ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่ สนช. 12/2561
เรื่อง การให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ
อื่นๆ - 1. เหตุผลในการออกประกาศ
บัตรเดบิตเป็นบริการการชําระเงินหนึ่งที่มีความสําคัญต่อระบบเศรษฐกิจของไทยโดยมีผู้ใช้บริการเป็นจํานวนมากและมีการใช้งานอย่างกว้างขวางในชีวิตประจําวันของประชาชนส่วนใหญ่ทั้งการใช้เพื่อชําระค่าสินค้าและบริการแทนการใช้เงินสด การโอนและถอนเงินผ่านเครื่องเอทีเอ็ม
เพื่อยกระดับความปลอดภัยในการให้บริการบัตรเดบิต และส่งเสริมให้มีการปฏิบัติตามมาตรฐานเพื่อสนับสนุนให้เกิดการใช้งานร่วมกันของผู้ให้บริการ รวมถึงส่งเสริมการแข่งขันในการให้บริการการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้มีการออกและใช้บัตรเดบิตอย่างแพร่หลายแทนการใช้เงินสด ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้กําหนดหลักเกณฑ์เพื่อดูแลการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศในประเด็นสําคัญ ได้แก่ การใช้มาตรฐานชิปการ์ดกลาง การใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศ (Local Card Brand) และการกําหนดเงื่อนไขการให้บริการบัตรเดบิตที่ออกและใช้ภายในประเทศ เพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพและลดภาระต้นทุนในการให้บริการและการใช้บริการ อันจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบธุรกิจและผู้ใช้บริการ ตลอดจนเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ
อื่นๆ - 2. อํานาจตามกฎหมาย
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 24 แห่งพระราชบัญญัติระบบการชําระเงิน พ.ศ. 2560 ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดหลักเกณฑ์การให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ ตามความในประกาศฉบับนี้
อื่นๆ - 3. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับผู้ประกอบธุรกิจระบบการชําระเงินภายใต้การกํากับและผู้ประกอบธุรกิจบริการการชําระเงินภายใต้การกํากับตามกฎหมายว่าด้วยระบบการชําระเงิน
อื่นๆ - 4. เนื้อหา
4.1 นิยาม
ในประกาศฉบับนี้
"ผู้ประกอบธุรกิจ" หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการการชําระเงินภายใต้การกํากับและผู้ประกอบธุรกิจระบบการชําระเงินภายใต้การกํากับที่มีลักษณะหรือประเภทดังต่อไปนี้
(1) ผู้ออกบัตร (Issuer)
(2) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer)
(3) ผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
(4) ผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter-institution Fund Transfer System Operator)
(5) ผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator)
(6) ผู้ให้บริการระบบการชําระดุล (Settlement System Operator)
"ผู้ออกบัตร" (Issuer) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการบัตรเดบิตและตกลงออกบัตรเดบิตให้แก่บุคคลที่ยินยอมผูกพันตนตามสัญญาบัตรเดบิต
"บัตรเดบิต" หมายความว่า บัตรอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้ประกอบธุรกิจออกให้แก่ผู้ใช้บริการเพื่อใช้ชําระค่าสินค้า ค่าบริการ หรือค่าอื่นใด แทนการชําระด้วยเงินสด หรือเพื่อใช้เบิก ถอนโอน หรือทําธุรกรรมอื่นใดที่เกี่ยวกับเงิน ตามมูลค่าของเงินที่ผู้ใช้บริการได้ฝากไว้กับผู้ประกอบธุรกิจ
"ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร" (Acquirer) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการรับชําระเงินด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์ โดยการรับส่งข้อมูลการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์จากบัตรอิเล็กทรอนิกส์ไปยังผู้ประกอบธุรกิจระบบเครือข่ายบัตรเพื่อส่งข้อมูลต่อไปยังผู้ออกบัตร และจะจ่ายเงินค่าสินค้าหรือค่าบริการให้แก่ผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการ หรือผู้ประกอบธุรกิจสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร ซึ่งมีสัญญาระหว่างกันว่าจะรับชําระราคาสินค้าหรือบริการด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์ตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน
"ผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร" (Payment Facilitator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการรับชําระเงินด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์ โดยการรับส่งข้อมูลการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์จากบัตรอิเล็กทรอนิกส์ไปยังผู้ประกอบธุรกิจบริการแก่ผู้รับบัตร หรือผู้ประกอบธุรกิจสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตรรายอื่น แล้วแต่กรณี และจะจ่ายเงินค่าสินค้าหรือค่าบริการให้แก่ผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการ หรือผู้ประกอบธุรกิจสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตรรายอื่นซึ่งมีสัญญาระหว่างกันว่าจะรับชําระราคาสินค้าหรือบริการด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์ตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน
"ผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ" (Inter-institution Fund Transfer System Operator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการระบบการชําระเงินที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ หรือทําหน้าที่ให้บริการการหักบัญชี เพื่อให้ผู้ใช้บริการของระบบสามารถให้บริการฝาก ถอน โอน และการชําระเงินแก่ลูกค้า
"ผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร" (Payment Card Network Operator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการระบบเครือข่ายบัตรเครดิต บัตรเดบิต เงินอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัตรอิเล็กทรอนิกส์อื่นใด โดยเป็นระบบที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ ให้บริการการหักบัญชี และให้บริการด้านการตลาดภายใต้ชื่อทางธุรกิจของตน เพื่อให้ผู้ใช้บริการของระบบซึ่งเป็นผู้ออกบัตรและผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตรในประเทศไทย สามารถให้บริการการชําระเงินจากบัตรดังกล่าว
"ผู้ให้บริการระบบการชําระดุล" (Settlement System Operator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการการชําระดุลแก่ผู้ใช้บริการของระบบ โดยทําการหักเงินจากบัญชีเงินฝากของผู้ใช้บริการของระบบซึ่งมีฐานะเป็นลูกหนี้ หรือรับชําระหนี้โดยวิธีอื่นใดตามที่ตกลงกันแล้วปรับบัญชีเงินฝากของผู้ใช้บริการของระบบซึ่งมีฐานะเป็นเจ้าหนี้ หรือชําระเงินด้วยวิธีอื่นใด เพื่อให้หนี้ดังกล่าวระงับไป
"มาตรฐานชิปการ์ดกลาง" หมายความว่า มาตรฐานชิปการ์ดที่ ธปท. ประกาศกําหนด โดยได้หารือกับสมาคมธนาคารไทย สมาคมธนาคารนานาชาติ และสภาสถาบันการเงินของรัฐเพื่อใช้เป็นมาตรฐานกลางในการออกบัตรเดบิตของผู้ออกบัตร
"การหักบัญชี" (Clearing) หมายความว่า การรับส่ง ตรวจสอบ และยืนยันข้อมูลตามคําสั่งการชําระเงินสําหรับนําไปคํานวณหายอดเงินแสดงความเป็นเจ้าหนี้ หรือลูกหนี้เพื่อใช้ข้อมูลดังกล่าวไปทําการชําระดุลระหว่างเจ้าหนี้และลูกหนี้
"การชําระดุล" (Settlement) หมายความว่า การชําระเงินที่มีการตกลงกันไว้ล่วงหน้าเพื่อปรับฐานะความเป็นเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ ด้วยการปรับบัญชีเงินฝากโดยใช้ข้อมูลที่ได้จากการหักบัญชี เพื่อให้หนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนระงับไป
4.2 ผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีปฏิบัติในการให้บริการ ดังต่อไปนี้
4.2.1 ผู้ออกบัตร (Issuer)
(1) ต้องใช้มาตรฐานชิปการ์ตกลาง
(2) ต้องออกบัตรให้ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศ เว้นแต่ผู้ออกบัตร (Issuer) ใช้ระบบการรับส่งข้อมูลภายในของตนเอง
(3) ในกรณีที่ออกบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตตั้งแต่ 2 รายขึ้นไปในบัตรเดบิตเตียวกัน (Multi-Brand) ต้องปฏิบัติในเรื่องตราสัญลักษณ์ที่ปรากฏบนบัตรเดบิตให้เป็นไปตามข้อตกลงและคํานึงถึงหลักความเท่าเทียมกัน
(4) ต้องให้ข้อมูลและรายละเอียดเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายของบัตรเดบิตแต่ละประเภทแก่ผู้ใช้บริการอย่างเพียงพอ ชัดเจน และถูกต้อง เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถเลือกใช้บริการได้อย่างเหมาะสมตรงกับวัตถุประสงค์การใช้จ่ายของตนเอง
ในกรณีที่ผู้ออกบัตรจะออกบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตตั้งแต่ 2 รายขึ้นไปในบัตรเดบิตเดียวกัน (Multi-Brand) การออกบัตรดังกล่าวจะต้องใช้ระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศอย่างน้อย 1 ราย
4.2.2 ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) และผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
(1) ต้องจัดให้มีอุปกรณ์และระบบที่สามารถรองรับบัตรเดบิตที่ใช้มาตรฐานชิปการ์ดกลาง
(2) ต้องจัดให้มีอุปกรณ์และระบบที่สามารถรองรับบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศได้ทุกเครือข่าย เว้นแต่
(2.1) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) ที่ให้บริการ และได้แจ้งต่อ ธปท. ก่อนวันที่ประกาศนี้มีผลใช้บังคับว่าเป็นการให้บริการรับบัตรเดบิตที่ใช้ระบบเครือข่ายบัตรเดบิดในประเทศรายใดรายหนึ่งเพียงรายเดียวเท่านั้น ให้สามารถดําเนินการตามขอบเขตที่ได้แจ้งไว้ต่อไปได้ หรือ
(2.2) ผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
(3) ต้องไม่จํากัดสิทธิผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการในการเลือกใช้ระบบเครือข่ายบัตรเดบิต
(4) ต้องให้ข้อมูลค่าธรรมเนียมและค่าบริการต่าง ๆ แก่ผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการในการใช้บริการอย่างเพียงพอ ชัดเจน และถูกต้อง
4.2.3 ผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter- institution Fund Transfer System Operator) ผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) และผู้ให้บริการระบบการชําระดุล (Settlement System Operator) ต้องไม่ดําเนินการใด ๆ อันเป็นการจํากัดสิทธิในการเลือกระบบเครือข่ายบัตรเดบิตอื่นของผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ และผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการ
4.3 ในกรณีที่ออกบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตตั้งแต่ 2 รายขึ้นไปในบัตรเดบิตเดียวกัน (Muti-Brand) เมื่อผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการเลือกใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตรายใดรายหนึ่งในการทําธุรกรรมแล้ว ผู้ประกอบธุรกิจจะคิดค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายอื่นเพิ่มเติมได้เฉพาะระบบเครือข่ายบัตรเดบิตที่ใช้เท่านั้น
4.4 ในการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศผู้ประกอบธุรกิจต้องดําเนินการเหล่านี้ภายในประเทศเท่านั้น
4.4.1 การรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ออกบัตร (Issuer) กับผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter-institution Fund Transfer System Operator หรือผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) ซึ่งทําหน้าที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Transaction Switching) หรือทําหน้าที่ให้บริการการหักบัญชี (Clearing)
4.4.2 การรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) กับผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter-institution Fund Transfer System Operator) หรือผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) ซึ่งทําหน้าที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Transaction Switching) หรือทําหน้าที่ให้บริการการหักบัญชี (Clearing)
4.4.3 การรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator) กับผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) และการรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
4.4.4 การทําหน้าที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Transaction Switching)
4.4.5 การหักบัญชี (Clearing)
4.4.6 การชําระดุล (Settlement)
4.5 ในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจประสงค์จะใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT Outsourcing) ตามข้อ 4.4.1 - 4.4.6 ให้ผู้ประกอบธุรกิจยื่นขออนุญาตต่อ ธปท. เป็นหนังสือหรือโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กําหนด พร้อมชี้แจงเหตุผลและความจําเป็น
ทั้งนี้ ธปท. จะพิจารณาภายใน 45 วันทําการนับแต่วันที่ได้รับคําขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
การยื่นขออนุญาตตามวรรคหนึ่งให้กระทําได้เฉพาะการใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT Outsourcing) ในประเทศ เว้นแต่ในกรณีดังต่อไปนี้ ผู้ประกอบธุรกิจอาจขออนุญาตใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศในต่างประเทศได้
(1) การรับส่งข้อมูลตามข้อ 4.4.3 หรือ
(2) การรับส่งข้อมูลเพื่อประโยชน์ในการบริหารจัดการข้อมูลภายในของผู้ออกบัตร (Issuer) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) และผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
ในกรณีที่ผู้ออกบัตร (Issuer) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) หรือผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator) เป็นสถาบันการเงินและสถาบันการเงินเฉพาะกิจตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินและได้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT Outsourcing) ที่ออกตามกฎหมายดังกล่าวแล้วให้ถือว่าเป็นผู้ได้รับอนุญาตตามวรรคหนึ่ง
4.6 ในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจไม่สามารถปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดตามประกาศฉบับนี้ โดยมีเหตุจําเป็นหรือพฤติการณ์พิเศษ ซึ่งอาจส่งผลกระทบในการให้บริการอย่างต่อเนื่องหรือต่อความน่าเชื่อถือของการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศผู้ประกอบธุรกิจสามารถยื่นขอผ่อนผันการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังกล่าว พร้อมชี้แจงเหตุผลและความจําเป็น ต่อ ธปท. เป็นหนังสือหรือโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กําหนด โดย ธปท. อาจจะพิจารณาอนุญาตหรือไม่ก็ได้ หรือกําหนดเงื่อนไขใด ๆ ให้ถือปฏิบัติเพิ่มเติมด้วยก็ได้
อื่นๆ - 5. บทเฉพาะกาล
บัตรเดบิตที่ได้ออกและใช้อยู่ก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ ให้สามารถใช้ต่อไปได้โดยผู้ออกบัตรจะต้องดําเนินการเปลี่ยนบัตรเดบิตให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขตามที่กําหนดไว้ในข้อ 4.2 เมื่อบัตรดังกล่าวสิ้นอายุบัตรหรือเมื่อผู้ใช้บริการขอออกบัตรใหม่
อื่นๆ - 6. วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 16 เมษายน 2561 เป็นต้นไป
ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 16 เมษายน 2561
(นางฤชุกร สิริโยธิน)
รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพสถาบันการเงิน
ผู้ว่าการแทน
ธนาคารแห่งประเทศไทย