ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการ
การยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
และการขายชอร์ต
๑. เหตุผลในการออกประกาศ
เพื่อเป็นการส่งเสริมการพัฒนาตลาดตราสารหนี้และตราสารทุน
และเพิ่มช่องทางการประกอบธุรกิจและบริหารสภาพคล่องของสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทยได้อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์และการขายชอร์ต
โดยการออกประกาศในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุง
เพิ่มเติมและขยายขอบเขตในการประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
และการขายชอร์ต ดังนี้
๑.๑ ปรับปรุงข้อกำหนดในการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์และการขายชอร์ต
ให้ธนาคารพาณิชย์มีความคล่องตัวในการเริ่มประกอบธุรกิจมากยิ่งขึ้น โดยให้ธนาคารพาณิชย์สามารถยื่นขอรับใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์จากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ได้
โดยไม่ต้องขออนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยก่อน
๑.๒ กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถประกอบธุรกรรมการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์และการขายชอร์ตได้
ตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
๑.๓ ขยายขอบเขตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
และขายชอร์ตหลักทรัพย์ประเภทหน่วยลงทุนได้
๒. อำนาจตามกฎหมาย
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พ.ศ. ๒๕๐๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์และการขายชอร์ต
ตามที่กำหนดในประกาศนี้
๓. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคาร
ยกเว้นกิจการวิเทศธนกิจ
๔. เนื้อหา
๔.๑ ให้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์และการขายชอร์ต
ลงวันที่ ๑๙ สิงหาคม ๒๕๔๖
๔.๒ หลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกิจ
๔.๒.๑ ในประกาศฉบับนี้
ธนาคารพาณิชย์
หมายความว่า ธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมาย ว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์
ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย
หมายความว่า ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย ตามประกาศกระทรวงการคลัง
เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขออนุญาตจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๒๓
มกราคม ๒๕๔๗
๔.๒.๒ ธนาคารพาณิชย์ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจนี้ ต้องเป็นธนาคารพาณิชย์ที่มีการกันเงินสำรองได้ครบถ้วนตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วย
สินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ และสินทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้
พร้อมทั้งมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์และภาระผูกพันที่ไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดหรือสั่งการเป็นกรณีพิเศษ
รวมทั้งสามารถดำรงอัตราส่วนทางการเงินต่างๆ ได้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้มีการสั่งการเป็นกรณีพิเศษด้วย
๔.๒.๓ ให้ธนาคารพาณิชย์ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจดังกล่าว
จัดทำแผนงานรองรับการประกอบธุรกิจดังกล่าวเป็นลายลักษณ์อักษร และแผนงานดังกล่าวต้องได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานและเพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยสามารถตรวจสอบได้ โดยแผนงานดังกล่าวต้องมีสาระสำคัญอย่างน้อยดังต่อไปนี้
(๑) นโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติในการประกอบธุรกิจ
ทั้งนี้ การเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงนโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติจะต้องได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์ด้วย
(๒) ระเบียบและวิธีการบริหารความเสี่ยง ระบบควบคุมภายในระบบการจัดการและระบบบัญชี
เพื่อรองรับการประกอบธุรกิจดังกล่าว ซึ่งครอบคลุมเรื่องดังต่อไปนี้
(ก) นโยบายการวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือ และการกำหนดวงเงินของคู่สัญญา
กล่าวคือ ก่อนการยืมหรือให้ยืมหลักทรัพย์ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดให้มีการวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของคู่สัญญาทุกครั้ง
โดยหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญด้านการวิเคราะห์สินเชื่อ รวมถึงการกำหนดวงเงินของคู่สัญญาแต่ละรายซึ่งต้องมีการอนุมัติโดยผู้บริหารที่มีหน้าที่รับผิดชอบ
(ข) ระบบการวิเคราะห์และบริหารความเสี่ยงของหลักทรัพย์และหลักประกัน
การกำหนดวงเงินลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทต่างๆ และการกำหนดเพดานความเสี่ยง (เช่น Stop loss limit)
(ค) นโยบายและระเบียบปฏิบัติในการเรียกหลักประกันเริ่มแรกการเรียกหลักประกันเพิ่ม
และการบังคับหลักประกัน เช่น การกำหนดระดับ Initial Margin ระดับ
Call Margin เป็นต้น
(ง) ระบบการติดตามการเปลี่ยนแปลงของมูลค่าตามราคาตลาดของหลักทรัพย์และหลักประกันเป็นประจำทุกสิ้นวันทำการ
(Mark to market)
(จ) ระบบการควบคุมภายในเพื่อให้นโยบายและระเบียบปฏิบัติมีการปฏิบัติตามอย่างถูกต้องเหมาะสม
(ฉ) ระบบการจัดเก็บข้อมูลและการจัดทำรายงานที่มีรายละเอียดอันเป็นประโยชน์ในการติดตาม
วิเคราะห์และประเมินผลการประกอบธุรกิจ เพื่อรายงานต่อผู้บริหารและธนาคารแห่งประเทศไทย
(๓) มีความพร้อมด้านบุคลากร
๔.๒.๔ หลักทรัพย์ที่ยืมหรือให้ยืม หมายถึง ตราสารหนี้
ตราสารทุน และหน่วยลงทุนที่เป็นหลักทรัพย์ที่อยู่ในระบบรับฝากหลักทรัพย์ของศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ตามกฎหมาย
ว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือหลักทรัพย์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยทำหน้าที่เป็นนายทะเบียนหลักทรัพย์
๔.๒.๕ ให้ธุรกิจดังต่อไปนี้เป็นธุรกิจที่อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบได้
(๑) ธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์กรณีเป็นตัวแทนหรือนายหน้า
(๒) ธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์ในฐานะเป็นคู่สัญญากับผู้ยืมหรือผู้ให้ยืม
(๓) การยืมและให้ยืมหลักทรัพย์ โดยเป็นคู่สัญญากับผู้ที่ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์ตามกฎหมาย
ว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือกับศูนย์รับฝากหลักทรัพย์
(๔) การขายหลักทรัพย์โดยที่ธนาคารพาณิชย์ยังไม่มีหลักทรัพย์นั้นอยู่ในครอบครอง
(การขายชอร์ต) ซึ่งหมายถึง การขายหลักทรัพย์ที่ต้องซื้อหรือยืมหลักทรัพย์มาเพื่อส่งมอบ
ทั้งนี้ ให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ว่าด้วยการขายหลักทรัพย์
โดยที่ยังไม่มีหลักทรัพย์นั้นอยู่ในครอบครองตามที่คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์กำหนด
๔.๒.๖ ธนาคารพาณิชย์ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจตาม ๔.๒.๕
(๑) หรือ ๔.๒.๕ (๒) ต้องได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์จากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
ตามกฎกระทรวงที่ออกตามความในพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๓๕ โดยธนาคารพาณิชย์สามารถประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ดังกล่าวได้เฉพาะตามขอบเขตที่ตนได้รับอนุญาตเท่านั้น
