ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่ สนส. 8 /2563
เรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่น (other services)
อื่นๆ - 1. เหตุผลในการออกประกาศ
ธนาคารพาณิชย์มีธุรกิจหลักในการรับฝากเงินและการให้สินเชื่อ รวมถึงบริการทางการเงินต่าง ๆ ซึ่งที่ผ่านมาธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวเนื่องหรือจําเป็นต่อการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ (non-financial services) เพิ่มเติมแก่ลูกค้าทั่วไปได้ โดยหลักเกณฑ์ดังกล่าวมีการระบุประเภท เงื่อนไขการให้บริการ และกําหนดผู้รับบริการไว้จํากัด หากธนาคารพาณิชย์ต้องการจะประกอบธุรกิจอื่นนอกเหนือจากที่กําหนด ต้องขออนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นรายกรณี ซึ่งปัจจุบันความต้องการใช้บริการของลูกค้าเปลี่ยนแปลงไปและมีบริการรูปแบบใหม่เกิดขึ้น หลักเกณฑ์ข้างต้นจึงเป็นอุปสรรคในการห้บริการแก่ลูกค้าและการดําเนินธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้ปรับปรุงหลักเกณฑ์ non-financial services โดยจัดกลุ่มเป็น 2 รูปแบบ คือ (1) ธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุน digital banking (Information Technology related services) และ (2) ธุรกิจให้บริการอื่น (other services) ตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดในประกาศฉบับนี้โดยธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถประกอบธุรกิจให้บริการอื่นได้เป็นการทั่วไปภายใต้กรอบหลักการ (guiding principles) ที่กําหนด เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการประกอบธุรกิจและสนับสนุนพัฒนาการของบริการทางการเงิน อย่างไรก็ดี ธนาคารพาณิชย์ยังต้องมุ่งเน้นการดําเนินธุรกิจทางการเงินเป็นหลัก โดยต้องกําหนดอัตราส่วนรายได้จาก non-financial services ของธนาคารพาณิชย์ให้เหมาะสและสอดคล้องกับกลยุทธ์การประกอบธุรกิจ รวมถึงต้องให้ความสําคัญกับการบริหารจัดการความเสี่ยง การคุ้มครองผู้รับบริการและคํานึงถึงผลกระทบต่อเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงินเป็นสําคัญ
อื่นๆ - 2. อํานาจตามกฎหมาย
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 36 แห่งพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่น (other services)
อื่นๆ - 3. ประกาศที่ยกเลิก
3.1 ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่ สนส. 5/2554 เรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่น (Services) แก่ลูกค้าทั่วไป เพิ่มเติมจากธุรกิจธนาคารพาณิชย์บางประการ ลงวันที่ 5 สิงหาคม 2554
3.2 ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่ สนส. 6/2554 เรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ รับให้บริการแก่ธุรกิจทางการเงินหรือทางการ (Insourcing) ลงวันที่ 5 สิงหาคม 2554
อื่นๆ - 4. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินทุกแห่ง
อื่นๆ - 5. เนื้อหา
5.1 คําจํากัดความ
ในประกาศฉบับนี้
"กลุ่มธุรกิจทางการเงิน" หมายความว่า กลุ่มธุรกิจทางการเงินตามกฎหมายว่าด้วย
"บริษัทในกลุ่มธุรกิจเดียวกัน"
(1) ในกรณีธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศ หมายความว่า บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลโครงสร้างและขอบเขตธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และเฉพาะในกรณีธนาคารพาณิชย์ที่มีต่างชาติถือหุ้นมากกว่ากึ่งหนึ่ง หรือที่เป็นบริษัทลูกของสถาบันการเงินต่างประเทศ ให้หมายความรวมถึง บริษัทที่มีความเกี่ยวข้องกับธนาคารพาณิชย์นั้นด้วย
(2) ในกรณีสาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ หมายความว่า สํานักงานใหญ่หรือสาขาที่อยู่ในประเทศอื่น หรือสํานักงานภูมิภาคในต่างประเทศของสาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศหรือบริษัทที่มีความเกี่ยวข้องกับธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
"บริษัทที่มีความเกี่ยวข้อง" หมายความว่า บริษัทแม่ บริษัทลูก และบริษัทร่วมของธนาคารพาณิชย์ ที่ประกอบธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุน
"ธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุน" หมายความว่า ธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุนตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลโครงสร้างและขอบเขตธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
"ธุรกิจการให้บริการอื่นที่เกี่ยวเนื่องหรือจําเป็นต่อการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ (non-financial services)" หมายความว่า ธุรกิจอื่นใดที่เกี่ยวเนื่องหรือจําเป็นต่อการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ และธุรกิจให้บริการอื่น (other services)
"ธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ" หมายความว่า ธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุน digital banking (Information Technology related services) ธุรกิจสถาบันการเงิน
"ธุรกิจให้บริการอื่น" หมายความว่า ธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวเนื่องหรือจําเป็นต่อการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ ที่นอกเหนือจากธุรกิจให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ
"รายได้จาก non-financial services" หมายความว่า รายได้จากการประกอบธุรกิจ IT related services และรายได้จากการประกอบธุรกิจให้บริการอื่น
5.2 ธุรกิจให้บริการอื่นที่อนุญาตเป็นการทั่วไป
ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตเป็นการทั่วไปให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่นตามที่กําหนด ดังนี้ (ตัวอย่างธุรกิจให้บริการตามเอกสารแนบ)
(1) การบริหารจัดการเงิน (cash management) และการจัดทํารายงานที่เกี่ยวข้อง
(2) การเป็นตัวแทน หรือที่ปรึกษา หรือการให้คําแนะนํา การให้บริการข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงิน หรือผลิตภัณฑ์และบริการอื่นที่ธนาคารพาณิชย์มีความชํานาญ ยกเว้น การแนะนําการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ ที่ให้บริการได้เฉพาะลูกค้ากลุ่ม wealth เท่านั้น
(3) การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์หรือการใช้ประโยชน์ในพื้นที่เหลือใช้ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้สถาบันการเงินประกอบธุรกิจการนําอสังหาริมทรัพย์ออกให้เช่า
(4) การจัดทํารายงานและเอกสาร ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจที่ธนาคารพาณิชย์ให้บริการแก่ลูกค้า
(5) การให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบริการทางการเงิน ที่ธนาคารพาณิชย์ดําเนินการเพื่อตนเองอยู่แล้ว
(6) การให้บริการที่ไม่เกี่ยวข้องกับบริการทางการเงิน ที่ธนาคารพาณิชย์ดําเนินการเพื่อตนเองอยู่แล้วและมีทรัพยากรเหลือ โดยให้บริการได้เฉพาะกับบริษัทในกลุ่มธุรกิจเดียวกันสถาบันการเงินอื่น บริษัทในกลุ่มธุรกิจเดียวกันของสถาบันการเงินอื่น สถาบันการเงินเฉพาะกิจ นิติบุคคลเฉพาะกิจตามกฎหมายว่าด้วยนิติบุคคลเฉพาะกิจเพื่อการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ หรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์ที่อยู่ภายใต้กฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งรับโอนสินทรัพย์จากผู้ขายสินทรัพย์และออกหลักทรัพย์ขายแก่ผู้ลงทุน และบริษัทบริหารสินทรัพย์ที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายว่าด้วยบริษัทบริหารสินทรัพย์
ประเภทธุรกิจที่กําหนดข้างต้นอยู่ภายใต้กรอบหลักการ (guiding principles) ดังต่อไปนี้ ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยจะใช้เป็นหลักการพิจารณาอนุญาตการประกอบธุรกิจอื่นเป็นรายกรณีนอกเหนือจากที่อนุญาตเป็นการทั่วไปด้วย
(1) เป็นธุรกิจที่เป็นประโยชน์ต่อผู้รับบริการ สามารถเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรและป้องกันการสูญเปล่าทางเศรษฐกิจ (efficiency) รวมถึงเพื่อต่อยอดการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์โดยตรง
(2) เป็นธุรกิจที่ธนาคารพาณิชย์มีความเชี่ยวชาญหรือมีทรัพยากรเพียงพอมีความพร้อมทั้งระบบงาน บุคลากรในการให้บริการ โดยไม่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจหลักของธนาคารพาณิชย์ และสามารถบริหารจัดการความเสี่ยงตามลักษณะและความซับซ้อนของธุรกิจนั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพหรือความเชื่อมั่นของระบบสถาบันการเงิน (financial stability)
(3) มีการคุ้มครองผู้รับบริการที่เหมาะสม โดยเฉพาะการดูแลข้อมูลส่วนบุคคลการแก้ไขปัญหาและจัดการเรื่องร้องเรียน การเปิดเผยค่าธรรมเนียม ค่าบริการ ให้เพียงพอต่อการตัดสินใจเลือกใช้บริการ ทั้งนี้ ผู้รับบริการต้องมีสิทธิในการตัดสินใจเลือกใช้บริการด้วยตนเอง
(4) ให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรม ไม่ผูกขาด ไม่ประกอบธุรกิจในลักษณะที่แข่งขันโดยตรงกับภาคเศรษฐกิจจริง (real sector) และต้องดูแลไม่ให้เกิดความสับสนว่าธนาคารพาณิชย์เป็นผู้ประกอบธุรกิจนั้นเอง รวมถึงต้องคํานึงถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อภาคเศรษฐกิจจริง
(5) มีการควบคุมไม่ให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ (conflict of interest) มีกระบวนการดูแล ติดตาม เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อธนาคารพาณิชย์
5.3 หลักเกณฑ์การกํากับดูแลการบริหารจัดการความเสี่ยง
ธนาคารพาณิชย์ที่จะประกอบธุรกิจให้บริการอื่นตามข้อ 5.2 ต้องมีการกํากับดูแลขั้นต่ําดังต่อไปนี้
