พระราชบัญญัติพระธรรมนูญศาลยุติธรรม แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2476

• จำนวนมาตรา: 7

มาตรา อารัมภบท

ตราพระบรมราชโองการ

ตราพระบรมราชโองการ

พระธรรมนูญศาลยุติธรรมแก้ไขเพิ่มเติม

พุทธศักราช ๒๔๗๖

นริศรานุวัดติวงศ์

ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

(ตามพระราชกฤษฎีกาลงวันที่ ๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๗๖)

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรม

ราชโองการดำรัสเหนือเกล้า ฯ สั่งว่า

โดยที่สภาผู้แทนราษฎรถวายคำปรึกษาว่า สมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญ

ศาลยุติธรรม

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำ

และยินยอมของสภาผู้แทนราษฎรดังต่อไปนี้

มาตรา ๑

มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า “พระธรรมนูญศาลยุติธรรมแก้ไข

เพิ่มเติม พุทธศักราช ๒๔๗๖”

มาตรา ๒

มาตรา ๒ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

เป็นต้นไป

มาตรา ๓

มาตรา ๓ ให้ยกเลิกมาตรา ๓๒ แห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรม ร.ศ. ๑๒๗

(พ.ศ. ๒๔๕๑) มาตรา ๒ แห่งประกาศแก้พระธรรมนูญข้าหลวงพิเศษ และตั้งศาลมณฑล

พายัพและศาลมณฑลมหาราษฎร์ลงวันที่ ๓๐ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๕๘ และประกาศ

ตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมลงวันที่ ๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๒

มาตรา ๔

มาตรา ๔ ให้เลิกศาลมณฑลและให้ศาลมณฑลแต่เดิมมีฐานะเป็นศาลจังหวัด

กับให้ยุบตำแหน่งอธิบดีผู้พิพากษาศาลมณฑล

มาตรา ๕

มาตรา ๕ ให้มีข้าหลวงยุติธรรมซึ่งจะได้ประกาศตั้งตามจำเป็นแก่ราชการ

มีอำนาจเหมือนกับอธิบดีผู้พิพากษาตามเขตซึ่งจะได้ระบุไว้ในประกาศนั้น

มาตรา ๖

มาตรา ๖ คดีซึ่งเกี่ยวกับบุคคลในบังคับต่างประเทศที่ต้องพิจารณาตาม

สัญญาทางพระราชไมตรี ให้พิจารณาในศาลซึ่งมีอำนาจตามสัญญาทางพระราชไมตรีตามเดิม

ประกาศมา ณ วันที่ ๑๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๗๖ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาล

ปัจจุบัน

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ

นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา

นายกรัฐมนตรี

พระธรรมนูญศาลยุติธรรม ร.ศ. ๑๒๗

มาตรา ๓๒

มาตรา ๓๒ ข้าหลวงพิเศษจัดการศาลหัวเมืองมีอำนาจบังคับผู้พิพากษาใน

หัวเมือง เรื่องการจัดศาลและการพิจารณาพิพากษาคดี เมื่อผู้พิพากษาเห็นสมควรแล้ว มีอำนาจขอให้ข้าหลวงพิเศษออกคำสั่งนั้นเป็นลายลักษณ์อักษรเซ็นชื่อข้าหลวงพิเศษนั้น ๆ ได้

คำสั่งของข้าหลวงพิเศษดังที่ได้กล่าวมาแล้วนั้นให้เสนาบดีกระทรวง

ยุติธรรม มีอำนาจยกถอนได้

ประกาศแก้พระธรรมนูญข้าหลวงพิเศษและตั้งศาลมณฑลพายัพ

และศาลมณฑลมหาราษฎร์ พ.ศ. ๒๔๕๘

บทเฉพาะกาล

มาตรา ๒

มาตรา ๒ ให้ใช้ข้อความซึ่งกล่าวต่อไปนี้แทนพระธรรมนูญมาตรา ๒๘ และ

มาตรา ๒๙

มาตรา ๒๙ ว่า มาตรา ๒๘ ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมนั้น เป็นผู้พิพากษาฝ่ายตุลาการอันได้มีพระบรมราชโองการตั้งให้เป็นข้าหลวงพิเศษ มีอำนาจพิจารณาพิพากษาบังคับอรรถคดีแพ่งกรณีอาชญาและตรวจตราระเบียบราชการศาลแนะนำครอบงำผู้พิพากษาตุลาการได้ทั่วทุกหัวเมืองมณฑลในพระราชอาณาจักร ฯ มาตรา ๒๙ ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม มีอำนาจพิจารณาพิพากษาบังคับคดีหรือตรวจจัดราชการศาลในหัวเมืองมณฑลโดยได้รับท้องตราเสนาบดีเจ้ากระทรวงยุติธรรมดำเนิรพระบรมราชโองการ ตั้งแต่งให้เป็นข้าหลวงออกไปเป็นพิเศษ เพื่อพิจารณาบังคับ

คดีฉเพาะเรื่อง หรือตรวจตราบังคับคดีได้ฉเพาะศาลแขวง ศาลเมือง ศาลมณฑลหรือจะมิได้ต้องออกไปเองแต่ให้มีอำนาจครอบงำการพิจารณาบังคับฉเพาะคดีหรือฉเพาะศาลเมืองหรือศาลมณฑลนั้นก็ได้ คดีซึ่งข้าหลวงพิเศษได้พิจารณาพิพากษาพร้อมด้วยผู้พิพากษาศาลหนึ่งศาลใดรวมเป็นคณะตั้งแต่ ๒ นายขึ้นไปนั้นห้ามมิให้คู่ความร้องอุทธรณ์ ให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายฎีกาทีเดียว

ประกาศตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๔๗๒

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรม

ราชโองการดำรัสเหนือเกล้า ฯ สั่งว่า

ทรงพระราชดำริห์ บัดนี้สมควรจะตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม

ขึ้นไว้ประจำ เพื่อดำเนิรการและตรวจตราศาลยุติธรรมทั้งหลาย ตามความในพระธรรมนูญศาลยุติธรรมให้ได้ผลดียิ่งขึ้น

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม

ขึ้นไว้ประจำ ๓ ตำแหน่ง และจะทรงเลือกสรรจากบรรดาผู้พิพากษาในศาลยุติธรรมตั้งขึ้น

เป็นครั้งคราว

ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมซึ่งได้ตั้งขึ้นตามความในวรรคก่อนนี้ ให้มีกำหนดเวลาอยู่ในตำแหน่งคราวละ ๓ ปี เมื่อครบกำหนดแล้วเป็นอันพ้นจากตำแหน่งไปเอง แต่จะทรง

พระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ตั้งซ้ำอีกก็ได้ ให้ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมนี้ มีอำนาจและหน้าที่ภายในบังคับแห่งบทพระธรรมนูญศาลยุติธรรมตามที่เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมจะได้ออกท้องตราสั่งไปนั้น

ให้เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมเป็นเจ้าหน้าที่จัดการให้สำเร็จตลอดไปตาม

กระแสพระบรมราชโองการนี้

ประกาศมา ณ วันที่ ๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๒ เป็นปีที่ ๕ ใน

รัชกาลปัจจุบัน