๔.๒.๗ คู่สัญญาในการประกอบธุรกิจ
๔.๒.๗.๑ ผู้ลงทุนที่เป็นสถาบันตามประกาศฉบับนี้ หมายถึง
(๑) ธนาคารแห่งประเทศไทย
(๒) กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน
(๓) ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
(๔) ธนาคารพาณิชย์
(๕) บริษัทเงินทุน
(๖) บริษัทหลักทรัพย์
(๗) บริษัทประกันชีวิต
(๘) สถาบันการเงินต่างประเทศที่กระทำเพื่อประโยชน์ของตนเองหรือในฐานะตัวแทนของบุคคลอื่นที่ไม่มีภูมิลำเนาในประเทศไทย
(๙) กองทุนรวม
(๑๐) กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
(๑๑) กองทุนส่วนบุคคล
(๑๒) กองทุนบำเหน็จบำนาญ
(๑๓) สถาบันการเงินที่มีกฎหมายจัดตั้งขึ้นโดยเฉพาะและได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
(๑๔) นิติบุคคลอื่นที่ธนาคารแห่งประเทศไทยให้ความเห็นชอบ
๔.๒.๗.๒ ในการประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
ธนาคารพาณิชย์ต้องถือปฏิบัติ ดังนี้
(๑) กรณีเป็นตัวแทนหรือนายหน้าในการยืมหลักทรัพย์
ธนาคารพาณิชย์สามารถทำธุรกรรมได้กับบุคคลธรรมดา
นิติบุคคล ตลอดจนผู้ลงทุนที่เป็นสถาบัน
(๒) กรณีเป็นตัวแทนหรือนายหน้าในการให้ยืมหลักทรัพย์
ธนาคารพาณิชย์สามารถทำธุรกรรมได้กับบุคคลธรรมดา
นิติบุคคล ตลอดจนผู้ลงทุนที่เป็นสถาบัน ยกเว้นการทำธุรกรรมกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศและการทำธุรกรรมกับบุคคลใดๆ
ซึ่งมีผลให้เกิดการปล่อยสภาพคล่องที่เป็นเงินบาทให้แก่บุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศ
(๓) กรณีการยืมหลักทรัพย์จากคู่สัญญา
ธนาคารพาณิชย์สามารถทำธุรกรรมดังกล่าวได้กับผู้ลงทุนที่เป็นสถาบัน
(๔) กรณีการให้ยืมหลักทรัพย์แก่คู่สัญญา
ธนาคารพาณิชย์สามารถทำธุรกรรมดังกล่าวได้กับผู้ลงทุนที่เป็นสถาบัน
ยกเว้นการทำธุรกรรมกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศและการทำธุรกรรมกับบุคคลใดๆซึ่งมีผลให้เกิดการปล่อยสภาพคล่องที่เป็นเงินบาทให้แก่บุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศ
๔.๒.๘ ให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ว่าด้วยลักษณะและสาระสำคัญของสัญญายืมและให้ยืมหลักทรัพย์ตามที่สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์กำหนด
๔.๒.๙ ในการประกอบธุรกิจการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
ให้ธนาคารพาณิชย์พิจารณาเรียกหลักประกันตามความเหมาะสม เพราะการประกอบธุรกรรมนี้มีความเสี่ยงเกี่ยวข้องทั้งในด้าน
Credit Risk (Settlement Risk) กับคู่ค้า ความเสี่ยงด้าน Market
Risk จากการมี position ในหลักทรัพย์
และมี Operational Risk ในด้านการดำเนินธุรกรรม การเรียกหลักประกัน การคืนหลักประกันและการยึดหลักประกันเมื่อคู่ค้าไม่ปฏิบัติตามสัญญา
๔.๓ หลักเกณฑ์การกำกับดูแล
๔.๓.๑ การดำรงเงินกองทุน ให้ปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ว่าด้วยการดำรงเงินกองทุนเป็นอัตราส่วนกับสินทรัพย์และภาระผูกพันของธนาคารพาณิชย์และหนังสือเวียนธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงเงินกองทุน
๔.๓.๒ การนับลูกหนี้รายใหญ่
๔.๓.๒.๑ การคำนวณสำหรับผู้ให้ยืม
(ก) ให้ถือว่าธนาคารพาณิชย์ผู้ให้ยืมยังคงเป็นเจ้าของหลักทรัพย์ที่ให้ยืมอยู่
เนื่องจากในที่สุดแล้วก็จะได้รับหลักทรัพย์ดังกล่าวคืน ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์จึงต้องปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน
(ข) มูลค่าของหลักทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์ให้ยืมกับคู่สัญญารายหนึ่งรายใดเมื่อรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนในกิจการ ก่อภาระผูกพัน จำนวนเงินหรือมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์วางเป็นหลักประกันในธุรกรรมการยืมหลักทรัพย์
ธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชน ธุรกรรมการให้เช่าซื้อและการให้เช่าแบบลีสซิ่ง ธุรกรรมแฟ็กเตอริงและจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม
Credit Derivative ที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิง
โดยไม่มีเงินสดรับมาเป็นประกันการรับประกันดังกล่าวกับคู่สัญญานั้น
เมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์
๔.๓.๒.๒ การคำนวณสำหรับผู้ยืม
(ก) ให้ถือว่าธนาคารพาณิชย์ผู้ยืมยังคงเป็นเจ้าของหลักทรัพย์ที่นำไปวางเป็นหลักประกันอยู่
เนื่องจากในที่สุดแล้วก็จะได้รับหลักทรัพย์ดังกล่าวคืน ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์จึงต้องปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน
(ข) จำนวนเงินหรือมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ยืมหลักทรัพย์ได้วางเป็นหลักประกันกับคู่สัญญารายหนึ่งรายใด
เมื่อรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุนในกิจการ ก่อภาระผูกพัน มูลค่าของหลักทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์ให้ยืมในธุรกรรมการให้ยืมหลักทรัพย์
ธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชน ธุรกรรมการให้เช่าซื้อและการให้เช่าแบบลีสซิ่ง ธุรกรรมแฟ็กเตอริง
และจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม Credit Derivative ที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิง
โดยไม่มีเงินสดรับมาเป็นประกันการรับประกันดังกล่าวกับคู่สัญญานั้น เมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ
ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุน ชั้นที่
๑ ของธนาคารพาณิชย์
๔.๓.๒.๓ ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ยืมหรือให้ยืมหลักทรัพย์
โดยที่คู่กรณีมีการวางหลักประกันเป็นเงินสด เงินฝากในธนาคารพาณิชย์ หรือตราสารที่ได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับตามมาตรา
๑๓ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ให้ธนาคารพาณิชย์ได้รับยกเว้นไม่ต้องคำนวณอัตราส่วนตามข้อ
๔.๓.๒.๑ และ ๔.๓.๒.๒ สำหรับส่วนที่มีการวางเงินสดเงินฝากในธนาคารพาณิชย์ หรือตราสารดังกล่าวเป็นหลักประกัน
๔.๓.๒.๔ ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ให้ยืมและผู้ยืมได้ปฏิบัติถูกต้องตามข้อ
๔.๓.๒.๑ - ๔.๓.๒.๓ แล้ว ต่อมาถ้ามูลค่าหลักทรัพย์ที่ให้ยืมในส่วนที่เกินกว่ามูลค่าหลักประกันที่ได้รับมา
(กรณีผู้ให้ยืม) หรือมูลค่าเงินสดหรือหลักทรัพย์ที่นำไปวางเป็นหลักประกันในส่วนที่เกินกว่ามูลค่าหลักทรัพย์ที่ได้ยืมมา
(กรณีผู้ยืม) เปลี่ยนแปลงจนมีผลทำให้อัตราส่วนดังกล่าวตามข้อ ๔.๓.๒.๑ หรือข้อ ๔.๓.๒.๒
เกินกว่าที่กำหนด ธนาคารพาณิชย์จะประกอบธุรกรรมการยืม และให้ยืมหลักทรัพย์กับคู่สัญญาดังกล่าวเพิ่มอีกไม่ได้
ส่วนการประกอบธุรกรรมการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์ที่เกิดขึ้นก่อนแล้ว มีผลผูกพันต่อไปตามสัญญาที่ทำไว้
๔.๓.๒.๕ ในการคำนวณอัตราส่วนตามข้อ ๔.๓.๒.๑ และ ๔.๓.๒.๒สำหรับช่วงเวลาที่ประกอบธุรกรรมอยู่นั้นจะต้องมีการตีมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ให้ยืมและหลักทรัพย์ที่ได้นำมาวางเป็นประกันให้มีมูลค่าตามราคาตลาด
(Mark to market) ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์จึงต้องถือปฏิบัติดังต่อไปนี้
(ก) ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงในมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ให้ยืมหรือหลักทรัพย์ที่ได้รับเป็นหลักประกัน
และธนาคารพาณิชย์ผู้ให้ยืมหลักทรัพย์มีการเรียกมาร์จินเพิ่ม หรือส่งคืนหลักประกัน ในการคำนวณอัตราส่วนดังกล่าว
ให้ธนาคารพาณิชย์นำมาร์จินที่เรียกเพิ่มหรือหลักประกันที่ส่งคืนมาบวกหรือหักออกจากหลักประกันที่ได้มีการเปลี่ยนแปลงมูลค่าไปแล้ว
แล้วแต่กรณี
(ข) ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงในมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ยืมหรือหลักประกันที่นำไปวางเป็นประกัน
และธนาคารพาณิชย์ผู้ยืมหลักทรัพย์ต้องส่งมาร์จินเพิ่ม หรือได้รับหลักประกันคืน ในการคำนวณอัตราส่วนดังกล่าว
ให้ธนาคารพาณิชย์นำมาร์จินที่ต้องส่งเพิ่ม หรือหลักประกันที่ได้รับคืน มาบวกหรือหักออกจากหลักประกันที่ได้มีการเปลี่ยนแปลงมูลค่าไปแล้วแล้วแต่กรณี
อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงของส่วนต่างของมาร์จิน
(Exposure) ที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของราคาหลักทรัพย์ตามมูลค่าของตลาดในช่วงเวลาก่อนที่จะมีการเรียกมาร์จินหรือหลักประกันเพิ่มนั้น
ในการคำนวณอัตราส่วนของลูกหนี้รายใหญ่ (Total
Exposure) ในข้อ ๔.๓.๒.๑ และ ๔.๓.๒.๒ ธนาคารพาณิชย์จะต้องนำมูลค่าส่วนต่างของมาร์จินที่กำหนดไว้ตอนเริ่มทำสัญญามาใช้ในการคำนวณอัตราส่วนของลูกหนี้รายใหญ่
หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ แม้ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลง Exposure ตลอดเวลาอันเนื่องจากการตีมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด
แต่ในการคำนวณจะไม่นำ Exposure ที่เกิดขึ้นจริงมาใช้ในการคำนวณแต่จะให้นำมูลค่าของ
Exposure เดิมตอนเริ่มทำสัญญามาใช้ในการคำนวณ
๔.๓.๓ การซื้อหรือมีหุ้น
ให้ถือว่าธนาคารพาณิชย์ผู้ให้ยืมหลักทรัพย์ประเภทตราสารทุนหรือธนาคารพาณิชย์ผู้ยืมหลักทรัพย์โดยนำหลักทรัพย์ประเภทตราสารทุนไปวางเป็นหลักประกันยังคงเป็นเจ้าของตราสารทุนนั้นอยู่
เนื่องจากในที่สุดแล้วก็จะได้รับตราสารทุนดังกล่าวคืน ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์
ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการซื้อหรือมีหุ้นในบริษัทจำกัดตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดและประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการซื้อหรือมีหุ้นมีมูลค่าหุ้นรวมกันทั้งสิ้นเป็นอัตราส่วนกับเงินกองทุน
๔.๓.๔ การซื้อหรือมีหน่วยลงทุน
ให้ถือว่าธนาคารพาณิชย์ผู้ให้ยืมหลักทรัพย์ประเภทหน่วยลงทุนหรือธนาคารพาณิชย์ผู้ยืมหลักทรัพย์โดยนำหลักทรัพย์ประเภทหน่วยลงทุนไปวางเป็นหลักประกันยังคงเป็นเจ้าของหน่วยลงทุนนั้นอยู่
เนื่องจากในที่สุดแล้วก็จะได้รับหน่วยลงทุนดังกล่าวคืน โดยระหว่างการให้ยืมหลักทรัพย์ประเภทหน่วยลงทุนหรือการยืมหลักทรัพย์โดยนำหน่วยลงทุนไปวางเป็นหลักประกันนั้นมิได้ทำให้หน่วยลงทุนในบัญชีของธนาคารพาณิชย์ลดลงแต่อย่างใด
และธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการในการลงทุนในหน่วยลงทุนตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
๔.๓.๕ ธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับวิธีการทำธุรกรรมระบบควบคุมภายใน
การจัดทำแบบรายงาน รวมทั้งข้อปฏิบัติหรือเงื่อนไขอื่นๆ ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
นอกจากนี้จะต้องมีการตรวจสอบดูแลให้มีการปฏิบัติตามกฎหมายหรือกฎเกณฑ์อื่นที่เกี่ยวข้องโดยเคร่งครัดด้วย
อาทิเช่น ให้มีการบันทึกบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชีหรือแนวปฏิบัติของสมาคมนักบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งประเทศไทย
๔.๓.๖ ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจยับยั้งหรือสั่งเพิกถอนการอนุญาตให้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
และการขายชอร์ตได้ ในกรณีต่อไปนี้
(๑) ธนาคารพาณิชย์ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
(๒) กรณีอื่นๆ ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเห็นว่ากระทบกับความปลอดภัยหรือความผาสุกของประชาชน
๔.๔ หลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกรรมสำหรับธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย
ในการประกอบธุรกรรมการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์และการขายชอร์ต
ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยจะต้องปฏิบัติตามข้อ ๔.๒ - ๔.๓ เว้นแต่ เรื่องขอบเขตในการประกอบธุรกรรมและเรื่องการนับลูกหนี้รายใหญ่
๔.๔.๑ ขอบเขตในการประกอบธุรกรรม
ให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถทำธุรกรรมการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์
และการขายชอร์ตได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศนี้ โดยจำกัดขอบเขตให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถประกอบธุรกรรมได้เฉพาะเพื่อป้องกันความเสี่ยงหรือเพื่อบริหารสินทรัพย์ของตนเอง
โดยต้องทำธุรกรรมกับคู่สัญญาที่ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทกิจการการยืมและให้ยืมหลักทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
หรือกับศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ รวมทั้ง การประกอบธุรกรรมของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยต้องเป็นไปตามขอบเขตที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงการคลัง
เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขออนุญาตจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๒๓
มกราคม ๒๕๔๗ รวมทั้งตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
๔.๔.๒ การนับลูกหนี้รายใหญ่
ให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ข้อ
๔.๓.๒ ในการคำนวณจำนวนเงินสูงสุดที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถทำธุรกรรมยืมและให้ยืมหลักทรัพย์กับบุคคลหนึ่งบุคคลใด
แต่ให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยนับธุรกรรมการให้สินเชื่อ หรือลงทุนในกิจการ หรือก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใด
รวมเข้ากับจำนวนเงินหรือมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยผู้ยืมหลักทรัพย์ได้วางเป็นหลักประกันกับคู่สัญญารายหนึ่งรายใด
มูลค่าของหลักทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยให้ยืมในธุรกรรมการให้ยืมหลักทรัพย์ธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชน
ธุรกรรมการให้เช่าซื้อและการให้เช่าแบบลีสซิ่ง ธุรกรรมแฟ็กเตอริง และจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม
Credit Derivative ที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิง
โดยไม่มีเงินสดรับมาเป็นประกันการรับประกันดังกล่าวกับบุคคลนั้นเมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ
ต้องไม่เกินกว่าที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถทำได้ตามที่กำหนดไว้ในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยให้สินเชื่อ
ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน
๕[๑].
วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ประกาศ
ณ วันที่ ๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๙
หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร
เทวกุล
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย
นันทนา/ผู้จัดทำ
๒๑ เมษายน ๒๕๔๙
[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๓/ตอนพิเศษ ๕๒ ง/หน้า ๖๖/๑๒ เมษายน ๒๕๔๙