5.3.1 ธนาคารพาณิชย์ต้องกําหนดนโยบายการประกอบธุรกิจให้บริการอื่นที่สอดคล้องกับกลยุทธ์การดําเนินธุรกิจในภาพรวมของธนาคาร โดยธนาคารพาณิชย์ยังต้องมุ่งเน้นการดําเนินธุรกิจทางการเงินเป็นหลักมากกว่าธุรกิจ non-financial services
5.3.2 ธนาคารพาณิชย์ต้องกําหนด (1) อัตราส่วนรายได้จากการประกอบธุรกิจ non-financial services ต่อรายได้รวมทั้งหมดของธนาคารพาณิชย์ และ (2) อัตราส่วนรายได้จากการประกอบธุรกิจ non-financial services แก่บุคคลภายนอกกลุ่มธุรกิจทางการเงินต่อรายได้จากการประกอบธุรกิจ non-financial services ทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์ให้สอดคล้องกับการประกอบธุรกิจ รวมถึงมีการติดตามดูแลรายได้ดังกล่าวให้เป็นไปตามที่กําหนด
5.3.3 ธนาคารพาณิชย์ต้องควบคุมดูแลให้การบริหารจัดการความเสี่ยงที่เกิดจากการประกอบธุรกิจอื่นอยู่ในระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ และสอดคล้องกับการบริหารจัดการความเสี่ยงในภาพรวม
5.3.4 ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดทําสัญญาหรือข้อตกลงการให้บริการที่ชัดเจนและมีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย
5.3.5 ในการประกอบธุรกิจให้บริการอื่น ธนาคารพาณิชย์ต้องไม่ว่าจ้างช่วงงานต่อ (subcontract) ต่อบุคคลอื่นที่ไม่ใช่บริษัทในกลุ่มธุรกิจเดียวกันในการรับช่วงงานต่อทั้งหมด โดยหากจําเป็นต้องว่าจ้างช่วงงานต่อกับบริษัทในกลุ่มธุรกิจเดียวกัน หรือกับพันธมิตรทางธุรกิจ ให้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ว่าด้วยการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก (outsourcing) รวมทั้งหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการใช้บริการจากพันธมิตรทางธุรกิจ (business partner) ของสถาบันการเงินตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบเสมือนดําเนินการงานนั้นด้วยตนเองและต้องดูแลให้ผู้รับจ้างช่วงงานต่อปฏิบัติตามกฎหมายและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องด้วย
ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องข้างต้นเพื่อให้ผู้ตรวจการสถาบันการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบได้ หรือส่งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อร้องขอ
5.4 การยื่นขออนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยรายกรณี
กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ต้องการให้บริการอื่นนอกเหนือจากประเภทการให้บริการตามข้อ 5.2 ให้ยื่นคําขออนุญาตโดยแสดงเหตุผลและรายละเอียดที่เกี่ยวข้องต่อธนาคารแห่งประเทศไทยทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาคําขอให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน นับตั้งแต่วันที่ได้รับเอกสารถูกต้องครบถ้วน
5.5 การกําหนดเงื่อนไขเพิ่มเติม สั่งให้แก้ไข ชะลอ หรือระงับการประกอบธุรกิจ
กรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบพบว่าธนาคารพาณิชย์มีการปฏิบัติที่อาจฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด หรือการบริหารจัดการความเสี่ยงมีจุดอ่อนหรือไม่ดูแลให้ลูกค้าได้รับบริการอย่างเป็นธรรม หรือไม่ให้ความสําคัญกับการประกอบธุรกิจทางการเงินเป็นหลัก หรือเป็นกรณีที่อาจกระทบต่อความปลอดภัยหรือความผาสุกของประชาชนหรือระบบการเงินโดยรวม หรือกรณีอื่นใดที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเห็นว่ามีความจําเป็น ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกําหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมในการประกอบธุรกิจ สั่งให้แก้ไข ชะลอ หรือระงับการประกอบธุรกิจให้บริการอื่น บางส่วนหรือทั้งหมด เป็นการทั่วไปหรือเป็นรายกรณี
5.6 บทเฉพาะกาล
5.6.1 กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทยให้ประกอบธุรกิจให้บริการอื่นเป็นรายกรณีก่อนประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับอันเป็นการขัดหรือแย้งกับประกาศฉบับนี้ ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นสามารถดําเนินการดังกล่าวได้ตามที่ได้รับความเห็นชอบและตามข้อตกลงสัญญาที่ผูกพันไว้แล้วจนกว่าข้อตกลงหรือสัญญาดังกล่าวจะสิ้นสุดลง
5.6.2 กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ยังไม่สามารถปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ข้อ 5.3 ในวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลบังคับใช้ ธนาคารแห่งประเทศไทยผ่อนผันเป็นการทั่วไป โดยธนาคารพาณิชย์จะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังกล่าวให้ครบถ้วนภายในวันที่ 30 มิถุนายน 2564
อื่นๆ - 6. วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 15 พฤษภาคม 2563
(นายวิรไท สันติประภพ)
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย