ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่ สนส. 93/2551
เรื่อง หลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับการผิดนัดชําระราคาและการส่งมอบ
และธุรกรรม Non-delivery versus payment (Non-DvP) สําหรับธนาคารพาณิชย์
อื่นๆ - 1. เหตุผลในการออกประกาศ
ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลเงินกองทุนสําหรับธนาคารพาณิชย์ ซึ่งกําหนดให้ธนาคารพาณิชย์ต้องดํารงเงินกองทุนเป็นอัตราส่วนกับสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิต ด้านตลาด และด้านปฏิบัติการไม่ต่ํากว่าระดับที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด นั้น
ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงกําหนดแนวทางการคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับธุรกรรมที่การชําระราคาและการส่งมอบยังไม่เสร็จสิ้น ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่อง หลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับการผิดนัดชําระราคาและการส่งมอบและธุรกรรม Nor-delivery versus payment (Non-DvP) ฉบับนี้ เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์ใช้เป็นหลักเกณฑ์ในการคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญาสําหรับการทําธุรกรรมเกี่ยวกับหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน และสินค้าโภคภัณฑ์ ที่ผิดนัดชําระราคาหรือส่งมอบรวมทั้งการทําธุรกรรมที่มีการชําระราคาและการส่งมอบแบบ Non-delivery versus payment (Non-DvP) โดยหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับการผิดนัดชําระราคาและการส่งมอบและธุรกรรม Non-delivery versus payment (Non-DvP) สําหรับธนาคารพาณิชย์ ฉบับนี้ธนาคารแห่งประเทศไทยได้อ้างอิงจาก Annex 3 - Capital Treatment for Failed Trades and Non-DvP Transactions ใน International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards - A Revised Framework (Comprehensive version : June 2006) ของ Basel Committee on Banking Supervision
ธนาคารพาณิชย์จะต้องนับปริมาณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตที่คํานวณตามหลักเกณฑ์ในประกาศฉบับนี้ เป็นส่วนหนึ่งของสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับธนาคารพาณิชย์โดยวิธี Standardised Approach (วิธี SA) หรือประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับธนาคารพาณิชย์โดยวิธี Internal Ratings-Based Approach วิธี IRB) ขึ้นอยู่กับวิธีที่ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้ในการคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิต
อื่นๆ - 2. อํานาจตามกฎหมาย
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 29 มาตรา 30 และ มาตรา 32 แห่งพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 ธนาคารแห่งประเทศไทยออกหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับการผิดนัดชําระราคาและการส่งมอบและธุรกรรม Non-delivery versus payment (Non-DvP) และให้ธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคารถือปฏิบัติตามที่กําหนดในประกาศนี้
อื่นๆ - 3. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินทุกธนาคาร
อื่นๆ - 4. ประกาศและหนังสือเวียนที่ยกเลิก
อื่นๆ - 5. เนื้อหา
5.1 คําจํากัดความ
ในประกาศฉบับนี้
"ธุรกรรม DvP" หมายความว่า ธุรกรรมที่มีการชําระราคาและการส่งมอบผ่านระบบ Delivery versus payment system (DvP)' ซึ่งระบบนี้กําหนดให้การส่งมอบหลักทรัพย์เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign exchange instrument)' หรือสินค้าโภคภัณฑ์ และการชําระราคาเกิดขึ้นในเวลาเดียวกันเท่านั้น
"ธุรกรรม Non-DvP" หมายความว่า ธุรกรรมที่มีการชําระราคาและการส่งมอบในลักษณะ Non-delivery versus payment (Non-DvP) ซึ่งการส่งมอบหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน หรือสินค้าโภคภัณฑ์ และการชําระราคาอาจเกิดขึ้นในเวลาที่ต่างกัน เช่น การกําหนดให้คู่สัญญาชําระราคาก่อนได้รับหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน หรือสินค้าโภคภัณฑ์ หรือการกําหนดให้คู่สัญญาส่งมอบหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน หรือสินค้าโภคภัณฑ์ ก่อนได้รับการชําระราคา (Free-delivery)
5.2 หลักการ
เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีเงินกองทุนขั้นต่ํารองรับความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญาสําหรับการซื้อขายหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน และสินค้าโภคภัณฑ์ ที่ผิดนัดชําระราคาหรือส่งมอบ รวมทั้งธุรกรรมที่มีการชําระราคาและการส่งมอบแบบ Non-DvP ประกอบกับสนับสนุนให้ธนาคารพาณิชย์ตระหนักถึงความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญาตั้งแต่ Trade date โดยให้ธนาคารพาณิชย์พัฒนาให้มีกระบวนการการติดตามการผิดนัดชําระราคาหรือการส่งมอบของธุรกรรมการซื้อขายหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน และสินค้าโภคภัณฑ์ ตั้งแต่วันแรกที่มีการผิดนัดชําระราคาหรือผิดนัดส่งมอบ
ประกาศฉบับนี้ครอบคลุมการทําธุรกรรมทุกประเภทที่มีความเสี่ยงด้านเครดิตจากการชําระราคาหรือการส่งมอบ เช่น การซื้อขายหลักทรัพย์ เครื่องมือด้านอัตราแลกเปลี่ยน และสินค้าโภคภัณฑ์ รวมถึงการทําธุรกรรมกับสํานักหักบัญชีที่เป็นที่ยอมรับ (Recognised clearing house) ที่มีการทํา Mark-to-market และชําระ Variation margin ทุกวัน ซึ่งอาจมีความเสี่ยงจาก Mismatched trade อย่างไรก็ดี ไม่รวมถึงธุรกรรม Repo-style transaction ที่มีการชําระราคาหรือการส่งมอบล่าช้ากว่ากําหนด
การชําระราคาและส่งมอบแบ่งเป็นสองประเภทหลัก ซึ่งแต่ละประเภทมีลักษณะความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญาแตกต่างกัน ดังนี้
(1) ธุรกรรม DvP: ธนาคารพาณิชย์จะมีความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญาจากส่วนต่างของมูลค่าธุรกรรมที่ได้ตกลงไว้เพื่อชําระราคาและส่งมอบ กับมูลค่าตลาดในปัจจุบัน (Positive current exposure: PCE)
(2) ธุรกรรม Non-DvP: ธนาคารพาณิชย์จะมีความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญาจากมูลค่าเต็มจํานวนของเงินสด หรือหลักทรัพย์ที่ได้ส่งมอบไปแล้ว
ทั้งนี้ ในกรณีที่ระบบการชําระราคาและการส่งมอบ หรือระบบหักบัญชีล้มเหลวทั้งระบบ ธปท. อาจพิจารณาผ่อนผันการดํารงเงินกองทุนขั้นต่ําสําหรับการไม่มีการชําระราคาและการส่งมอบและธุรกรรม Non-DvP จนกระทั่งเหตุการณ์จะกลับสู่ภาวะปกติ
5.3 หลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิต
ให้ธนาคารพาณิชย์คํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับธุรกรรม DvP ธุรกรรม Non-DvP โดยนับปริมาณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตดังกล่าวเป็นส่วนสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับธนาคารพาณิชย์โดยวิธี Standardised Approach (วิธี SA) หรือประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับธนาคารพาณิชย์โดยวิธี Internal Ratings-Based Approach (วิธี IRB) ขึ้นอยู่กับวิธีที่ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้ในการคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิต ดังนี้
5.3.1 ธุรกรรม DvP
ในกรณีที่การชําระราคาและการส่งมอบยังไม่เกิดขึ้นภายใน 5 วันทําการภายหลัง Settlement date ให้ธนาคารพาณิชย์คํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับการผิดนัดชําระราคาและการส่งมอบ เท่ากับผลคูณระหว่างค่า PCE กับน้ําหนักความเสี่ยงในตาราง น้ําหนักความเสี่ยงสําหรับธุรกรรม DvP
ตาราง น้ําหนักความเสี่ยงสําหรับธุรกรรม DvP
| | |
| --- | --- |
| จํานวนวันทําการภายหลังวันชําระราคาหรือวันส่งมอบที่ได้ตกลงไว้ | น้ําหนักความเสี่ยง (%) |
| ตั้งแต่ 5 ถึง 15 วัน | 100 |
| ตั้งแต่ 16 ถึง 30 วัน | 625 |
| ตั้งแต่ 31 ถึง 45 วัน | 937.5 |
| ตั้งแต่ 46 วันเป็นต้นไป | 100/8.5% |
5.3.2 ธุรกรรม Non-DvP
(1) กรณีธนาคารพาณิชย์ส่งมอบขาแรก และการรับมอบขาที่สองยังไม่เกิดขึ้นภายในสิ้นวัน' แต่ยังไม่ถึง 5 วันทําการ นับจากวันที่ควรมีการชําระราคาหรือการส่งมอบขาที่สองตามที่ตกลงไว้
(1.1) ให้ธนาคารพาณิชย์คํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตตามวิธีการคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตสําหรับการให้สินเชื่อแก่คู่สัญญาที่ ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้ (วิธี SA หรือวิธี IRB) โดยให้ยอดสินทรัพย์ (หรือค่า Exposure at default: EAD) เท่ากับมูลค่าที่จะได้รับตามสัญญา ทั้งนี้ ในกรณีที่ธุรกรรม Non-DvP ดังกล่าวไม่มีนัยสําคัญ ธนาคารพาณิชย์สามารถใช้น้ําหนักความเสี่ยงร้อยละ 100 ได้ เพื่อไม่ให้ธนาคารพาณิชย์มีภาระในการพิจารณาความเสี่ยงด้านเครดิตมากเกินไป
(1.2) สําหรับธนาคารพาณิชย์ที่ใช้วิธี IRB กับธุรกรรม Non-DvP ดังกล่าว สามารถกําหนดค่า Probability of default (PD) สําหรับคู่สัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ไม่มีฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคาร (Banking book) โดยอ้างอิงข้อมูลจาก Rating ภายนอก'ได้ และสําหรับธนาคารพาณิชย์ที่ใช้วิธี Advanced IRB (AIRB) สามารถกําหนดค่า Loss given default(LGD) เท่ากับร้อยละ 45 ได้ ถ้าใช้ค่าดังกล่าวกับธุรกรรม Non-DvP ที่ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้วิธี AIRB ทั้งพอร์ต
(2) กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ส่งมอบขาแรก และการรับมอบขาที่สองยังไม่เกิดขึ้นภายใน 5 วันทําการ นับจากวันที่ควรมีการส่งมอบขาที่สองตามที่ตกลงไว้
ให้ธนาคารพาณิชย์หักมูลค่าที่ได้ส่งมอบไปแล้วทั้งหมด บวกกับค่า PCE (ถ้ามี) ออกจากเงินกองทุนชั้นที่ 1 และเงินกองทุนชั้นที่ 2 อย่างละร้อยละ 50 จนกระทั่งได้รับมอบขาที่สอง ทั้งนี้ ให้ธนาคารพาณิชย์หักมูลค่าที่ได้ส่งมอบไปแล้วทั้งหมดทันที และสําหรับค่า PCE (ถ้ามี) ให้หักทุกงวด 6 เดือน
อื่นๆ - 6. วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ.2552 เป็นต้นไป
ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 27 พฤศจิกายน 2551
(นางธาริษา วัฒนเกส)
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย