได้ชักตัวอย่างไว้ตาม ๒.๒.๓ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการและส่งมอบให้ผู้มีหน้าที่รับมอบดังระบุไว้ใน ๒.๑.๓
ในกรณีที่ผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐานแจ้งความประสงค์จะขอให้ออกใบรับรองผลการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าหรือผลการวิเคราะห์ตัวอย่างเป็นตอน ๆ ตามปริมาณที่ตรวจสอบเสร็จตามที่แจ้งความประสงค์ไว้โดยไม่ต้องรอให้การตรวจสอบครบถ้วนตามคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้า ให้จัดทำตัวอย่างหนึ่งตัวอย่างต่อสินค้าที่ได้ตรวจสอบแล้วเสร็จตามปริมาณที่แจ้งความประสงค์ไว้การออกใบรับรองผลการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าหรือผลวิเคราะห์ตัวอย่างให้ถือผลเฉลี่ยของผลวิเคราะห์ตัวอย่างทั้งหมดของคำร้องขอนั้นเป็นเกณฑ์
กรณีสินค้าที่ได้ดำเนินการตรวจสอบในขณะทำการบรรจุ (Supervised Packing) ผลวิเคราะห์ตัวอย่างตามคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแต่ละคำร้องขอ ให้อนุโลมตามผลวิเคราะห์ตัวอย่างขั้นก่อนตรวจปล่อยโดยไม่ต้องจัดทำตัวอย่างอีก
๒.๒.๑๐ ในกรณีที่ต้องบรรทุกสินค้าที่ได้รับการตรวจสอบไปขนถ่าย ณ ท่าเรือซึ่งอยู่ห่างไกลจากสถานที่ที่จัดให้มีการตรวจสอบ ให้ทำตราประทับสินค้าที่บรรทุกอยู่ในยานพาหนะนั้นไว้ในลักษณะที่สามารถใช้เป็นหลักฐานในการป้องกันการเพิ่มเติม สับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงไว้จนกว่าจะเริ่มขนถ่าย
๒.๒.๑๑ เมื่อสิ้นเวลาการตรวจสอบในแต่ละวันและการจัดให้มีการตรวจสอบนั้นยังไม่แล้วเสร็จ หรือในกรณีที่การตรวจสอบแล้วเสร็จแต่ยังมีสินค้าที่ได้ชักตัวอย่างในขั้นก่อนตรวจปล่อยคงเหลืออยู่และผู้จัดให้มีการตรวจสอบประสงค์จะจัดให้มีการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยสินค้านั้นในครั้งต่อไป ให้ทำตราประทับสินค้ากองหรือถังไซโลที่เหลืออยู่นั้นเพื่อป้องกันการเพิ่มเติมสับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงไว้ด้วย
