ข้อ ๕ ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดที่ตนซ่อมต้องตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดดังนี้
(๑)
มาตรวัดต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนมาตรวัด โดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจนและลบเลือนยาก
(ก) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต
ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย
(ข) รุ่นซึ่งระบุแบบของมาตรวัด
(ค)
เลขลำดับประจำเครื่องที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดให้
(๒) พิกัดกำลังของมาตรวัด
ต้องแสดงเป็นตัวเลขไทยหรืออารบิค
และอักษรไทยหรือตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ที่รัฐมนตรีกำหนด โดยต้องแสดงไว้ให้เห็นชัดเจน
ลบเลือนยาก ทั้งนี้จะแสดงเป็นอักษรย่อก็ได้
(๓) การแสดงค่าของมาตรวัดต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) การแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๑) ขั้นหมายมาตราและส่วนชี้ค่า
ต้องได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสมและทำงานสัมพันธ์กัน
๒) ขั้นหมายมาตรา ตัวเลข ตัวอักษร
หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ต้องอ่านง่าย ชัดเจนและลบเลือนยาก
๓) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน
๔) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า
ค่าที่พิมพ์ต้องสอดคล้องกับค่าที่แสดง
(ข) การแสดงค่าแบบดิจิทัล
๑) การแสดงค่าไม่ว่าจะใช้ตัวเลข ตัวอักษร
หรือสัญลักษณ์อื่นใดมาประกอบกันหรือไม่ก็ตาม
ต้องไม่ทำให้เกิดความสับสนในการอ่านค่า
๒) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน
๓) ถ้ามีส่วนแสดงค่าทั้งแบบดิจิทัลและแบบแอนะล็อก
การแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องสอดคล้องกับการแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๔) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า ค่าที่พิมพ์ต้องถูกต้องตรงกับค่าที่แสดง
(ค) การแสดงค่าของมาตรวัดที่คำนวณราคาได้
จำนวนเงินต้องมีความถูกต้องสอดคล้องกับปริมาณการวัดที่แสดง
(๔) เครื่องหมายของบรรดาตัวควบคุมการทำงาน
ส่วนแสดงค่าและอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งสวิตช์ของมาตรวัด ต้องทำให้อ่านง่าย ชัดเจน
และลบเลือนยาก
(๕)
ส่วนแสดงค่าและส่วนพิมพ์ค่าของมาตรวัดต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
(ข)
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑ x ๑๐k
๒ x ๑๐ k หรือ ๕ x
๑๐ k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก
จำนวนเต็มลบหรือศูนย์
(ค) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๑) ขั้นหมายมาตรา
ก) ขั้นหมายมาตราหลัก
และขั้นหมายมาตรารองต้องมีความยาวแตกต่างกันเพื่อให้ง่ายต่อการอ่านค่า ทั้งนี้
ขั้นหมายมาตราหลักต้องมีความยาวมากกว่าขั้นหมายมาตรารอง
ข) ขั้นหมายมาตราที่ถูกต้องสอดคล้องกันต้องมีขนาดความกว้างเท่ากันเป็นเส้นตรงสม่ำเสมอ
มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๐.๒ มิลลิเมตร
และต้องไม่เกินช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต่ำสุด ๒ ขั้นหมายมาตราที่อยู่ติดกัน
ค) ขั้นหมายมาตราหลักต้องมีความกว้างไม่เกิน ๑.๕
เท่าของขั้นหมายมาตรารอง
ง) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องไม่น้อยกว่า
๒ มิลลิเมตร
๒) ตัวชี้ค่า
ก) ตัวชี้ค่าต้องอยู่ในแนวขนานกับขั้นหมายมาตรา
ข) ถ้าตัวชี้ค่าอยู่คนละระนาบกับขั้นหมายมาตรา
ปลายของตัวชี้ค่าจะต้องยาวถึงขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าปริมาตร
ค)
ถ้าตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา ปลายของตัวชี้ค่าต้องห่างจากขั้นหมายมาตราไม่เกิน
๑ มิลลิเมตร
ง) ความกว้าง
๑.
ปลายของตัวชี้ค่าต้องมีความกว้างไม่เกินความกว้างของขั้นหมายมาตราที่กว้างที่สุด
๒. กรณีที่ตัวชี้ค่าเป็นเข็ม
ปลายของตัวชี้ค่าต้องมีความกว้างสม่ำเสมอตลอดแนวจนทับกันได้สนิทกับขั้นหมายมาตรา
จ) ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน
ระยะห่างระหว่างตัวชี้ค่าและระนาบของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่เกิน ๑.๕ มิลลิเมตร
(ง)
ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องแสดงผลการวัดอย่างต่อเนื่องในขณะที่ทำการวัดปริมาตรของน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อการซื้อขาย
(จ) ส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่าปริมาตร
๑) ส่วนแสดงค่าปริมาตรอาจให้มีส่วนตั้งศูนย์
ซึ่งสามารถปรับด้วยมือหรือด้วยระบบอัตโนมัติก็ได้
๒) เมื่อเริ่มทำการตั้งศูนย์
ส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงผลไม่แตกต่างไปจากผลการวัดที่ปรากฏอยู่เดิม
และจะแสดงค่าศูนย์เมื่อการตั้งศูนย์เสร็จสมบูรณ์
๓) ส่วนตั้งศูนย์ต้องไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใด
ๆ ต่อผลการวัด เว้นแต่การเปลี่ยนไปแสดงค่าศูนย์
๔) ในขณะที่ทำการวัด
ต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับส่วนแสดงค่าปริมาตรให้แสดงค่าเป็นศูนย์ได้
๕) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ ให้มีความคลาดเคลื่อนได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการวัดปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
๖) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล
การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ต้องไม่มีความคลาดเคลื่อนและต้องแสดงค่าเป็นศูนย์เท่านั้น
(ฉ) มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก
๑) การแสดงค่าปริมาตรส่งจ่าย
ก่อนทำการส่งจ่ายส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงค่าศูนย์
และเมื่อเริ่มทำการส่งจ่ายส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงปริมาตรการส่งจ่ายขณะนั้นบนส่วนแสดงค่า
๒)
มาตรวัดที่คำนวณราคาได้ต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
๓) ส่วนคำนวณราคา
ก)
ต้องคำนวณราคาทั้งหมดตามราคาต่อหน่วยของการซื้อขายในแต่ละครั้งขณะทำการวัด
ข) การแสดงราคาซื้อขายรวมตามปริมาตรส่งจ่ายใด ๆ
ต้องแสดงค่าได้เที่ยงตรงโดยมีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากหรือฝ่ายน้อยไม่เกินผลคูณของ
๐.๐๕ ลิตร กับราคาต่อหน่วย
๔) การแสดงราคาต่อหน่วย
ในกรณีที่มาตรวัดแต่ละเครื่องใช้วัดปริมาตรส่งจ่ายของผลิตภัณฑ์แตกต่างกัน
แต่ใช้ส่วนแสดงค่าชุดเดียวร่วมกัน
ก่อนทำการวัดปริมาตรส่งจ่ายของผลิตภัณฑ์ใดในแต่ละครั้ง
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์นั้น และในขณะที่ทำการวัด ต้องไม่มีวิธีการใด
ที่สามารถปรับเปลี่ยนการแสดงราคาต่อหน่วยได้
๕) การแสดงปริมาตรรวมและราคาซื้อขายรวม
สำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง ๆ เมื่อการวัดปริมาตรส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที
หรือจนกระทั่งมีการซื้อขายครั้งต่อไป
๖)
ในกรณีที่มีส่วนพิมพ์ค่าประกอบเข้ากับอุปกรณ์ส่งจ่ายน้ำมัน
การพิมพ์ข้อมูลการส่งจ่ายผลิตภัณฑ์ต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้
ก) ปริมาตรส่งจ่ายทั้งหมด
ข) ราคาต่อหน่วย
ค) ราคาซื้อขายรวม
ง) ชนิดของผลิตภัณฑ์ เช่น ชื่อ สัญลักษณ์
อักษรย่อ หรือเลขรหัส
(๖)
มาตรวัดต้องมีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่มีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) เครื่องกำจัดไอหรืออากาศ
หรือวิธีการอัตโนมัติอื่นที่ป้องกันไม่ให้ไอหรืออากาศผ่านเข้าไปในมาตรวัดขณะทำการวัด
(ข)
วาล์วป้องกันการไหลย้อนกลับหรือวิธีการป้องกันการไหลย้อนกลับใด ๆ ไม่ให้ของเหลวไหลย้อนกลับสู่มาตรวัดอีก
(๗)
มาตรวัดอาจมีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่มีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) กลไกการหยุดการส่งจ่าย
๑) ต้องสามารถหยุดการส่งจ่ายได้แม่นยำ
และในกรณีที่มาตรวัดสามารถตั้งค่าล่วงหน้าได้ เมื่อหยุดการส่งจ่าย
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายตรงกับค่าที่ได้ตั้งไว้ล่วงหน้า
๒)
ส่วนกำหนดการหยุดต้องทำให้กลไกการหยุดสามารถปรับระยะการหยุดได้เพื่อให้ปริมาตรส่งจ่ายอยู่ในขอบเขตที่กำหนด
(ข) เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน
และเครื่องวัดความหนาแน่น ซึ่งทำงานร่วมกับระบบการวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิง
หากมีผลกระทบใด ๆ ต่อการวัดของมาตรวัด จะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
(๘) ท่อส่งจ่าย และวาล์วต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก)
ต้องไม่ทำให้น้ำมันเชื้อเพลิงที่วัดปริมาตรแล้วเกิดการเบี่ยงเบนออกจากห้องวัดหรือท่อส่งจ่ายได้
(ข) ในกรณีที่มีการติดตั้งท่อส่งจ่ายสองทางขึ้นไป
ต้องมีวิธีการอัตโนมัติเพื่อให้
๑) ในขณะทำการส่งจ่าย
น้ำมันเชื้อเพลิงต้องไหลออกจากทางส่งจ่ายได้เพียงทางเดียวเท่านั้น
๒)
อุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหลต้องแสดงทิศทางการไหลอย่างชัดเจน
(๙) มาตรวัดต้องแสดงรายละเอียด ดังต่อไปนี้
(ก) ระบบการวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงต้องแสดงข้อมูลต่อไปนี้ให้เห็นได้อย่างชัดเจนและลบเลือนได้ยาก
๑) ปีที่ผลิต
๒) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
๓) อัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุด
๔) ความดันน้ำมันเชื้อเพลิงต่ำสุดและสูงสุด
๕) ช่วงอุณหภูมิน้ำมันเชื้อเพลิงที่วัด
๖) ชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(ข) ถ้ามาตรวัดมีเครื่องชดเชยอุณหภูมิ
ต้องแสดงอุณหภูมิและความดันที่สภาวะพื้นฐานอย่างชัดเจนใกล้กับส่วนแสดงค่าปริมาตร
(ค)
ถ้ามาตรวัดประกอบด้วยเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ
ต้องมีเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์แสดงบนส่วนแสดงค่า และส่วนพิมพ์ค่าอย่างชัดเจนว่าค่าปริมาตรแสดงเป็นปริมาตรที่อุณหภูมิพื้นฐาน
(ง)
เมื่อทำการติดตั้งมาตรวัดพร้อมใช้งานแล้วมาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีกที่มีอัตราการไหลสูงสุดเท่ากับ
๑๐๐ ลิตรต่อนาทีขึ้นไป ต้องแสดงอัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุดให้เห็นได้อย่างชัดเจนบนมาตรวัดและอัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่เกินร้อยละ
๒๐ ของอัตราการไหลสูงสุด
(จ)
ถ้ามาตรวัดหลายเครื่องทำงานโดยใช้ส่วนประกอบร่วมกัน
ต้องแสดงข้อกำหนดในแต่ละส่วนของระบบ และอาจจะแสดงร่วมกันบนแผ่นข้อมูลเดียวกันก็ได้
(๑๐) มาตรวัดต้องมีลักษณะเพิ่มเติม
ดังต่อไปนี้ด้วย
(ก)
ต้องออกแบบให้มีอัตราส่วนของอัตราการไหลสูงสุดต่ออัตราการไหลต่ำสุดไม่น้อยกว่า ๑๐
ต่อ ๑
(ข) ก่อนทำการส่งจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
ส่วนแสดงค่าปริมาตรและส่วนแสดงราคาซื้อขายรวมต้องแสดงค่าศูนย์
(ค) ในกรณีที่ระบบการวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิง
มีอัตราการไหลสูงสุดไม่เกิน ๖๐ ลิตร/นาที ปริมาตรจ่ายต่ำสุดต้องไม่เกิน ๕ ลิตร
(๑๑)
ประทับหรือแสดงเครื่องหมายเฉพาะตัวของผู้ซ่อมไว้ที่มาตรวัด
กรณีที่มาตรวัดมีลักษณะไม่ถูกต้องครบถ้วนห้ามมิให้ดำเนินการตรวจสอบในขั้นตอนต่อไป
หมวด
๒
การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัด
