ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่ สนส. 6 /2560
เรื่อง หลักเกณฑ์การกํากับดูแลโครงสร้างและขอบเขตธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
อื่นๆ - 1. เหตุผลในการออกประกาศ
ธนาคารแห่งประเทศไทยเห็นถึงความจําเป็นของสถาบันการเงินในการดําเนินธุรกิจในรูปแบบของกลุ่มธุรกิจทางการเงินมากขึ้น แต่การดําเนินธุรกิจในลักษณะกลุ่มธุรกิจทางการเงินนั้น หากไม่มีการกํากับดูแลอย่างเหมาะสมก็อาจส่งผลให้การดําเนินธุรกิจมีความเสี่ยงมากขึ้นจนส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของสถาบันการเงิน ดังนั้น ในปี 2549 ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงมีการออกแนวนโยบายการกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงิน เพื่อให้สถาบันการเงินเริ่มทดลองถือปฏิบัติโดยยังไม่มีผลบังคับใช้ตามกฎหมายต่อมาเมื่อมีการเพิ่มเติมบทบัญญัติเกี่ยวกับการกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินในพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้ออกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่ สนส. 66/2551 เรื่อง หลักเกณฑ์การกํากับแบบรวมกลุ่ม ลงวันที่ 3 สิงหาคม 2551 เพื่อให้มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย แต่ในช่วงแรกได้กําหนดให้กลุ่มธุรกิจทางการเงินถือปฏิบัติในหลักเกณฑ์เชิงคุณภาพก่อนจากนั้นได้มีการออกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่ สนส. 6/2553 เรื่อง หลักเกณฑ์การกํากับแบบรวมกลุ่ม ลงวันที่ 18 มิถุนายน 2553 เพื่อบังคับใช้หลักเกณฑ์อย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน 2553 เป็นต้นมา และได้มีการปรับปรุงประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยมาโดยลําตับทั้งในเรื่องของการปรับปรุงให้กลุ่มธุรกิจทางการเงินดํารงเงินกองทุนตามเกณฑ์ Base! III เมื่อปี 2555 และการขยายขอบเขตการประกอบธุรกิจสําหรับบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่ประกอบธุรกิจศูนย์ฝึกอบรมซึ่งเป็นธุรกิจสนับสนุนเมื่อปี 2556
ในการกํากับดูแลโครงสร้างกลุ่มธุรกิจทางการเงินนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทยแบ่งระดับการกํากับดูแลออกเป็น 2 ระดับ ตามลักษณะของการประกอบธุรกิจและความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกับสถาบันการเงินเพื่อประโยชน์ในการกํากับดูแลความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
(1) ระดับ Solo Consolidation ซึ่งจะประกอบด้วย สถาบันการเงิน และบริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจการให้สินเชื่อหรือธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อที่สถาบันการเงินถือหุ้นโดยตรงตั้งแต่ร้อยละ 75 ขึ้นไป ซึ่งสถาบันการเงินสามารถให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันกับบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ได้ไม่จํากัด แต่บริษัทลูกดังกล่าวจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกํากับดูแลเพิ่มเติมจากหลักเกณฑ์กํากับดูแลโดยทั่วไปโดยเฉพาะในเรื่องที่สําคัญเช่นเดียวกับสถาบันการเงิน
(2) ระดับ Full Consolidation ซึ่งจะประกอบด้วย สถาบันการเงิน บริษัทแม่ บริษัทลูกและบริษัทร่วมทั้งหมดทุกบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน โดยบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินทั้งหมดนี้จะต้องถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินโดยทั่วไปตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด
ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ให้ความสําคัญกับบริษัทแม่ของกลุ่มธุรกิจทางการเงินจึงกําหนดคุณสมบัติของบริษัทแม่ที่ไม่ได้เป็นสถาบันการเงินและบทบาทหน้าที่ของบริษัทแม่ โดยให้บริษัทแม่ต้องมีการกําหนดนโยบายการดําเนินธุรกิจ แผนการดําเนินธุรกิจ นโยบายการบริหารความเสี่ยงและการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และต้องมีการควบคุมดูแลให้บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด
การปรับปรุงหลักเกณฑ์การกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินในครั้งนี้ มีสาระสําคัญ 3 เรื่อง ดังนี้
(1) ขยายขอบเขตการประกอบธุรกิจทางการเงินและธุรกิจสนับสนุน
(1.1) ขยายขอบเขตธุรกิจทางการเงินให้รวมถึงธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกํากับ เพื่อส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของผู้ประกอบการรายย่อยและกิจการที่เป็นวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs)
(1.2) ขยายขอบเขตธุรกิจทางการเงินและธุรกิจสนับสนุน ให้ครอบคลุมถึงธุรกิจเทคโนโลยีการเงิน (Financial Technology : FinTech) เพื่อให้การลงทุนในธุรกิจเทคโนโลยีการเงินของสถาบันการเงินมีความคล่องตัวยิ่งขึ้น ซึ่งการประกอบธุรกิจดังกล่าวต้องดําเนินการตามขอบเขตที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกําหนด
(1.3) ขยายขอบเขตการประกอบธุรกิจสนับสนุนประเภทธุรกิจการให้บริการขนส่งเงิน เพื่อให้สามารถให้บริการแก่ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการขนส่งเงินรายอื่นได้ ในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการขนส่งเงินรายอื่นนั้นเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินที่ต้องดําเนินการตามแผนรองรับการดําเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Plan : BCP)
(2) ปรับปรุงหลักเกณฑ์การกํากับธุรกิจเงินร่วมลงทุน (Venture Capital)
กําหนดให้บริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเงินร่วมลงทุน สามารถร่วมลงทุนได้เฉพาะในกิจการที่เป็นวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMES) ตามกฎหมายว่าด้วยส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือธุรกิจเทคโนโลยีการเงิน (Financial Technology : FinTech) หรือเข้าร่วมลงทุนในธุรกิจเงินร่วมลงทุนอื่นที่ไม่ใช่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน กองทรัสต์เพื่อประกอบกิจการเงินร่วมลงทุน (Private Equity Trust) ที่จัดตั้งตามกฎหมายว่าด้วยทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุนหรือธุรกิจการร่วมลงทุน (Private Equity) ในรูปแบบอื่น ที่มีการร่วมลงทุนในกิจการที่ประกอบธุรกิจเทคโนโลยีการเงิน รวมถึง ขยายระยะเวลาการร่วมลงทุนในกิจการของธุรกิจเงินร่วมลงทุน จากเดิมที่กําหนดไว้ไม่เกิน 7 ปี เป็นไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันที่เข้าร่วมลงทุนในกิจการ
(3) กําหนดอัตราส่วนการลงทุนในธุรกิจเทคโนโลยีการเงิน (FinTech Limit)
กําหนดให้การลงทุนในธุรกิจเทคโนโลยีการเงินของสถาบันการเงิน ทั้งที่เป็นการลงทุนในบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และการร่วมลงทุนผ่านบริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเงินร่วมลงทุน และการลงทุนผ่านกองทรัสต์เพื่อประกอบกิจการเงินร่วมลงทุนตามกฎหมายว่าด้วยทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุนของสถาบันการเงินตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการลงทุนของสถาบันการเงิน ต้องไม่เกินอัตราส่วนที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด
อื่นๆ - 2. อํานาจตามกฎหมาย
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 4 มาตรา 33 มาตรา 34 มาตรา 54 มาตรา 55 มาตรา 56 มาตรา 58 มาตรา 59 และมาตรา 71 แห่งพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 ธนาคารแห่งประเทศไทยออกหลักเกณฑ์การกํากับดูแลโครงสร้างและขอบเขตธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงินให้สถาบันการเงิน บริษัทแม่ บริษัทลูก และบริษัทร่วมของสถาบันการเงินในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ถือปฏิบัติตามที่กําหนดในประกาศฉบับนี้
อื่นๆ - 3. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับสถาบันการเงิน บริษัทแม่ บริษัทลูก และบริษัทร่วมทุกแห่งของสถาบันการเงินในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงิน ยกเว้น สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
อื่นๆ - 4. เนื้อหา
4.1 คําจํากัดความ
"การกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงิน" (Consolidated Supervision) หมายความว่า การกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินของสถาบันการเงิน ทั้งในเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ โดยคํานึงถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดําเนินธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงินโดยรวมที่มีผลกระทบต่อบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินและสถาบันการเงินนั้น ๆ ไม่ว่าความเสี่ยงนั้นจะปรากฏอยู่ในบัญชีของสถาบันการเงินหรือบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินหรือไม่ก็ตาม เพื่อให้กลุ่มธุรกิจทางการเงินมีการดําเนินธุรกิจในขอบเขตที่เหมาะสมและมีความมั่นคง
"สถาบันการเงิน" หมายความว่า
ก. ธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศ ซึ่งหมายความรวมถึง ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย และธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ แต่ไม่รวมสาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
ข. บริษัทเงินทุน
ค. บริษัทเครดิตฟองซิเอร์
"อํานาจควบคุมกิจการ" หมายความว่า อํานาจควบคุมกิจการในบริษัทอื่นไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม ในลักษณะดังต่อไปนี้
ก. มีหุ้นในบริษัทหนึ่งเกินกว่าร้อยละห้าสิบของหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมด
ข. มีอํานาจควบคุมคะแนนเสียงส่วนใหญ่ในที่ประชุมผู้ถือหุ้นของบริษัทหนึ่ง
ค. มีอํานาจควบคุมการแต่งตั้งหรือถอดถอนผู้มีอํานาจในการจัดการหรือกรรมการตั้งแต่กึ่งหนึ่งของกรรมการทั้งหมดในบริษัทหนึ่ง หรือ
ง. มีอํานาจควบคุมกิจการในลักษณะอื่นใดตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกําหนด
การมีหุ้นในบริษัทหนึ่งตั้งแต่ร้อยละยี่สิบขึ้นไปของหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า มีอํานาจควบคุมกิจการ เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่ามิได้มีอํานาจควบคุมกิจการ
"สถาบันการเงินไทยที่มีต่างชาติถือหุ้นมากกว่ากึ่งหนึ่ง (Hybrid financial institution)" หมายความว่า สถาบันการเงินจดทะเบียนในประเทศไทยที่มีต่างชาติรายใดรายหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งถือหุ้นโดยทางตรงหรือทางอ้อมมากกว่ากึ่งหนึ่งของหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของสถาบันการเงินแห่งนั้น
"สถาบันการเงินที่เป็นบริษัทลูกของสถาบันการเงินต่างประเทศ (Subsidiary)" หมายความว่า สถาบันการเงินจดทะเบียนในประเทศไทยที่มีสถาบันการเงินต่างประเทศแห่งใดแห่งหนึ่งถือหุ้นโดยทางตรงหรือทางอ้อมไม่ต่ํากว่าร้อยละเก้าสิบห้าของหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของสถาบันการเงินแห่งนั้น
"ธุรกิจเทคโนโลยีการเงิน (Financial Technology: FinTech)" หมายความว่า ธุรกิจที่มีการนําเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมใหม่ ๆ มาประยุกต์ใช้กับผลิตภัณฑ์หรือบริการของธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจที่เป็นการสนับสนุนธุรกิจทางการเงิน
"ธุรกิจการให้สินเชื่อหรือธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อ" หมายรวมถึง ธุรกิจการให้เช่าซื้อ ธุรกิจการให้เช่าแบบลีสซิ่ง ธุรกิจแฟ็กเตอริง ธุรกิจบัตรเครดิต ธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกํากับ ธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกํากับ และธุรกิจบริหารสินทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วยบริษัทบริหารสินทรัพย์
"กรรมการที่เป็นผู้บริหาร" ให้มีความหมายตามที่กําหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยธรรมาภิบาลของสถาบันการเงิน
"ที่ปรึกษา" ให้มีความหมายตามที่กําหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยธรรมาภิบาลของสถาบันการเงิน
4.2 โครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
กลุ่มธุรกิจทางการเงินประกอบด้วย สถาบันการเงิน บริษัทแม่ บริษัทลูก และบริษัทร่วมของสถาบันการเงินทั้งในและต่างประเทศ โดยบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินทุกบริษัทจะประกอบธุรกิจได้แต่เฉพาะธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุนตามที่กําหนดในข้อ 4.3 เท่านั้น จะประกอบการค้าหรือธุรกิจอื่นมิได้ ทั้งนี้ โครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 รูปแบบ ดังนี้ (ตัวอย่างโครงสร้างกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามเอกสารแนบ 1)
4.2.1 กลุ่มธุรกิจทางการเงินที่บริษัทแม่เป็นสถาบันการเงิน
บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ประกอบด้วย บริษัทแม่ที่เป็นสถาบันการเงินที่จดทะเบียนในประเทศไทย และบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่เป็นบริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุน ทั้งในและต่างประเทศ โดยกลุ่มธุรกิจทางการเงินรูปแบบนี้แบ่งออกเป็น 3 ประเภท
(1) กลุ่มธุรกิจทางการเงินที่มีสถาบันการเงินซึ่งจดทะเบียนจัดตั้งขึ้นในประเทศไทยเป็นบริษัทแม่ (Domestic financial institution)
(2) กลุ่มธุรกิจทางการเงินที่มีสถาบันการเงินซึ่งจดทะเบียนจัดตั้งขึ้นในประเทศไทยเป็นบริษัทแม่ และสถาบันการเงินดังกล่าวเป็นบริษัทถูกของสถาบันการเงินที่จดทะเบียนในต่างประเทศ (Hybrid financial institution หรือ Subsidiary)
(3) กลุ่มธุรกิจทางการเงินที่มีสถาบันการเงินซึ่งจดทะเบียนจัดตั้งขึ้นในประเทศไทยเป็นบริษัทแม่ และสถาบันการเงินดังกล่าวเป็นบริษัทลูกของบริษัทที่จดทะเบียนในต่างประเทศซึ่งไม่ได้เป็นสถาบันการเงิน (Subsidiary of a company, not a financial institution)
4.2.2 กลุ่มธุรกิจทางการเงินที่บริษัทแม่ไม่ได้เป็นสถาบันการเงิน
บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ประกอบด้วย บริษัทแม่ที่เป็นบริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทยซึ่งไม่ได้เป็นสถาบันการเงิน และบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่เป็นสถาบันการเงิน บริษัทลูก และบริษัทร่วมของสถาบันการเงิน ทั้งในและต่างประเทศ ซึ่งบริษัทแม่ประเภทนี้ได้แก่
(1) บริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินที่มีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ (Regulated entity) เช่น บริษัทหลักทรัพย์ และบริษัทประกัน ซึ่งหน่วยงานกํากับดูแลดังกล่าวต้องมีมาตรฐานการกํากับดูแลเป็นที่ยอมรับของธนาคารแห่งประเทศไทย และบริษัทดังกล่าวจะต้องได้รับอนุญาตจากหน่วยงานกํากับดูแลของตนให้เป็นบริษัทแม่
(2) บริษัทโฮลดิ้งที่ไม่ได้ทําธุรกิจของตนเอง (Non - operating holding company) แต่เข้าถือหุ้นในบริษัทอื่นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการมีอํานาจควบคุมกิจการในบริษัทอื่นมากกว่าเพื่อการลงทุนหาผลตอบแทนทั่วไป ทั้งนี้ บริษัทโฮลดิ้งดังกล่าวจะต้องมีคุณสมบัติและประกอบธุรกิจตามที่กําหนดในข้อ 4.5
ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกําหนดหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขเพิ่มเติมเกี่ยวกับบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามความเหมาะสมกับโครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินได้ โดยเฉพาะในกรณีที่สถาบันการเงินที่จดทะเบียนในต่างประเทศซึ่งเป็นบริษัทแม่ของสถาบันการเงินที่จดทะเบียนในประเทศไทยไม่ได้ถูกกํากับดูแลในลักษณะของการกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงิน หรือธนาคารแห่งประเทศไทยพิจารณาแล้วเห็นว่า หลักเกณฑ์การกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่ใช้บังคับกับสถาบันการเงินที่จดทะเบียนในต่างประเทศนั้นยังไม่เพียงพอหรือมีมาตรฐานต่ํากว่ามาตรฐานในเรื่องเดียวกันของธนาคารแห่งประเทศไทย
4.3 ขอบเขตการประกอบธุรกิจของบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินทุกบริษัทสามารถประกอบธุรกิจได้เฉพาะธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุน ดังต่อไปนี้
4.3.1 ธุรกิจทางการเงิน ได้แก่ ธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ธุรกิจเงินทุน ธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ ธุรกิจการให้เช่าซื้อ ธุรกิจการให้เช่าแบบลีสซิ่ง ธุรกิจแฟ็กเตอริง ธุรกิจบัตรเครดิต ธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกํากับ ธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกํากับ ธุรกิจเกี่ยวกับการให้กู้ยืม ธุรกิจบริหารสินทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วยบริษัทบริหารสินทรัพย์ ธุรกิจโฮลดิ้ง ที่ลงทุนในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของตนเอง ธุรกิจเงินร่วมลงทุน (Venture Capital) ธุรกิจเกี่ยวกับการชําระเงินและโอนเงิน ธุรกิจประกันชีวิตตามกฎหมายว่าด้วยประกันชีวิต ธุรกิจประกันวินาศภัยตามกฎหมายว่าด้วยประกันวินาศภัย ธุรกิจหลักทรัพย์ ธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้าตามกฎหมายว่าด้วยสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ธุรกิจทรัสตีตามกฎหมายว่าด้วยทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุน ธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ ธุรกิจที่ปรึกษาทางการเงิน ธุรกิจที่ปรึกษาการลงทุน ธุรกิจเทคโนโลยีการเงินที่มีลักษณะเป็นธุรกิจทางการเงิน และธุรกิจอื่นที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกําหนด
สําหรับธุรกิจเทคโนโลยีการเงินที่มีลักษณะเป็นธุรกิจทางการเงิน ได้แก่ ธุรกิจที่มีลักษณะดังต่อไปนี้
(1) เป็นการให้บริการที่ก่อให้เกิดการทําธุรกรรมทางการเงิน เช่น การเป็นผู้ให้บริการระบบหรือเครือข่ายอิเล็กทรอนิกส์เพื่อเป็นตัวกลางระหว่างผู้ระดมทุนและผู้ลงทุน (Crowd-funding Portal การให้บริการเกี่ยวกับการโอนเงินและการชําระเงินทั้งในและต่างประเทศ
(2) เป็นการให้บริการการเป็นนายหน้าหรือตัวแทนที่เกี่ยวข้องกับการให้สินเชื่อ หลักทรัพย์ หรือประกันภัย รวมถึง การให้บริการข้อมูล การให้คําแนะนํา และการเปรียบเทียบข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงิน
ธุรกิจเทคโนโลยีการเงินที่มีลักษณะตามที่กําหนดข้างต้นที่มีกฎหมายเฉพาะหรือมีหลักเกณฑ์ที่กําหนดโดยหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ ให้ถือปฏิบัติตามกฎหมายหรือหลักเกณฑ์เฉพาะดังกล่าวด้วย
4.3.2 ธุรกิจสนับสนุน แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ
(1) ธุรกิจที่ให้บริการเพื่อสนับสนุนการดําเนินงานของสถาบันการเงินกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย สถาบันการเงินเฉพาะกิจ และหน่วยงานราชการ ได้แก่ ธุรกิจที่มีขอบเขตและเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจดังต่อไปนี้
