ประกาศสถาปนาเลื่อนกรม
ประกาศสถาปนาเลื่อนกรม
พระพุทธศักราช ๒๔๕๙[๑]
ศุภมัสดุ พระพุทธสาสนกาล เปนอดีตภาค ๒๔๕๙ พรรษา ปัตยุบันกาล
นาคสังวัจฉร พฤศจิกายนมาส เอกาทศมสุรทินโสรวาร โดยกาลกำหนด
พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรสินทรมหาวชิราวุธ
เอกอรรคมหาบุรุษบรมนราธิราช พินิตประชานารถมหาสมมตวงษ์ อติศัยพงษวิมลรัตน
วรขัตติยราชนิกโรดม จาตุรันตบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ อุภโตสุชาตสังสุทธเคราะหณี
จักรีบรมนารถ จุฬาลงกรณราชวรางกูร บรมมกุฎนเรนทรสูรสันตติวงษวิสิฐสุสาธิตบุรพาธิการ
อดุลยกฤษฎาภินิหาร อติเรกบุญฤทธิ์ ธัญลักษณวิจิตรโสภาคยสรรพางค์ มหาชโนตตะมางคประณต
บาทบงกชยุคล ประสิทธิสรรพศุภผล อุดมบรมสุขุมาลย์ ทิพยเทพาวตาร ไพศาลเกียรติคุณ อดุลยพิเศษ
สรรพเทเวศรานุรักษ์ บุริมศักดิสมญา เทพทวาราวดี ศรีมหาบุรุษสุตสมบัติ
เสนางคนิกรรัตนอัศวโกศล ประพนธปรีชามัทวสมาจาร บริบูรณคุณสารสยามาทินคร
วรุตเมกราชดิลก มหาปริวารนายกอนันต์ มหันตวรฤทธิเดช สรรพวิเศษศิรินธร บรมชนกาดิศรสมมต ประสิทธิวรยศมโหดม บรมราชสมบัติ นพปฎลเสวตฉัตราดิฉัตร
ศิริรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเศกาภิสิต สรรพทศทิศวิชิตไชย สกลมไหศวริยมหาสวามินทร์
มเหศวรมหินทร มหารามาธิราชวโรดม บรมนารถชาติอาชาวไศรย พุทธาทิไตร รัตนสรณารักษ์
อดุลยศักดิ์อรรคนเรศราธิบดี[๒]
เมตตากรุณา สีตลหฤไทย อโนปไมยบุญการ สกลไพศาลมหารัษฎาธิเบนทร์
ปรเมนทรธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงพระราชดำริห์ว่า สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ
เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมขุนนครราชสีมา เปนพระราชอนุชาที่ได้ทรงพระสิเนหาโดยสนิทสนมพระองค์หนึ่ง
และตั้งแต่เมื่อเสด็จพระราชดำเนิรกลับเข้ามาจากประเทศยุโรป
สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์นี้ ก็ได้เสด็จไปประทับอยู่ด้วย ณ พระราชวังสราญรมย์
และได้ทรงเปนผู้สอนวิทยาการต่าง ๆ เอง เพื่อตระเตรียมการที่สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอจะได้เสด็จออกไปศึกษา
ณ ประเทศยุโรป จึงนับว่าได้ทรงมีโอกาสสังเกตพระนิสัยและอัธยาศัย แห่งสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์นี้
โดยเลอียดทรงสังเกตเห็นได้ชัดเจนแล้วว่า ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์อยู่แล้วสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์นี้
มีพระอัธยาศัยสุจริต เปนที่สิเนหาแด่ชนทั่วไป ครั้นเมื่อทรงพระเจริญวัยประกอบด้วยวุฒิปรีชาสมควรจะรับราชการได้แล้ว
ก็ได้ทรงเข้ารับราชการในกรมทหารบก ดำรงพระยศตั้งแต่ตำแหน่งต่ำที่สุดขึ้นมา คือ
ตั้งแต่เปนนายร้อยตรี ทำการในตำแหน่งผู้บังคับหมวดในโรงเรียนนายร้อย แล้วเลื่อนพระยศเปนนายร้อยโททรงกระทำน่าที่ผู้บังคับกองร้อยในโรงเรียนนายร้อย
แล้วเลื่อนพระยศเปนนายร้อยเอก เลื่อนตำแหน่งเปนผู้บังคับกองพันที่ ๒ กรมทหารบก
ราบที่ ๑ มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
แล้วจึงได้เลื่อนพระยศเปนนายพันตรี นายพันโทขึ้นมาตามลำดับ จนในเวลานี้ ได้ทรงเปนผู้บังคับการกรมทหารบก
ราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
ตามอาการที่สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์นี้
ได้รับราชการในกรมทหารบกดังพรรณนามาแล้วนี้ เปนสมเด็จเจ้าฟ้าพระองค์แรกที่ได้ทรงรับราชการตั้งแต่ตำแหน่งต่ำที่สุด
แล้วจึงได้เลื่อนยศเลื่อนตำแหน่งขึ้นมาตามลำดับเหมือนนายทหารสามัญ
แม้ได้ดำรงพระอิศริยยศโดยพระชาติอยู่ในชั้นสมเด็จเจ้าฟ้าก็ดี แต่ก็หาได้ทรงถือทิฎฐิมานะอันเปนเหตุชักนำให้ดำเนิรไปในทางที่ผิดจึงหาได้ทรงเห็นเปนสำคัญในเรื่องยศศักดิ์นั้นไม่
ทรงตั้งพระหฤทัยเอาแต่ราชการเปนประมาณ ทั้งมีพระอุตสาหวิริยทรงกระทำกิจราชการในน่าที่ตามตำแหน่งนั้น
ๆ โดยบริบูรณเหมือนกันกับนายทหารทั่วไป ไม่มีการยกเว้นสิ่งใดสิ่งหนึ่งเลย
ควรนับว่าได้ทรงกระทำให้เปนตัวอย่างอันดี
แก่ผู้ที่จะรับราชการแผ่นดินทั้งปวงทั่วไป ให้เห็นได้ว่าผู้มีตระกูลสูงย่อมไม่เปนการขัดข้องแก่ที่จะรับราชการในตำแหน่งที่ต่ำ
เพราะเหตุว่าธรรมดาผู้ที่จะเปนผู้บังคับบัญชาการงานเหนือผู้น้อย
ถ้าได้เคยกระทำการตั้งแต่ชั้นต่ำขึ้นมาด้วยตนเองแล้ว ย่อมจะได้ทราบกิจการนั้น ๆ
ได้โดยเลอียด รู้ความยากง่ายสุขทุกข์ของผู้น้อย เมื่อได้เปนผู้ใหญ่ขึ้น
ก็สามารถจะบังคับบัญชาผู้น้อยแต่ในทางที่ชอบที่ควร มิให้เปนความลำบากแก่ผู้น้อยในอันใช่เหตุ
เพราะได้เคยเห็นอกกันมา ข้อนี้สมควรจะยกขึ้นว่าได้ทรงกระทำความชอบเปนพิเศษได้ส่วนหนึ่ง
อนึ่งสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์นี้
มีพระกมลสันดานประกอบไปด้วยเมตตาทิคุณ ทรงโอบอ้อมอารีเปนปรกติ เพราะฉนั้น
เมื่อได้ทรงรับราชการอยู่ในกรมใดตำแหน่งใดก็ได้เอาพระไทยใส่สอดส่อง และช่วยเหลือกิจสุขทุกข์ของเพื่อนข้าราชการทุกชั้น
จึงเปนที่นิยมนับถือรักใคร่ของข้าราชการในกรมทหารบกตั้งแต่ชั้นนายตลอดลงมาถึงชั้นพล
ควรนับว่าเปนพระคุณสมบัติได้ส่วนหนึ่ง
บัดนี้สมควรที่จะสถาปนาพระอิศริยยศให้ใหญ่ยิ่งขึ้น จึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่ง
ให้เลื่อนสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมขุนนครราชสีมา
ขึ้นเปนสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวง มีพระนามตามจาฤกในพระสุพรรณบัฏว่า
สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ วิสิฐวิสุทธลักษณโสภณ อุบัติดลกาลนิยม
ประถมปริวัตรรัตนโกสินทร ศก สตสาธกอัษโฎดดร สถาพรมงคลสมัย นราธิปตัยบรมนารถ
จุฬาลงกรณราชวโรรส อดุลยยศอุกฤษฐศักดิ์ อุภโตปักษวิสุทธิกษัตริย์ ขัตติยราชกุมาร
กรมหลวงนครราชสีมา ครุฑนาม ให้ทรงศักดินา ๕๐๐๐๐ ตามพระราชกำหนดอย่างสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ
เจ้าฟ้าต่างกรมในพระบรมราชตระกูลอันสูงศักดิ์ จงทรงเจริญพระชนมายุ พรรณสุขพลปฏิภาณ
คุณสารสมบัติ สรรพศิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล วิบูลยศุภผล สกลเกียรติยศ
อิศริยศักดิ์มโหฬารทุกประการ
เจ้ากรม เปนหลวงนครราชสีมา ถือศักดินา ๘๐๐
ให้ทรงเลื่อน
ปลัดกรม เปนขุนลำปางบุราธิปดี ถือศักดินา ๖๐๐
สมุห์บาญชี คงเปนหมื่นปัตตานีนราภิบาล ถือศักดินา ๔๐๐
อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่า พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระเทวะวงศ์วโรประการ ได้ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณในตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศมาช้านาน
ได้ทรงกระทำความดีความชอบทั้งในราชการแผ่นดิน แลในส่วนพระองค์แต่ในรัชกาลที่ ๕ มาจนรัชกาลปัตยุบัน
ราชการในน่าที่จะมีสำคัญประการใด แลได้ทรงจัดราชการนั้น ๆ ให้เปนไปโดยเรียบร้อยประการใด
มีปรากฏในประกาศเลื่อนกรมครั้งก่อนนั้นแล้ว ต่อมาราชการในน่าที่ยิ่งสำคัญหนักขึ้น
กล่าวคือ การรักษาความเปนกลางในระหว่างมหาประเทศ ที่มีทางพระราชไมตรีกับกรุงสยามทำสงครามแก่กัน
อาไศรยที่ทรงพระปรีชาสามารถรอบรู้กิจการในน่าที่โดยทั่วถึง
จึงได้ทรงผ่อนผันจัดราชการนั้น ๆ ให้เปนไปตามกระแสพระบรมราโชบายมิได้คลาดเคลื่อน
จึงมิได้มีเหตุกระทบกระเทือนให้เปนที่มัวหมองแก่ทางพระราชไมตรีกับนานาประเทศแม้แต่เล็กน้อย
เปนเหตุประกอบให้เจริญพระราชอิศริยยศปรากฏพระเกียรติคุณแผ่พ่านไป
กระทำให้มหาประเทศทั้งปวงมีความนิยมนับถือพระราชกฤดาภินิหารยิ่งขึ้น จนสมเด็จพระเจ้ากรุงอังกฤษทรงถวายพระราชอิศริยยศตำแหน่งนายพลเอกพิเศษกองทัพบกอังกฤษ
และทรงรับตำแหน่งนายพลเอกพิเศษกองทัพบกสยามอันพระราชาธิบดีในชมพูทวีปยังมิได้เคยทรงรับเลยนั้นเปนต้น
ในส่วนพระองค์ ทรงนับว่าพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระเทวะวงศ์วโรประการเปนเอกอรรคมนตรี
ผู้ที่ได้ทรงปฤกษาสรรพราชกิจน้อยใหญ่ได้สมพระราชหฤทัยทุกเมื่อ
เพราะพระเจ้าบรมวงษ์เธอพระองค์นั้น ทรงมีความชำนิชำนาญในเชิงรัฐประศาสโนบาย
หาผู้ใดเปรียบปานได้โดยยาก ทั้งทรงเปนผู้ที่กราบบังคมทูลความเห็นโดยตรงทุกเมื่อ
โดยความจงรักภักดีและประกอบด้วยสัตยธรรมสุจริตธรรมปราศจากอคติทั้งสี่ประการจึงเปนที่ไว้วางพระราชหฤทัยแลทรงเคารพอยู่พระองค์หนึ่ง
อนึ่งก็ทรงพระเจริญวัยอยู่ในชั้นพระบรมวงศ์ผู้ใหญ่แล้ว
สมควรจะเพิ่มพระราชอิศริยยศให้ใหญ่ยิ่งขึ้น
จึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้เลื่อนพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระเทวะวงศ์วโรประการ เปนสมเด็จกรมพระยา
มีพระนามตามจาฤกในพระสุพรรณบัฏว่า สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปะการ ขัตติยพิศาลสุรบดี บรมราชินีศรี พัชรินทรภราดร
สโมสรอเนกนิติปรีชา มหาสุมันตยานุวัตรวิบุลย์ ไพรัชราชกิจจาดุลย์สุนทรปฏิภาณ
นิรุกติญาณวิทยา คณนาทิศาสตร์ โหรกะลานุวาทนานาปกรณ์ เกียรติกำจรจิรกาล
บริบูรณคุณสารสมบัติ สุจริตสมาจารวัตรมัทวเมตตาชวาธยาศัย ศรีรัตนตรัยสรณธาดา กัลยาณธรรมิกนาถบพิต
นากนาม ให้ทรงศักดินา ๓๕๐๐๐ เปนพิเศษ ในตำแหน่งพระองค์เจ้าต่างกรมผู้ใหญ่ในพระบรมมหาราชวัง
จงทรงเจริญพระชนมายุพรรณ สุขพลปฏิภาณ คุณสารสมบัติ สรรพศิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล
วิบุลยศุภผลเกียรติยศ อิศริยศักดิ์เดชานุภาพมโหฬารทุกประการ
เจ้ากรม เปนพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ถือศักดินา ๑๐๐๐
ให้ทรงเลื่อน
ปลัดกรม เปนพระภูบาลสวามิภักดิ์ ถือศักดินา ๘๐๐
สมุห์บาญชี เปนหลวงรักษ์พยุหพล ถือศักดินา ๕๐๐
อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่า พระเจ้าพี่ยาเธอ
กรมหลวงจันทบุรีนฤนาถ ได้ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณในตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงพระคลังมาด้วยทรงพระปรีชาสามารถในราชการ
นอกจากพระคุณสมบัติดังปรากฏในประกาศเลื่อนกรมครั้งก่อนแล้ว
ต่อมาก็ได้จัดราชการในกระทรวงพระคลังให้เจริญมาโดยลำดับมิได้มีเวลาเสื่อมถอย
เมื่อได้รับพระกระแสพระบรมราโชบายไปประการใดแล้ว ก็ได้ทรงจัดราชการนั้น ๆ
ให้สำเร็จไปตามพระราชประสงค์ เปนต้นคือการเปิดคลังออมสิน ให้ราษฎรได้นำทรัพย์มาฝากได้ปราศจากภยันตราย
มีโจรภัยแลอัคคีภัยเปนต้น กับทั้งได้ทรงจัดตั้งกรมพาณิชย์แลสถิติพยากรณ์แลจัดการสหกรณ์
แลรวมกรมสรรพากรที่แยกย้ายกันอยู่แต่ก่อนให้มารวมอยู่ในบังคับบัญชากระทรวงเดียวกันทั่วพระราชอาณาจักรทั้งได้ทรงจัดการสุรายาฝิ่นเปนของรัฐบาล
เพื่อจะได้ดำเนิรไปในทางที่จะเลิกมิให้ไพร่ฟ้าประชากรประพฤติสูบฝิ่นในภายน่า
อนึ่งในเวลาที่มหาประเทศกระทำสงครามแก่กัน ณ ทวีปยุโรป
ย่อมมีผลกระเทือนถึงการค้าขายในพระราชอาณาจักร์สยาม
ซึ่งเปนที่น่าวิตกว่าประโยชน์แผ่นดินจะตกต่ำไป จนเปนเหตุให้ราชการแผ่นดินเดินก้าวน่าช้าไป
แต่ก็หาเปนเช่นนั้นไป ยังได้ทรงจัดการให้เลิกอากรหวยเสียได้ทันพระราชประสงค์
กิจการที่ได้ทรงกระทำมาทั้งนี้ล้วนเปนคุณแก่ราชการแผ่นดินแลตลอดจนไพร่ฟ้าประชากร
เปนที่ส่อให้เห็นกำลังพระอุตสาหวิริยภาพอันยิ่งใหญ่ของพระองค์ อีกประการหนึ่ง
พระเจ้าพี่ยาเธอได้ทรงสำแดงปรากฏชัดโดยอเนกประการ
ว่าทรงตั้งมั่นอยู่ในความจงรักภักดีและรักใคร่ในพระองค์เปนนิจ
นิรันตร์ จึงเปนที่ไว้วางพระราชหฤทัย และสมควรเลื่อนพระราชอิศริยยศให้ใหญ่ยิ่งขึ้น
จึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่ง
ให้เลื่อนพระเจ้าพี่ยาเธอกรมหลวงจันทบุรีนฤนาท ขึ้นเปนกรมพระ
มีพระนามตามจาฤกในพระสุพรรณบัฏว่า พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ สุรเชษฐาธิราชกิตตยากร
วรลักษณสุนทรวีรวิจิตรสรรพรัชดาธิกิจโกศล วิมลรัตนมหาโกศาธิบดี ธีรคุโณฬาร ศุภสมาจารสมบัติ
มัทวเมตตาธยาศัย ไตรศรีรัตนสรณาคม อุดมศักดิ์บพิตร สิงหนาม ให้ทรงศักดินา ๑๕๐๐๐ ตามพระราชกำหนด
อย่างพระองค์เจ้าต่างกรมในพระบรมมหาราชวัง จงทรงเจริญพระชนมายุ พรรณสุขพลปฏิภาณ
คุณสารสมบัติสรรพศิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล วิบุลยศุภผลสกลเกียรติยศเดชานุภาพมโหฬารทุกประการ
เจ้ากรม เปนพระจันทบุรีนฤนาถ ถือศักดินา ๘๐๐
ให้ทรงเลื่อน
ปลัดกรม เปนหลวงตราษบุรบำรุง ถือศักดินา ๖๐๐
สมุห์บาญชี เปนขุนขลุงพลาภิบาล ถือศักดินา ๔๐๐
อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่า พระเจ้าน้องยาเธอ
กรมหมื่นกำแพงเพชรอรรคโยธิน ได้ทรงรับราชการในตำแหน่งจเรการช่างทหารบกมาแต่พระพุทธศักราช
๒๔๕๑ ในเวลาที่ทรงรับราชการอยู่ในตำแหน่งนี้
ได้ทรงพระดำริห์วางระเบียบวิธีจัดการงานในกรมนั้นให้เรียบร้อยเปนหลักฐาน
ทั้งได้ทรงแต่งตำราเรียนแลทรงทำการสอนด้วยพระองค์เอง
แลแนะนำให้ผู้อื่นสอนในวิชาช่างสำหรับทหาร นับว่าเปนบ่อเกิดแห่งวิชาช่างทหารในกองทัพบกสยามเปนอย่างดี
เพราะพระองค์ท่านเปนผู้รอบรู้กิจการช่างทุกประเภท ทั้งทางทหารแลพลเรือนเปนอย่างวิเศษ
นอกจากนี้ได้ทรงรับราชการในตำแหน่งต่าง ๆ
พร้อมกันไปกับตำแหน่งจเรการช่างทหารบก คือทรงเปนผู้บัญชาการกองพลทหารบกที่ ๓
เปนพระองค์แรกในตำแหน่งนั้น แล้วทรงเปนผู้บัญชาการกองพลทหารบกที่ ๑ รักษาพระองค์
ซึ่งแต่ก่อนมากองพลนี้ไม่เคยออกทำการในสนามได้เลย พึ่งมาออกทำการได้ในสมัยที่พระองค์ท่านเปนผู้บัญชาการเปนต้นมา
เห็นได้ว่ากองพลนี้มีความเจริญผิดแปลกขึ้นเปนอันมาก แล้วได้ทรงเปนแม่ทัพกองทัพน้อยทหารบกที่
๑ เปนพระองค์แรกในตำแหน่งนี้ ได้ทรงวางการงานให้เปนระเบียบแบบแผนเปนอันดีต่อมา
ได้ทรงเปนจเรทัพบกแลการปืนเล็กปืนกล อันเปนตำแหน่งที่ต้องตรวจตราการทหาร แลทางการงานทุกสิ่งทุกอย่างทั่วไปทั้งพระราชอาณาจักร
เพื่อให้การดำเนิรไปถูกต้องตามกฎข้อบังคับของกระทรวงกระลาโหม เปนตำแหน่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้เคยทรงดำรงมาครั้งยังดำรงพระราชอิศริยยศ
เปนสมเด็จพระยุพราช
