ประกาศสร้างปฐมบรมราชานุสสรณ์
ประกาศสร้างปฐมบรมราชานุสสรณ์[๑]
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริว่า
ตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
ได้ทรงสร้างกรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทร์นี้มา ประเทศสยามได้มีความรุ่งเรืองเจริญขึ้นโดยอันดับ
นับเวลาอีกสี่ปีถึงพุทธศักราช ๒๔๗๕ อายุกรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทร์จะครบ ๑๕๐ ปี
เปนนิยมกาลร้อยกับกึ่ง ซึ่งเตือนใจให้บังเกิดความปราโมทย์สมควรจะมีการสมโภชพระนครเปนการรื่นเริงบันเทิงใจทั่วกัน
แต่การรื่นเริงนั้นชั่วขณะเดียวแล้วก็จะผ่านพ้นไปไม่มีสิ่งไรเหลือ
สมควรจะคิดสร้างสิ่งใดสิ่งหนึ่งซึ่งจะเหลืออยู่เปนที่ระลึกในอภิลักขิตสมัยนั้นไว้ชั่วกาลนานด้วย
ก็สิ่งใดเล่าซึ่งควรจะสร้าง
ทรงพระราชดำริเห็นว่าไม่มีสิ่งอื่นจะดีไปกว่าสร้างปฐมบรมราชานุสสรณ์
เปนที่ระลึกถึงพระเดชพระคุณพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
ปฐมบรมกษัตริย์ผู้ทรงสร้างพระมหานครอันนี้ แต่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะทรงสร้างขึ้นด้วยลำพังพระองค์ก็ทรงพระราชดำริเห็นว่าจะหาสมแก่พระเกียรติยศไม่
เพราะพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก พระองค์เปนผู้สร้างทั้งกรุงเทพมหานครและทรงประดิษฐานพระบรมราชจักรีวงศ์ตลอดจนเสนามาตยวงศ์
และทรงประสิทธิ์อิสสรภาพแก่ชาวสยามทั่วไป สมควรที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว กับพระบรมวงศานุวงศ์เสนามาตย์ราชบริพาร
ตลอดถึงประชาชนทั่วขอบขันฑสีมาจะพร้อมใจกันสร้างอุทิศถวายสนองพระเดชพระคุณจะได้เปนสิริมงคลแก่ชาวสยามทั่วทั้งประเทศ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักพระราชหฤทัยว่าบรรดาชาวสยามทั้งที่เปนไทย และเปนชาติอื่นอันได้รับประโยชน์และความสุขอยู่ในประเทศนี้
คงจะอนุโมทนาในกระแสพระราชดำริดั่งกล่าวมา จึ่งโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้ประกอบการสร้างปฐมบรมราชานุสสรณ์เปนการสาธารณะ
แต่จะควรทำเปนลักษณะอย่างไร และจะสร้างขึ้นที่ไหนด้วยวิธีอย่างไร ควรตั้งกรรมการขึ้นดำริห์พิจารณาการเบื้องต้นนี้เสียก่อน
จึ่งโปรดเกล้าฯ
ให้สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าฯ
กรมพระยาภาณุพันธุวงศวรเดช เปนนายกกรรมการ
ให้สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
เปนอุปนายกและให้อภิรัฐมนตรีนอกจากนั้น กับทั้งเสนาบดีทุกกระทรวงเปนสมาชิก
และให้ราชเลขาธิการเปนเลขาธิการของกรรมการนั้น
ให้พร้อมกันคิดการว่าควรจะทำประการใด แล้วนำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณาฯ
ประกาศมา ณ วันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๔๗๐
สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๒๐ ตุลาคม ๒๕๕๒
นฤดล/ตรวจ
๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓
[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๔๔/-/หน้า ๓๒๔/๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๐