(1.1) ขอบเขตธุรกิจ: เป็นงานด้านปฏิบัติการซึ่งบริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินจะต้องปฏิบัติในการดําเนินธุรกิจปกติ หรือเป็นงานที่เอื้ออํานวยต่อการดําเนินงานของบริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินโดยตรง เพื่อให้การดําเนินงานของบริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินเป็นไปตามเป้าหมาย
(1.2) เงื่อนไขในการประกอบธุรกิจ: เป็นการให้บริการแก่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินเดียวกันหรือบุคคลอื่น ได้แก่ สถาบันการเงินอื่น บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินอื่น ธนาคารแห่งประเทศไทย สถาบันการเงินเฉพาะกิจ และหน่วยงานราชการ ตามที่กําหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์รับให้บริการแก่ธุรกิจทางการเงินหรือทางการ (Insourcing) แต่จะให้บริการแก่บุคคลทั่วไปไม่ได้ ยกเว้น
(1.2.1) ธุรกิจวิจัยข้อมูล ธุรกิจกฎหมาย ธุรกิจประเมินราคาสินทรัพย์ และธุรกิจเกี่ยวกับเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งรวมถึง ธุรกิจการให้บริการด้านโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT Infrastructure) เช่น เทคโนโลยี Blockchain
(1.2.2) ธุรกิจศูนย์ฝึกอบรม โดยการให้บริการต้องเป็นไปตามขอบเขต ประเภทผู้รับบริการ หลักเกณฑ์ และเงื่อนขการให้บริการ ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้บริการอื่น (Services) แก่ลูกค้าทั่วไปเพิ่มเติมจากธุรกิจธนาคารพาณิชย์บางประการ ซึ่งการให้บริการแก่บุคคลทั่วไปในการใช้บริการศูนย์ฝึกอบรมนั้น ต้องสอดคล้องกับประเภทของธุรกิจหลักที่ธุรกิจสนับสนุนนั้นได้รับอนุญาตให้ดําเนินการตามหนังสืออนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยและให้บริการเป็นปกติอยู่แล้ว
(1.2.3) ธุรกิจการให้บริการขนส่งเงินที่ให้บริการแก่ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการขนส่งเงินรายอื่น เฉพาะในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการขนส่งเงินรายอื่นนั้นเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินที่ต้องดําเนินการตามแผนรองรับการดําเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Plan : BCP)2
ทั้งนี้ รายได้ส่วนใหญ่จากการให้บริการตามข้อ (1.2.1) และ (1.2.2) ที่กล่าวข้างต้น ต้องมาจากการให้บริการแก่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินเดียวกันและบุคคลอื่นตามที่กําหนดข้างต้น (ซึ่งไม่ใช่บุคคลทั่วไป) เมื่อเทียบกับรายได้รวมของบริษัทนั้น
(2) ธุรกิจเทคโนโลยีการเงินที่มีลักษณะเป็นการให้บริการเพื่อสนับสนุนการดําเนินธุรกิจ หรือเป็นบริการที่ช่วยสนับสนุนให้ลูกค้ามีข้อมูลทางการเงินที่จะช่วยสนับสนุนการเข้าถึงสินเชื่อของสถาบันการเงิน โดยมีขอบเขตและเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจดังต่อไปนี้
(2.1) ขอบเขตธุรกิจ: เป็นการให้บริการเพื่อสนับสนุนการดําเนินธุรกิจ ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้การดําเนินธุรกิจและการจัดการข้อมูลทางการเงินต่าง ๆ มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น หรือเพื่อสนับสนุนให้ลูกค้ามีข้อมูลทางการเงิน ซึ่งจะช่วยให้ลูกค้ามีข้อมูลทางการเงินที่เพียงพอต่อการเข้าถึงสินเชื่อของสถาบันการเงิน เช่น การให้บริการแพลตฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์เพื่อเป็นสื่อกลางในการซื้อขายสินค้าและบริการของลูกค้าซึ่งเป็นผู้ชายสินค้า (e-Marketplace Platform) การให้บริการเครื่องมือหรือผู้ช่วยทางธุรกิจ (Business tools) เช่น การให้บริการแอปพลิเคชัน (application) ที่เกี่ยวกับการจัดการด้านบัญชีหรือภาษี
(2.2) เงื่อนไขในการประกอบธุรกิจ: เป็นการให้บริการแก่บุคคลธรรมดา นิติบุคคลทั่วไป หรือบุคคลอื่นตามที่กําหนดในข้อ 4.3.2 (1.2)
ทั้งนี้ กรณีเป็นธุรกิจเทคโนโลยีการเงินที่ไม่อยู่ในขอบเขตหรือเงื่อนไขที่กําหนดข้างต้น ให้บริษัทแม่ทําหนังสือขออนุญาตมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย โดยธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 45 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
สําหรับธุรกิจสนับสนุนที่มีกฎหมายเฉพาะหรือมีหลักเกณฑ์ที่กําหนดโดยหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ (Regulated entity) ให้ถือปฏิบัติตามกฎหมายหรือหลักเกณฑ์นั้น
4.4 หน้าที่ของบริษัทแม่ของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
เพื่อให้การประกอบธุรกิจและการดําเนินงานของกลุ่มธุรกิจทางการเงินมีประสิทธิภาพมีความมั่นคง และสอดคล้องกับนโยบายและหลักเกณฑ์การกํากับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงิน บริษัทแม่ต้องมีหน้าที่หลักดังต่อไปนี้
(1) กําหนดนโยบายและแผนกลยุทธ์การดําเนินธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงินและรายงานให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบเป็นประจําทุกปี และทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงที่สําคัญโดยให้บริษัทแม่รายงานนโยบายและแผนกลยุทธ์ดังกล่าวมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ที่ประชุมคณะกรรมการบริษัทแม่ให้ความเห็นชอบ
(2) กําหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยง ซึ่งรวมถึงการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ระบบการควบคุมและติตตามดูแล โดยให้ถือปฏิบัติตามแนวปฏิบัติธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management : BCM) และการจัดทําแผนรองรับการดําเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Plan : BCP) ของสถาบันการเงิน
(3) ควบคุมและดูแลให้บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินปฏิบัติตามนโยบายที่บริษัทแม่กําหนด รวมถึงหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยที่เกี่ยวข้อง
(4) ให้การสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามสมควรเพื่อให้สอดคล้องกับกลยุทธ์ของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน หรือแก้ไขให้กลุ่มธุรกิจทางการเงินมีเงินกองทุนเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนด
(5) รายงานให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบถึงการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ที่ทําให้เกิดความเสี่ยงเพิ่มอย่างมีนัยสําคัญ โดยเฉพาะในกรณีที่อาจกระทบต่อฐานะและชื่อเสียงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน เช่น บริษัทแม่ถูกลดอันดับความน่าเชื่อถือ โดยให้บริษัทแม่รายงานการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ภายใน 15 วันนับจากวันที่มีการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
(6) มีและจัดเตรียมข้อมูลของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ทั้งรายบริษัทและภาพรวมของกลุ่มธุรกิจทางการเงินอย่างเพียงพอเพื่อให้ผู้ตรวจการสถาบันการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทยเข้าตรวจสอบได้ เช่น งบการเงิน และข้อมูลทางการเงินที่สําคัญ
4.5 หลักเกณฑ์เกี่ยวกับบริษัทแม่ที่เป็นบริษัทโฮลดิ้ง
4.5.1 คุณสมบัติของบริษัทแม่ที่เป็นบริษัทโฮลดิ้ง
เนื่องจากบริษัทแม่มีบทบาทสําคัญต่อความมั่นคงในการดําเนินธุรกิจ ทั้งในด้านการสนับสนุนทางการเงินและการกําหนดนโยบายการบริหารงานของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ดังนั้น บริษัทโฮลดิ้งที่เป็นบริษัทแม่จึงต้องมีคุณสมบัติที่สําคัญดังนี้
(1) เป็นบริษัทจดทะเบียนในประเทศไทย
(2) มีฐานะทางการเงินที่มั่นคง และมีความสามารถในการระดมเงินทุนเพื่อสนับสนุนการประกอบธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงินได้อย่างเพียงพอ
(3) ผู้ถือหุ้นรายใหญ่หรือผู้มีอํานาจควบคุมกิจการบริษัทโฮลดิ้งที่แท้จริงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การรายงานการถือหุ้นหรือมีไว้ซึ่งหุ้นของสถาบันการเงินหรือบริษัทโฮลดิ้งที่เป็นบริษัทแม่ของกลุ่มธุรกิจทางการเงินตั้งแต่ร้อยละ 5 ขึ้นไป และประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การอนุญาตให้ถือหุ้นหรือมีไว้ซึ่งหุ้นของสถาบันการเงินเกินร้อยละ 10 ขึ้นไป
ทั้งนี้ บริษัทโฮลดิ้งที่เป็นบริษัทแม่ต้องตรวจสอบทะเบียนผู้ถือหุ้นทุกครั้งก่อนการประชุมผู้ถือหุ้นหรือก่อนจ่ายเงินปันผลหรือผลตอบแทนอื่นใดแก่ผู้ถือหุ้น และแจ้งผลการตรวจสอบต่อธนาคารแห่งประเทศไทย โดยจัดทํารายการแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับผู้ถือหุ้นของบริษัทโฮลดิ้งตามแบบรายงานเช่นเดียวกับกรณีของสถาบันการเงินตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการแจ้งผลการตรวจสอบทะเบียนผู้ถือหุ้นของสถาบันการเงิน และจัดส่งมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีการตรวจสอบทะเบียนผู้ถือหุ้นก่อนการประชุมผู้ถือหุ้น หรือก่อนจ่ายเงินปันผลหรือผลตอบแทนอื่นใดแก่ผู้ถือหุ้น
(4) มีกรรมการ ผู้จัดการ ผู้มีอํานาจในการจัดการ หรือที่ปรึกษา ที่มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามเช่นเดียวกับกรรมการ ผู้จัดการ ผู้มีอํานาจในการจัดการ หรือที่ปรึกษาของสถาบันการเงิน โดยต้องได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทยก่อน โดยให้บริษัทแม่ทําหนังสือขอความเห็นชอบมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงินธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ นาคารแห่งประทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
4.5.2 ขอบเขตธุรกิจของบริษัทแม่ที่เป็นบริษัทโฮลดิ้ง
บริษัทโฮลดิ้งที่เป็นบริษัทแม่สามารถประกอบธุรกิจได้เฉพาะที่กําหนดดังต่อไปนี้
(1) ลงทุนและทําธุรกรรมกับบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของตนเอง
ทั้งนี้ การลงทุนในบริษัทอื่นใดอันมีผลทําให้บริษัทโฮลดิ้งมีอํานาจควบคุมกิจการในบริษัทนั้นต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์การลงทุนของบริษัทแม่ตามข้อ 4.6.1 ซึ่งการนับการถือหุ้นจะนับทั้งทางตรงและทางอ้อมเช่นเดียวกับสถาบันการเงิน รวมทั้ง ผู้ที่เกี่ยวข้อง และให้นับการถือหุ้นที่มีอํานาจควบคุมกิจการทุกทอด
(2) ลงทุนในบริษัทอื่นใดที่ไม่ใต้อยู่ในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของตนเองได้ไม่เกินร้อยละ 10 ของจํานวนหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้น และรวมกันทุกบริษัทไม่เกินร้อยละ 10 ของส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัทโฮลดิ้ง ทั้งนี้ ในการนับการลงทุนจะนับเฉพาะการถือหุ้นทางตรงของบริษัทโฮลดิ้งเท่านั้น
(3) บริหารเงินเพื่อตนเองหรือกลุ่มธุรกิจทางการเงินของตนเอง
(4) จัดหาเงินทุนโดยวิธีอื่นใด เพื่อใช้ในการดําเนินธุรกิจของบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินและของตนเอง รวมถึงการออกหุ้นกู้ ยกเว้น การทําธุรกรรมที่เทียบเคียงได้กับการรับฝากเงิน
(5) ประกอบธุรกิจสนับสนุน
(6) ประกอบธุรกิจอื่นใดตามที่ได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทย
4.6 หลักเกณฑ์เกี่ยวกับการลงทุนของบริษัทแม่
4.6.1 ขอบเขตการลงทุน
ห้ามบริษัทแม่ลงทุนในบริษัทใดเกินร้อยละ 10 ของจํานวนหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้น เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยในกรณีดังต่อไปนี้ โดยให้บริษัทแม่ทําหนังสือขออนุญาตดังกล่าวมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงินธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 45 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน (ตัวอย่างการกํากับดูแลกรณีบริษัทแม่ลงทุนในบริษัทใดเกินร้อยละ 10 ตามเอกสารแนบ 2)
(1) การลงทุนในบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
ในการจัดตั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงิน บริษัทแม่ต้องลงทุนในบริษัทจนมีอํานาจควบคุมกิจการ และต้องเป็นบริษัทที่ประกอบธุรกิจดังต่อไปนี้
(1.1) ธุรกิจทางการเงิน ตามที่กําหนดในข้อ 4.3.1 ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะอนุญาตให้เฉพาะกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่บริษัทแม่มีศักยภาพสูงลงทุนในธุรกิจเงินร่วมลงทุน (venture Capital) เนื่องจากธุรกิจเงินร่วมลงทุนเป็นธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูง ทั้งนี้ บริษัทแม่ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกํากับธุรกิจเงินร่วมลงทุนตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดตามเอกสารแนบ 3
(1.2) ธุรกิจสนับสนุน ตามที่กําหนดในข้อ 4.3.2
ทั้งนี้ ในกรณีที่บริษัทแม่ลงทุนในบริษัทที่ตั้งอยู่ในต่างประเทศ บริษัทแม่ต้องตรวจสอบเพื่อให้มั่นใจว่า จะสามารถดําเนินการจัดส่งข้อมูลของบริษัทนั้นให้ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ตามที่ร้องขอ
(2) การลงทุนในบริษัทนอกกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
(2.1) กรณีบริษัทแม่เป็นสถาบันการเงิน
สถาบันการเงินจะลงทุนในบริษัทนอกกลุ่มธุรกิจทางการเงินเกินร้อยละ 10 ของจํานวนหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้นได้ เฉพาะในบริษัทดังต่อไปนี้
ก. บริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินที่บริษัทแม่ไม่มีอํานาจควบคุมกิจการ ทั้งนี้ เฉพาะในกรณีที่ได้รับอนุญาตให้ถือหุ้นอยู่ก่อนแล้ว
ข. บริษัทที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนเพื่อประโยชน์ในการดําเนินงานของสถาบันการเงินและระบบสถาบันการเงินโดยรวม เช่น บริษัท ข้อมูลเครติตแห่งชาติ บริษัท เนชั่นแนล ไอทีเอ็มเอ็กซ์ บริษัท S.W.I.F.T และบริษัท ทริส คอร์ปอเรชั่น
ค. บริษัทที่ได้มาจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ การชําระหนี้ การบังคับชําระหนี้ หรือการประกันการให้สินชื่อ ที่ได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทย
ง. บริษัทที่อยู่ระหว่างการชําระบัญชี
จ. บริษัทที่ประกอบธุรกิจทางการเงินหรือธุรกิจสนับสนุนที่บริษัทแม่ไม่มีอํานาจควบคุมกิจการ หรือบริษัทที่ประกอบธุรกิจอื่น ทั้งนี้ เฉพาะในกรณีที่เป็นการลงทุนโดยบริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจทางการเงินที่มีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ (Regulated entity) และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่หน่วยงานกํากับดูแลดังกล่าวอนุญาตให้สามารถลงทุนได้
อย่างไรก็ตาม การลงทุนของบริษัทลูกดังกล่าวต้องไม่เป็นการหลีกเลี่ยงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการลงทุนของบริษัทแม่ตามประกาศฉบับนี้ เช่น การลงทุนที่มีวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายในการเข้าไปมีอํานาจในการสั่งการ รวมถึง มีสิทธิในผลตอบแทนที่ผันแปรตามผลการดําเนินงานในธุรกิจนั้น และสามารถใช้อํานาจในการทําให้เกิดผลกระทบต่อผลตอบแทนที่จะได้รับ นอกเหนือไปจากการลงทุนเพื่อผลตอบแทนทั่วไปที่จะได้รับจากเงินปันผลและการเปลี่ยนแปลง
(2.2) กรณีบริษัทแม่ไม่ได้เป็นสถาบันการเงิน
ห้ามบริษัทแม่ที่เป็นนิติบุคคลอื่นที่ไม่ใช่สถาบันการเงินลงทุนในบริษัทใดเกินร้อยละ 10 ของจํานวนหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้นโดยไม่มีอํานาจควบคุมกิจการ เว้นแต่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่หน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะของบริษัทแม่นั้นอนุญาต หรือเป็นการลงทุนในบริษัทตามที่กําหนดในข้อ 4.6.1 (2.1) ง. และ 4.6.1 (2.1) จ.
ทั้งนี้ ในกรณีกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย การลงทุนในบริษัทถูกถือเป็นธุรกรรมการลงทุนในตราสารทุน ดังนั้น บริษัทแม่ของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยต้องปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยขอบเขตการประกอบธุรกิจและขอบเขตการทําธุรกรรมของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยด้วย เว้นแต่กรณีบริษัทแม่นั้นมีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะให้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่หน่วยงานดังกล่าวกําหนดในเรื่องนั้น ๆ
4.6.2 การนับการถือหุ้น
(1) ในการนับการถือหุ้นของบริษัทแม่ ให้นับการถือหุ้นทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยนับการถือหุ้นของผู้ที่เกี่ยวข้องของบริษัทแม่เข้ามารวมกับการถือหุ้นของบริษัทแม่นั้นด้วยนอกจากนี้ ให้นับการถือหุ้นในบริษัทต่าง ๆ ลงไปทุกทอดที่บริษัทแม่มีอํานาจควบคุมกิจการ แม้บริษัทแม่จะมีการถือหุ้นเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีการถือหุ้นในบริษัทนั้นเลย
(2) ในกรณีที่กรรมการ ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ (ไม่รวมผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่เป็นกระทรวงการคลัง กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน หรือส่วนราชการอื่น) และบุคคลที่ทําหน้าที่เยี่ยงกรรมการของบริษัทแม่ รวมทั้ง ผู้ที่เกี่ยวข้องของบุคคลดังกล่าว ถือหุ้นในบริษัทที่บริษัทแม่ถือหุ้นให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า การถือหุ้นของบุคคลเหล่านั้นเป็นการถือหุ้นทางอ้อมของบริษัทแม่ เว้นแต่บริษัทแม่จะพิสูจน์ได้ว่า การถือหุ้นของบุคคลดังกล่าวไม่มีลักษณะเป็นการกระทําในฐานะตัวแทนของตนหรือไม่ใช่เป็นการถือหุ้นทางอ้อมของตนในราคาหุ้น
(3) การถือหุ้นในบริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเทคโนโลยีการเงินตามที่กําหนดในข้อ 4.3.1 (1) - (2) และ 4.3.2 (2) เมื่อรวมกับการถือหุ้นหรือการลงทุนดังต่อไปนี้ ต้องไม่เกินร้อยละ 3 ของเงินกองทุนทั้งสิ้นของสถาบันการเงิน
(3.1) การลงทุนของบริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเงินร่วมลงทุนในธุรกิจเทคโนโลยีการเงินโดยตรง ตามที่กําหนดในเอกสารแนบ 3
(3.2) การลงทุนของบริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเงินร่วมลงทุนใน (1) ธุรกิจเงินร่วมลงทุนอื่นที่ไม่ใช่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน หรือ (2) กองทรัสต์เพื่อประกอบกิจการเงินร่วมลงทุน (Private Equity Trust) ที่จัดตั้งตามกฎหมายว่าด้วยทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุน หรือ (3) ธุรกิจการร่วมลงทุน (Private Equity) ในรูปแบบอื่น ที่มีการร่วมลงทุนในกิจการที่ประกอบธุรกิจเทคโนโลยีการเงินตามที่กําหนดในเอกสารแนบ 3
(3.3) การลงทุนของสถาบันการเงินผ่านกองทรัสต์เพื่อประกอบกิจการเงินร่วมลงทุน (Private Equity Trust) ที่จัดตั้งตามกฎหมายว่าด้วยทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุนที่มีการร่วมลงทุน (1) ในธุรกิจเทคโนโลยีการเงินโดยตรง หรือ (2) ในธุรกิจเงินร่วมลงทุนที่ไม่ใช่บริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน หรือในธุรกิจการร่วมลงทุน (Private Equity) ในรูปแบบอื่น ที่มีการร่วมลงทุนในกิจการที่ประกอบธุรกิจเทคโนโลยีการเงิน ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการลงทุนของสถาบันการเงิน
ทั้งนี้ เว้นแต่ได้รับการผ่อนผันจากธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นรายกรณี โดยให้บริษัทแม่ทําหนังสือขอผ่อนผันมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย โดยธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 45 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน ซึ่งในการพิจารณาผ่อนผันธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกําหนดหลักเกณฑ์ให้ต้องปฏิบัติเพิ่มเติมได้
4.7 กลุ่มธุรกิจทางการเงินตามลักษณะการกํากับดูแล
กลุ่มธุรกิจทางการเงินสามารถแบ่งตามลักษณะการกํากับดูแลออกได้เป็น 2 ระดับ ดังนี้
4.7.1 กลุ่มธุรกิจทางการเงินระดับ Solo Consolidation ประกอบด้วย สถาบันการเงิน และบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ทุกบริษัท
(1) บริษัทถูกในกลุ่ม Solo Consolidation หมายถึง บริษัทถูกที่ประกอบธุรกิจการให้สินเชื่อหรือธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อ ซึ่งมีลักษณะทุกข้อดังต่อไปนี้
(1.1) สถาบันการเงินถือหุ้นโดยตรงตั้งแต่ร้อยละ 75 ของจํานวนหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมด
(1.2) การบริหารงานของบริษัทลูกอยู่ภายใต้การกํากับดูแลของสถาบันการเงินโดยตรง
(1.3) ไม่มีข้อจํากัดในด้านกฎหมายหรือการโอนเงินระหว่างประเทศที่ทําให้ไม่สามารถโอนเงินจากบริษัทลูกในกลุ่มนี้ไปยังสถาบันการเงิน เว้นแต่ได้รับการผ่อนผันจากธนาคารแห่งประเทศไทย โดยให้บริษัทแม่ทําหนังสือขอผ่อนผันมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 45 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
ทั้งนี้ สถาบันการเงินต้องมีเงินกองทุนเพียงพอที่จะลงทุนในบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ในวันที่นําบริษัทดังกล่าวเข้ามาอยู่ในกลุ่ม กล่าวคือ เมื่อสถาบันการเงินนําเงินลงทุนในบริษัทลูกดังกล่าวมาหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของสถาบันการเงินแล้ว สถาบันการเงินยังสามารถดํารงเงินกองทุนได้ตามกฎหมาย
นอกจากนี้ สถาบันการเงินสามารถเลือกที่จะไม่นําบริษัทที่เข้าลักษณะการเป็นบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation เข้ามาเป็นบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ได้ ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจพิจารณาให้บริษัทใดอยู่ในกลุ่ม Solo Consolidation หรือไม่ก็ได้
(2) ในกรณีที่กลุ่มธุรกิจทางการเงินใตไม่มีบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ให้ถือว่า สถาบันการเงินคือกลุ่มธุรกิจทางการเงินระดับ Solo Consolidation
4.7.2 กลุ่มธุรกิจทางการเงินระดับ Full Consolidation ประกอบด้วย สถาบันการเงิน บริษัทแม่ บริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ตามข้อ 4.7.1 (1) และบริษัทลูกนอกกลุ่ม solo Consolidation (ซึ่งหมายถึง บริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินทั้งหมดที่ไม่ใช่บริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation)
4.8 การกํากับดูแลการประกอบธุรกิจของบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
เนื่องจากกลุ่มธุรกิจทางการเงินอาจประกอบธุรกิจบางประเภท เช่น ธุรกิจการให้เช่าซื้อ ธุรกิจการให้เช่าแบบลีสซิ่ง และธุรกิจแฟ็กเตอริง ผ่านบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation หรือบริษัทลูกนอกกลุ่ม Solo Consolidation ดังนั้น เพื่อความชัดเจนในการปฏิบัติจึงได้กําหนดแนวทางการกํากับดูแลการประกอบธุรกิจของบริษัทลูกในแต่ละระดับ ดังนี้
4.8.1 การประกอบธุรกิจของบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation
บริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ให้ถือปฏิบัติดังนี้
(1) ธุรกิจการให้สินเชื่อหรือธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อที่มีกฎหมายควบคุมการประกอบธุรกิจไว้เป็นการเฉพาะหรือมีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ ให้ถือปฏิบัติตามกฎหมายหรือหลักเกณฑ์การกํากับดูแลที่หน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะนั้นกําหนด ทั้งด้านขอบเขตการประกอบธุรกิจและหลักเกณฑ์การกํากับดูแลที่เกี่ยวข้อง เช่น ธุรกิจบัตรเครดิต ธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกํากับ ธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกํากับ และธุรกิจบริหารสินทรัพย์
(2) ธุรกิจการให้สินเชื่อหรือธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อที่ไม่มีกฎหมายควบคุมการประกอบธุรกิจไว้เป็นการเฉพาะหรือไม่มีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ ให้ถือปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดในการอนุญาตจัดตั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และให้กลุ่มธุรกิจทางการเงินนําหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดสําหรับการประกอบธุรกิจของสถาบันการเงินในส่วนที่เกี่ยวข้องดังต่อไปนี้ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
(2.1) ธุรกิจการให้เช่าซื้อและธุรกิจการให้เช่าแบบลีสซิ่ง ให้ถือปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยเรื่องดังต่อไปนี้ แล้วแต่กรณี
ก. ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง
ข. ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้บริษัทเงินทุนให้เช่าซื้ออสังหาริมทรัพย์และการรับโอนซี่งสิทธิเรียกร้องที่เกิดจากการจําหน่ายสินค้าในกิจการเงินทุนเพื่อการจําหน่ายและการบริโภค หรือ
ค. ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกิจให้เช่าซื้ออสังหาริมทรัพย์ของบริษัทเงินทุนประเภทกิจการเงินทุนเพื่อการเคหะและของบริษัทเครติตฟองซิเอร์
ทั้งนี้ บริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation สามารถให้บริการได้เฉพาะสัญญาเช่าทางการเงิน (Financial lease) เท่านั้น โดยไม่อนุญาตให้บริการสัญญาเช่าดําเนินงาน (Operating lease) ซึ่งในกรณีที่บริษัทลูกได้มีการทําสัญญาให้บริการสัญญาเช่าดําเนินงานอยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 มีผลใช้บังคับ ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้บริษัทดังกล่าวให้บริการสัญญาเช่าดําเนินงานต่อไปได้จนครบกําหนดระยะเวลาของสัญญาเท่านั้นและห้ามมิให้มีการทําสัญญาเช่าดําเนินงานเพิ่มเติมหรือต่ออายุสัญญาอีก
(2.2) ธุรกิจแฟ็กเตอริงให้ถือปฏิบัติตามแนวทางของกฎหมายหรือประกาศที่เกี่ยวข้อง เช่น กลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารพาณิชย์ให้ถือปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจแฟ็กเตอริง (Factoring)