นอกจากนี้
ยังได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในราชกิจส่วนพระองค์อีกหลายอย่าง มีวางทางรถไฟแลเดินรถไฟขนาดย่อมที่นครประถม
แลจัดการจำลองนาวายุทธเปนต้น
เมื่อได้พิจารณาการงานที่พระเจ้าน้องยาเธอ
กรมหมื่นกำแพงเพชรอรรคโยธินได้ทรงกระทำมา เปนที่เห็นได้ว่า
พระองค์เปนผู้ประกอบด้วยพระคุณวุฒิปรีชาสามารถในราชการ แลประกอบด้วยพระอุตสาหวิริยเปนอย่างยิ่ง
เมื่อได้ทรงรับราชการอยู่ในตำแหน่งใด ก็ได้ทรงจัดราชการในตำแหน่งนั้นให้ได้ระเบียบเรียบร้อยเปนหลักฐานอันดี
มีความเจริญเปนผลเห็นปรากฏ ทั้งได้ทรงพระอุตสาหเสด็จออกไปเที่ยวทรงตรวจการทหารบกทั้งในกรุงและหัวเมืองเนือง
ๆ มิได้ทรงเห็นแก่ความลำบากเหน็จเหนื่อย สมควรจะนับว่าทรงเปนผู้สามารถในราชกิจเปนอย่างเอกได้พระองค์หนึ่ง
อีกทั้งในส่วนพระองค์กรมหมื่นกำแพงเพชรอรรคโยธิน ก็ได้ทรงสำแดงปรากฏชัดด้วยประการต่าง
ๆ ว่าทรงมีความจงรักภักดีรักใคร่ในใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทยิ่งนัก จึงได้ทรงรับราชการในพระองค์โดยความเต็มพระหฤทัยทุกเมื่อ
มิได้ทรงเห็นแก่ความเหน็จเหนื่อยในเมื่อใด ๆ เลย
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงเห็นน้ำพระหฤทัยของพระเจ้าน้องยาเธอ
พระองค์นี้โดยถ่องแท้แล้วจึงทรงพระราชสิเนหาและทรงพระเมตตานัก
และทรงพระราชดำริห์ว่า สมควรเลื่อนพระราชอิศริยยศให้ใหญ่ยิ่งขึ้น
จึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่ง ให้เลื่อนพระเจ้าน้องยาเธอ
กรมหมื่นกำแพงเพชรอรรคโยธิน เปนกรมขุน มีพระนามตามจาฤกในพระสุพรรณบัฏว่า พระเจ้าน้องยาเธอ
กรมขุนกำแพงเพชรอรรคโยธิน พยัคฆนาม ให้ทรงศักดินา ๑๕๐๐๐
ตามพระราชกำหนดอย่างพระองค์เจ้าต่างกรมในพระบรมมหาราชวัง จงทรงเจริญพระชนมายุ
พรรณสุขพลปฏิภาณ คุณสารสมบัติ
สรรพศิริสวัสดิ์ พิพัฒนมงคล วิบุลยศุภผลสกลเกียรติยศ
มโหฬารทุกประการ
ให้ทรงเลื่อน
เจ้ากรม เปนขุนกำแพงเพชรอรรคโยธิน ถือศักดินา ๖๐๐
ปลัดกรม คงเปนหมื่นขาณุบุรินทรโยธี ถือศักดินา ๔๐๐
สมุห์บาญชี คงเปนหมื่นโกสัมพีพลโยธา ถือศักดินา ๓๐๐
ให้ผู้ซึ่งได้เลื่อนแลคงบรรดาศักดิ์ทั้ง ๑๒ นี้
ทำราชการในหลวงแลในกรมตามอย่างธรรมเนียม เจ้ากรม ปลัดกรม สมุห์บาญชี
ในสมเด็จเจ้าฟ้า แลพระองค์เจ้าต่างกรมทั้งปวงสืบไป ให้มีสุขสวัสดิ์เจริญเทอญ
สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒
นฤดล/ตรวจ
๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓
[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๓๓/-/หน้า ๒๑๘/๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๕๙
[๒] เดิมเปนนเรศรามาธิบดี แต่ยกรามาธิบดีขึ้นเปนคำนำพระปรมาภิไธยแล้ว
จึงโปรดเกล้าฯ ให้คงไว้เพียงนี้