ข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. 2526 (ฉบับ Update ณ วันที่ 11/06/2529)

• จำนวนมาตรา: 12

มาตรา อารัมภบท

ข้อบังคับของรัฐสภา

ข้อบังคับของรัฐสภา

ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา

พ.ศ. ๒๕๒๖

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๗

แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ และมาตรา ๖

แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖

ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๖

ประธานรัฐสภาออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้

มาตรา ข้อ ๑

ข้อ ๑

ข้อบังคับนี้เรียกว่า “ข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา

พ.ศ. ๒๕๒๖”

มาตรา ข้อ ๒

ข้อ ๒[๑]

ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

มาตรา ข้อ ๓

ข้อ ๓ ให้ยกเลิกข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา

พ.ศ. ๒๕๑๖

มาตรา ข้อ ๔

ข้อ ๔

เครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา ให้มี ๔ ชนิด คือ

(๑) เครื่องแบบปกติ

(๒) เครื่องแบบครึ่งยศ

(๓) เครื่องแบบเต็มยศ

(๔) เครื่องแบบสโมสร

มาตรา ข้อ ๕

ข้อ ๕

เครื่องแบบปกติ มี ๕ แบบ คือ

ก. เครื่องแบบปกติขาว

ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง

ค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับ

ง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ

จ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว

ก. เครื่องแบบปกติขาว

ให้ประกอบด้วย

(๑) หมวก

สมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาว กะบังหน้าทำด้วยหนัง

หรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร

มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวก ข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาว

ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทอง สูง ๕ เซนติเมตร บนหมอนสักหลาดสีขาว

สมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน

(๒) เสื้อ

สมาชิกชาย ให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาว

ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุม

ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย

สมาชิกหญิง ให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอป้าน

แขนยาวถึงข้อมือ มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ

ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ๕ ดุม

มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย

ไม่มีใบปกกระเป๋าและให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี

การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย

(๓) อินทรธนู

ให้มีอินทรธนูแข็งกว้าง ๔ เซนติเมตร

ยาวตามความยาวของบ่าพื้นสักหลาดสีดำปักดิ้นสีทองเป็นลายประจำยามเต็มแผ่น

ติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ

ด้านคอปลายมนติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก

(๔) กางเกง กระโปรง

สมาชิกชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขายาว ไม่พับปลายขา

สมาชิกหญิง ให้ใช้กระโปรงสีขาวยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย

(๕) รองเท้า ถุงเท้า

สมาชิกชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกถุงเท้าสีดำ

สมาชิกหญิง

ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๗ เซนติเมตร

ถุงเท้ายาวสีเนื้อ

(๖) เครื่องหมายสังกัด

ให้มีเครื่องหมายรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลม

มีรัศมีโดยรอบขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทอง สำหรับสมาชิกชาย

ให้ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้าง ส่วนสมาชิกหญิง

ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องอิสริยาภรณ์

ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง

ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่สีของหมวก ผ้าพันหมวก

หมอนสักหลาดสำหรับปักตราครุฑพ่าห์ เสื้อ และกางเกง

หรือกระโปรงเป็นสีกากีหรือสีกากีนวล

ให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติขาวในโอกาสไปงานพิธีต่างจังหวัด

หรือตามหมายกำหนดการ

ค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับ

ให้ประกอบด้วย

(๑) หมวก

สมาชิกชาย

ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวลเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง

เว้นแต่ตราครุฑพ่าห์ที่หน้าหมวกให้ใช้ตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทอง สูง ๖.๕

เซนติเมตร และสายรักคางให้ใช้สายรัดคางหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ

สมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน

(๒) เสื้อ

ให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีกากีหรือสีกากีนวลแขนยาวรัดข้อมือ

มีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น มีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑

กระเป๋า ที่กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร

มีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุม

สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร

ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควร

และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อ

ยาวตามความยาวของบ่า เย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ปลายมน

ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อ

ในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมนุมชน

ให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี

สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง

การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์

ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย

(๓)[๒]

อินทรธนู

ให้ใช้อินทรธนูอ่อน มีแถบสีเหลืองหรือสีทอง กว้าง ๓

เซนติเมตร ติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑ เซนติเมตร ติดเรียงต่อไปอีก ๒

แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร

การติดแถบให้ติดตามขวางที่ต้นอินทรธนูแถบแรกให้ห่างจากต้นอินทรธนู ๕ มิลลิเมตร

และแถบต่อไปเว้นระยะห่างกัน ๕ มิลลิเมตร และมีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง

เป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่กลางพระมหามงกุฎ ประกอบด้วย

รวงข้าวและดอกบัวตูมวงล้อมอยู่เบื้องล่างขนาดสูง ๕ เซนติเมตร ติดทับบนแถบ

(๔) กางเกง กระโปรง

สมาชิกชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีกากีหรือสีกากีนวลขายาวไม่พับปลายขา

สมาชิกหญิง ให้ใช้กางเกงแบบสมาชิก

หรือกระโปรงสีกากีหรือสีกากีนวลยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย

(๕) เข็มขัด

ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีกว้าง ๓ เซนติเมตร

หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน กว้าง ๓.๕

เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด

ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร

(๖) รองเท้า ถุงเท้า

สมาชิกชาย

ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกหรือหุ้มข้อหนังสีดำ ถุงเท้าสีดำ

สมาชิกหญิง ถ้าใช้กางเกง

ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ถุงเท้าสั้นสีดำ

ถ้าใช้กระโปรงให้ใช้รองเท้าส้นสูงสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗

เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อ

ง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ

ให้ประกอบด้วย

(๑) หมวก

สมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวล

เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ

สมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน

(๒) เสื้อ

ให้ใช้เสื้อสีกากีหรือสีกากีนวลคอแบะแบบคอตื้นแขนสั้น

ปล่อยเอว ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋า

กระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่ง

กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองกระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป๋าข้างละ

๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋าดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง

๕ เซนติเมตร และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้าง

การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์

ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย

(๓) อินทรธนู กางเกง กระโปรง เข็มขัด รองเท้า ถุงเท้า

ให้ใช้เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ

ให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติกากีคอพับได้ในโอกาสอันสมควร

จ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว

ให้ประกอบด้วย

(๑) หมวก

ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว

ที่หน้าหมวกเหนือแก๊ปติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทองสูง ๓ เซนติเมตร

หรือปักตราครุฑพ่าห์ด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง สูง ๓ เซนติเมตร

(๒) เสื้อ

ให้ใช้เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว

ไม่มีสาบอกที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม ขัดดุมปิดคอได้

มีลิ้นปิดอกแขนยาวแบบทรงกระบอกที่อกมีกระเป๋าไม่มีสาบปะข้างละ ๑ กระเป๋า

มุมกระเป๋าและปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม

ทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อรูปกลมแบบขนาดเล็ก ชายเสื้อตัดตรงไม่มีเว้า

ที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างปักด้วยด้ายหรือไหมสีเหลือง หรือสีทอง

เป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลม มีรัศมีโดยรอบ ขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร

(๓) กางเกง

ให้ใช้กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียว

ไม่พับปลายขาที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะ

ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปกและจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าปะ มีปกขัดดุมกระเป๋าละ ๑ ดุม

ด้วยก็ได้ตะเข็บกางเกงทุกตะเข็บต้องเป็นตะเข็บคู่

(๔) เข็มขัด

ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีแกมเขียว กว้าง ๓

เซนติเมตร

หัวเข็มขัดและปลายเข็มขัดให้มีลักษณะเช่นเดียวกันกับเข็มขัดของเครื่องแบบปกติกากีคอพับ

(๕) รองเท้า

ให้ใช้รองเท้าสูงครึ่งน่องสีกากีแกมเขียวหรือสีดำ

มีรูร้อยเชือก

ให้ใช้เครื่องแบบนี้เป็นเครื่องแบบสนาม ในโอกาสตรวจการเฉพาะกิจ

มาตรา ข้อ ๖

ข้อ ๖

เครื่องแบบครึ่งยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว

เว้นแต่กางเกงหรือกระโปรงให้ใช้ผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ

ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ แต่ไม่สวมสายสะพาย

มาตรา ข้อ ๗

ข้อ ๗

เครื่องแบบเต็มยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ

ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์สวมสายสะพาย

มาตรา ข้อ ๘

ข้อ ๘

เครื่องแบบสโมสร

เครื่องแบบสโมสรสำหรับสมาชิกชาย มี ๓ แบบ

(๑) เครื่องแบบสโมสร ก.

ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ

(๒) เครื่องแบบสโมสร ข.

ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ก. เว้นแต่

เสื้อ ให้ใช้เสื้อสโมสรสีขาวทำด้วยผ้าสักหลาด หรือเสิร์จ

เปิดอก ปาดเอว มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุม

ที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓ ดุม

และที่บรรจบเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม

ดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน ประกอบด้วยเสื้อกั๊กสีขาว

มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ๓ ดุม และเสื้อเชิ้ตสีขาวอกแข็ง ข้อมือแข็ง

คอเชิ้ตชั้นเดียว แบบปีกผีเสื้อผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย

เครื่องหมายสังกัด ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้าง

เหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์

(๓) เครื่องแบบสโมสร ค.

ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ข. เว้นแต่เสื้อเชิ้ตอกแข็ง

ให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาว

และเสื้อกั๊กให้ใช้แพรแถบสีเดียวกับกางเกงรัดเอวแทนแพรแถบนี้ส่วนกลางด้านหน้า

กว้าง ๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างเรียว กว้าง ๑๑ เซนติเมตร

ที่ปลายมีขอเกี่ยวติดกันในขณะคาดทางด้านหลัง

สมาชิกหญิง ให้แต่งตามสมัยนิยม

มาตรา ข้อ ๙

ข้อ ๙

เครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศ

และเครื่องแบบสโมสรให้แต่งตามหมายกำหนดการ

มาตรา ข้อ ๑๐

ข้อ ๑๐

อดีตสมาชิกรัฐสภา ให้แต่งเครื่องแบบเช่นเดียวกับสมาชิกรัฐสภา เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ติดที่อกเสื้อเบื้องขวา

มาตรา ข้อ ๑๑

ข้อ ๑๑

อดีตสมาชิกรัฐสภาผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้

ไม่มีสิทธิแต่งเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา คือ

(๑) เป็นบุคคลไร้ความสามารถหรือบุคคลเสมือนไร้ความสามารถ

(๒) เป็นบุคคลล้มละลายซึ่งศาลยังไม่สั่งให้พ้นจากคดี

(๓) ถูกจำคุกโดยพิพากษาถึงที่สุด

หรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำคุก เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาท

หรือความผิดลหุโทษ

(๔)

เป็นบุคคลที่วุฒิสภาหรือสภาผู้แทนราษฎรมีมติให้พ้นจากสมาชิกภาพของสมาชิกวุฒิสภาหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

(๕) ประพฤติตนในทางที่อาจเป็นการเสื่อมเสียเกียรติของรัฐสภาและประธานรัฐสภาสั่งให้ผู้นั้นงดแต่งเครื่องแบบสำหรับอดีตสมาชิกรัฐสภา

ในระยะเวลาที่กำหนดหรือตลอดไป

มาตรา ข้อ ๑๒

ข้อ ๑๒

นอกจากเครื่องแบบดังได้กล่าวแล้วในข้อ ๔ ให้มีเครื่องหมายโลหะสีทองลงยา

สีธงชาติไทย มีลักษณะกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ตอนบนเป็นรูปยอดโดมของพระที่นั่งอนันตสมาคม

ตรงกลางมีรูปรัฐธรรมนูญประดิษฐานบนพานสองชั้นและเบื้องล่างมีข้อความว่า “สมาชิกรัฐสภา”

หรือ “อดีตสมาชิกรัฐสภา” แล้วแต่กรณี

เครื่องแต่งกายนี้ให้ใช้ประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อนอกเบื้องซ้ายในเวลาแต่งกายสากล

ประกาศ ณ วันที่ ๒๗ กันยายน พ.ศ. ๒๕๒๖

จารุบุตร เรืองสุวรรณ

ประธานรัฐสภา

ข้อบังคับของรัฐสภา ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๙[๓]

วิภา/ผู้จัดทำ

๑๐ มีนาคม ๒๕๕๗

[๑] ราชกิจจานุเบกษา

เล่ม ๑๐๐/ตอนที่ ๑๖๒/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑๒ ตุลาคม ๒๕๒๖

[๒] ข้อ ๕ ค. (๓)

แก้ไขเพิ่มเติมโดยข้อบังคับของรัฐสภา ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒)

พ.ศ. ๒๕๒๙

[๓] ราชกิจจานุเบกษา

เล่ม ๑๐๓/ตอนที่ ๑๐๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๔/๑๑ มิถุนายน ๒๕๒๙