4.8.2 การประกอบธุรกิจของบริษัทลูกนอกกลุ่ม Solo Consolidation
บริษัทลูกนอกกลุ่ม Solo Consolidation ให้ถือปฏิบัติดังนี้
(1) ธุรกิจทางการเงินที่มีกฎหมายควบคุมการประกอบธุรกิจไว้เป็นการเฉพาะหรือมีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ ให้ถือปฏิบัติตามกฎหมายหรือหลักเกณฑ์การกํากับดูแลที่หน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะนั้นกําหนด ทั้งด้านขอบเขตการประกอบธุรกิจและหลักเกณฑ์การกํากับดูแล เช่น ธุรกิจหลักทรัพย์ ธุรกิจประกันชีวิต ธุรกิจประกันวินาศภัย ธุรกิจบัตรเครดิต ธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกํากับธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกํากับ ธุรกิจบริหารสินทรัพย์ โดยธุรกิจบัตรเครดิต ธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกํากับ ธุรกิจสินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกํากับและธุรกิจบริหารสินทรัพย์ ให้ถือปฏิบัติตามกฎหมายหรือหลักเกณฑ์เช่นเดียวกับกรณีบริษัทลูกในกลุ่ม Solo Consolidation ตามที่กําหนดในข้อ 4.8.1 (1)
(2) ธุรกิจทางการเงินและธุรกิจสนับสนุนที่ไม่มีกฎหมายควบคุมการประกอบธุรกิจไว้เป็นการเฉพาะหรือไม่มีหน่วยงานกํากับดูแลเฉพาะ เช่น ธุรกิจการให้เช่าซื้อ ธุรกิจการให้เช่าแบบลีสซิ่ง และธุรกิจแฟ็กเตอริงให้ประกอบธุรกิจได้ตามเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดในการอนุญาตจัดตั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และตามหลักเกณฑ์การกํากับดูแลโครงสร้างและขอบเขตธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน เช่น การให้บริการด้านงานสนับสนุน
ทั้งนี้ บริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย นอกจากต้องถือปฏิบัติตามข้อ 4.8.1 และ 4.8.2 แล้ว ยังต้องถือปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยขอบเขตการประกอบธุรกิจและขอบเขตการทําธุรกรรมของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยด้วย
4.9 การขออนุญาตจัดตั้งและเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
4.9.1 การขออนุญาตจัดตั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
ในการจัดตั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงิน บริษัทแม่ต้องดําเนินการขออนุญาตจัดตั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงินต่อธนาคารแห่งประเทศไทย โดยยื่นคําขออนุญาตพร้อมเอกสารประกอบการขออนุญาตตามที่กําหนดในเอกสารแนบ 4 มายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย
ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 45 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน โดยธนาคารแห่งประเทศไทยจะคํานึงถึงความมั่นคงของสถาบันการเงินและประโยชน์ในการดําเนินธุรกิจของกลุ่มธุรกิจทางการเงินเป็นหลัก
4.9.2 การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
(1) ในกรณีกลุ่มธุรกิจทางการเงินต้องการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามที่เคยได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทยแล้วรวมทั้ง การเปลี่ยนผู้ถือหุ้นรายใหญ่ของบริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน แม้ไม่ได้ทําให้โครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินเปลี่ยนแปลงก็ตาม ให้บริษัทแม่ยื่นคําขออนุญาตมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย พร้อมรายละเอียดดังนี้
(1.1) เหตุผลความจําเป็นของการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
(1.2) ข้อมูลของบริษัทที่ต้องการมีอํานาจควบคุมกิจการ เช่น โครงสร้างการถือหุ้น รายชื่อกรรมการและผู้มีอํานาจในการจัดการ ฐานะการเงินและผลการดําเนินงาน
(1.3) แผนดําเนินการในเรื่องดังกล่าว
(1.4) เอกสารหรือข้อมูลอื่นใดที่ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจขอให้ยื่นเพิ่มเติมตามความจําเป็นรายกรณี
ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
(2) ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินโดยการถอนบริษัทที่เคยได้รับอนุญาตอยู่ในกลุ่มธุรกิจทางการเงินออกจากกลุ่มธุรกิจทางการเงินบริษัทแม่ต้องดําเนินการดังนี้
(2.1) กรณีสิ้นสุดการมีอํานาจควบคุมกิจการในบริษัทนั้น แต่บริษัทแม่ยังคงมีอัตราส่วนการถือหุ้นมากกว่าร้อยละ 10 ของหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้นให้บริษัทแม่ขออนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยในการถือหุ้นบริษัทนอกกลุ่มธุรกิจทางการเงินเกินกว่าร้อยละ 10 โดยให้บริษัทแม่ยื่นคําขออนุญาตมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
(2.2) กรณีสิ้นสุดการมีอํานาจควบคุมกิจการในบริษัทนั้นแต่บริษัทแม่มีอัตราส่วนการถือหุ้นไม่เกินร้อยละ 10 ของหุ้นที่จําหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทนั้นให้บริษัทแม่รายงานมายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย
บริษัทแม่ต้องดําเนินการตามข้อ 9.9.2 (2) ภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้โอนหุ้นออกไปหรือวันที่สิ้นสุดการมีอํานาจควบคุมกิจการในบริษัทนั้น พร้อมส่งผังโครงสร้างการถือหุ้นใหม่ของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และหนังสือรับทราบการยกเลิกสิทธิประโยชน์ที่เคยได้รับการผ่อนผันจากธนาคารแห่งประเทศไทยในฐานะของการเป็นบริษัทลูกภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตั้งแต่วันที่ได้โอนหุ้นออกไปหรือวันที่สิ้นสุดการมีอํานาจควบคุมกิจการในบริษัทนั้น มายังฝ่ายกํากับธุรกิจสถาบันการเงิน สายนโยบายสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย เว้นแต่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะสั่งการเป็นอย่างอื่น
อื่นๆ - 5. บทเฉพาะกาล
บริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเงินร่วมลงทุนที่มีการร่วมลงทุนในกิจการใด ๆ อยู่ก่อนวันที่ประกาศนี้มีผลใช้บังคับ ให้บริษัทลูกที่ประกอบธุรกิจเงินร่วมลงทุนสามารถร่วมลงทุนในกิจการดังกล่าวต่อไปได้จนครบระยะเวลาในการร่วมลงทุนตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดในเอกสารแนบ 3
อื่นๆ - 6. วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 27 เมษายน พ.ศ.2560
(นายวิรไท สันติประภพ)
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย