กฎสำนักนายกรัฐมนตรี ออกตามความในมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พ.ศ. 2478 (ฉบับที่ 9)

• จำนวนมาตรา: 10

มาตรา อารัมภบท

กฎสำนักนายกรัฐมนตรี

กฎสำนักนายกรัฐมนตรี

ออกตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติ

เครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘

(ฉะบับที่ ๙)

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการ

ฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘ นายกรัฐมนตรีออกกฎว่าด้วยเครื่องแบบสำหรับข้าราชการ

พลเรือนรัฐพาณิชย์ กรมรถไฟ ในกระทรวงเศรษฐการไว้ดั่งต่อไปนี้

ชะนิดเครื่องแบบ

มาตรา ข้อ ๑

ข้อ ๑. เครื่องแบบสำหรับข้าราชการพลเรือนรัฐพาณิชย์ กรมรถไฟ ให้มี ๒ ชะนิด คือ

๑. เครื่องแบบทั่วไป

๒. เครื่องแบบพิเศษ

มาตรา ข้อ ๒

ข้อ ๒. เครื่องแบบทั่วไป ให้แต่งในเวลาทำงานตามปกติ มี ๒ สี คือ สีกากีและสีขาว

มาตรา ข้อ ๓

ข้อ ๓. เครื่องแบบสีกากีให้ประกอบด้วย

(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีกากี กะบังหน้าหนังมันสีดำ มีผ้าพันหมวกสีดำทำด้วย

สักหลาดขนาดกว้าง ๕ เซ็นติเมตรพันรอบหมวก สายรัดคางหนังสีน้ำตาล มีดุมดุนเป็นรูปรถจักร

ทำด้วยโลหะสีทอง ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๖ มิลลิเมตร ติดข้างหมวก สำหรับติดสายรัดคางข้าง

ละ ๑ ดุม ที่ด้านหน้าหมวกติดโลหะสีทองดุนเป็นรูปหน้าหม้อรถจักร ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๓.๕

เซ็นติเมตร มีลายกะหนกโดยรอบ ตามทางกว้าง ๕ เซ็นติเมตร ตามทางสูง ๖ เซ็นติเมตร ภายในวง

กลมหน้าหม้อรถจักรมีอุณณาโลมอยู่ภายในกะหนกบัว รอบวงกลมมีอักษรว่า "รัฐพาณิชย"

กรมรถไฟ" ภายใต้มีสายสีแดง หรือ

หมวกกันแดดแบบราชการสีกากี มีสายรัดคางและโลหะติดหน้าหมวกเช่นเดียว

กับหมวกทรงหม้อตาล แต่ให้มีขลิบสีดำขนาดกว้าง ๑ เซ็นติเมตร ไว้ตอนบนของผ้าพันหมวก

(๒) เสื้อผ้าสักหลาดหรือเชิ้ดสีกากีแบบราชการมีดุมดุนเป็นรูปรถจักรทำด้วย

โลหะสีทองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๙ มิลลิเมตรที่หน้าอกเสื้อ ๗ ดุม มีกะเป๋าเย็บติดภายนอก

เป็นกะเป๋าบนและล่างอย่างละ ๒ กะเป๋า กะเป๋าบนมีใบปกรูปมนชายกลางแหลม มีแถบติดตรงกึ่ง

กลางกะเป๋าทางดิ่งกะเป๋าล่างเป็นย่ามใบปกรูปตัด ที่ปากกะเป๋าทั้ง ๔ ติดดุมรูปเช่นเดียวกับที่หน้า

อกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๖ มิลลิเมตร สำหรับติดกับใบปกกะเป๋าละ ๑ ดุม กับมีอินทรธนูสี

เดียวกับเสื้อเย็บเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอติดอยู่เหนือบ่าทั้ง ๒ ข้าง ด้าน

ทางไหล่กว้าง ๓๕ มิลลิเมตร ทางด้านคอกว้าง ๒๕ มิลลิเมตร ปลายมน ขัดดุมรูปและขนาดเดียว

กันกับดุมที่ปากกะเป๋าติดกับเสื้อ

(๓) กางเกงขายาวสีกากีพับปลายขา

(๔) รองเท้าหนังสีน้ำตาลหรือสีดำ พร้อมด้วยถุงเท้าสีเดียวกัน

(๕) เข็มขัดหนังสีน้ำตาลขนาดกว้าง ๕ เซ็นติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง

เป็นรูปวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๕ เซ็นติเมตร ภายในวงกลมดุนเป็นรูปรถจักร และรอบวง

กลมมีอักษรว่า "รัฐพาณิชย์ กรมรถไฟ" คาดทับนอกเสื้อและมีสายโยงหนังสีน้ำตาลขนาดกว้าง

๒.๕ เซนติเมตรติดกับเข็มขัดที่เอวด้านหน้าข้างซ้าย พาดขึ้นไปสู่ไหล่ขวาลอดใต้อินทรธนู ลงมาสู่

เข็มขัดที่เอวด้านหลังข้างซ้าย แต่เข็มขัดและสายโยงนี้ให้ใช้ฉะเพาะในโอกาสที่ไปในงานเกี่ยวกับ

เกียรติยศเท่านั้น

มาตรา ข้อ ๔

ข้อ ๔. เครื่องแบบสีขาว ให้ประกอบด้วย

(๑) หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกกันแดดแบบราชการสีขาว มีสิ่งประกอบ

หมวกเช่นเดียวกับเครื่องแบบสีกากี เว้นแต่สายรัดคางให้เป็นไหมสีทอง

(๒) เสื้อผ้า สักหลาด หรือเชิ้ด แบบราชการสีขาว มีดุมที่หน้าอก ๕ ดุม มีสิ่ง

ประกอบเสื้อเช่นเดียวกับเครื่องแบบสีกากี

(๓) กางเกงขายาวสีขาวพับปลายขา

(๔) รองเท้าหนังสีดำหรือสีน้ำตาลหรือสีขาวพร้อมด้วยถุงเท้าสีเดียวกัน

มาตรา ข้อ ๕

ข้อ ๕. เครื่องแบบพิเศษ ให้แต่งดั่งต่อไปนี้

(๑) ข้าราชการฝ่ายการช่างกล ขณะทำการตามหน้าที่เกี่ยวกับเครื่องจักร เครื่อง

กล ให้แต่งกายด้วยหมวกทรงหม้อตาลสีน้ำเงิน เสื้อเชิ้ดแขนยาวสีน้ำเงินไม่พับปลายแขน มีอินทร

ธนูสีเดียวกับเสื้อ มีกะเป๋าที่อกข้างละ ๑ กะเป๋า มีใบปกเป็นรูปมนชายกลางแหลม มีดุมดุนเป็นรูป

รถจักรทำด้วยโลหะสีทองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๖ มิลลิเมตร ที่อกเสื้อ ๓ ดุม ที่ปากกะเป๋า ที่ปลาย

แขนเสื้อและที่ปลายอินทรธนู ข้างละ ๑ ดุม กางเกงขายาวสีน้ำเงินพับปลายขา สรวมทับเสื้อเชิ้ด

รองเท้าหนังสีดำ และมีเข็มขัดหนังสีดำขนาดกว้าง ๓๕ มิลลิเมตรคาดที่เอว หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะ

สีทองเป็นรูปวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๕ เซ็นติเมตร ภายในวงกลมดุนเป็นรูปรถจักรและรอบ

วงกลมมีอักษรว่า "รัฐพาณิชย์ กรมรถไฟ" มีสิ่งประกอบหมวกเช่นเดียวกับเครื่องแบบทั่วไป

เว้นแต่สายรัดคางให้เป็นหนังสีดำ

(๒) ข้าราชการฝ่ายการช่างโยธาและฝ่ายการเดินรถ ซึ่งครองตำแหน่งพนักงาน

สับเปลี่ยนและพนักงานพ่วงรถขณะทำการกลางแจ้งให้แต่งกายด้วยเครื่องแบบเช่นเดียวกับข้าราช

การฝ่ายการช่างกล ดั่งกล่าวในข้อ ๕ (๑) เว้นแต่เปลี่ยนจากสีน้ำเงินเป็นสีกากีและหมวกให้เป็นหมวก

กันแดด ส่วนสายรัดคาง เข็มขัดกับรองเท้าให้เป็นหนังสีน้ำตาล

(๓) ข้าราชการฝ่ายการเดินรถ สังกัดกองจัดการเดินรถประจำภาคนอกจากหัว

หน้ากองจัดการเดินรถ สารวัตรเดินรถ และผู้ครองตำแหน่งดั่งกล่าวไว้ในข้อ ๕ (๒) ขณะทำการ

ตามหน้าที่ ให้แต่งกายด้วยเครื่องแบบทั่วไปชะนิดสีกากีซึ่งประกอบด้วยหมวกทรงหม้อตาล แต่ผู้

กระทำหน้าที่พนักงานรักษารถกับผู้กระทำหน้าที่พนักงานกระบวนรถ ให้มีผ้าพันหมวกเป็นสีขาว

และฉะเพาะพนักงานรักษารถให้มีเครื่องหมายตัวอักษร "พ.ร.ร." ทำด้วยโลหะสีทองขนาดสูง

๑.๕ เซ็นติเมตร ติดที่อกเสื้อเหนือกะเป๋าบนด้านซ้ายอีกด้วย ส่วนผู้กระทำหน้าที่นายสถานี ให้มีผ้า

พันหมวกเป็นสีแดง

(๔) พนักงานประจำรถนอน ขณะทำการตามหน้าที่ให้แต่งกายด้วยหมวกทรง

หม้อตาลสีน้ำเงิน มีสิ่งประกอบหมวกเช่นเดียวกับเครื่องแบบทั่วไป เว้นแต่ผ้าพันหมวกให้เป็นสี

ขาว และสายรัดคางให้เป็นหนังสีดำ เสื้อแบบราชการสีขาวมีดุมดุนเป็นรูปรถจักรทำด้วยโลหะสี

ทองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๙ มิลลิเมตร ที่หน้าอก ๕ ดุม ไม่มีอินทรธนูและเครื่องหมายสังกัดที่

คอ กางเกงขายาวสีน้ำเงินพับปลายขา รองเท้าหนังสีดำและถุงสีเช่นเดียวกัน

เครื่องหมายชั้น

มาตรา ข้อ ๖

ข้อ ๖. ให้มีเครื่องหมายชั้นแสดงไว้บนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้างดั่งต่อไปนี้

ชั้นจัตวา มีรูปล้อปีกทำด้วยโลหะสีทอง ๑ อัน ติดทางด้านไหล่

ชั้นตรี มีรูปล้อปีกเช่นเดียวกับชั้นจัตวา แต่มีโลหะสีทองทำเป็นรูปดอกจันทน์สี่

กลีบติดเรียงจากล้อปีก ๑ อัน

ชั้นโท เช่นเดียวกับชั้นตรี แต่เพิ่มดอกจันทน์เป็น ๒ ดอก โดยติดเรียงกันไปตาม

ทางด้านยาวของอินทรธนู

ชั้นเอก เช่นเดียวกับชั้นโท แต่เพิ่มดอกจันทน์เป็น ๓ ดอก โดยติดเรียงกันไป

ชั้นพิเศษ เช่นเดียวกับชั้นตรี แต่ให้มีพระมหามงกุฎยอดมีรัศมีทำด้วยโลหะสีทอง

อยู่เหนือดอกจันทน์ ส่วนอธิบดีให้เพิ่มดอกจันทน์เรียงจากดอกจันทน์ใต้พระมหามงกุฎอีก ๑ ดอก

เครื่องหมายสังกัด

มาตรา ข้อ ๗

ข้อ ๗ เครื่องหมายสังกัดให้ติดที่คอเสื้อทั้ง ๒ ข้าง โดยใช้โลหะสีทอง ทำเป็นรูป

วงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒๓ มิลลิเมตร มีฟันเฟืองรอบวงกลม ภายในวงกลมมีอักษรแสดงกอง

ที่สังกัดดั่งนี้

สำนักงานเลขานุการกรม ใช้ ล.ข.

กองพัสดุ " พ.ด.

กองแพทย์ " พ.

สำนักงานอาณาบาล " อ.บ.

กองเดินรถ " ด.ร.

กองสินค้าและที่ดิน " ส.ค.

กองโดยสาร " ด.ส.

กองโรงแรมบ้านพักและรถเสบียง " ร.บ.

กองศิลา " ศ.ล.

กองจัดการเดินรถภาคกลาง " จ.ก.

กองจัดการเดินรถภาคใต้ " จ.ต.

กองจัดการเดินรถภาคเหนือ " จ.น.

กองจัดการเดินรถภาคตะวันออก " จ.อ.

กองสารบัญชี " ส.บ.

กองรวบรวม " ร.ร.

กองคลังเงิน " ค.ง.

กองตรวจบัญชี " ต.บ.

กองช่างกล " ช.ก.

กองโรงงาน " ร.ง.

กองลากเลื่อน " ล.ล.

กองไฟฟ้า " ฟ.ฟ.

กองแบบแผน " บ.ผ.

กองบำรุงทางและสถานที่ " บ.ท.

กองสื่อสาร " ส.ส.

กองก่อสร้าง " ก.ส.

เบ็ดเตล็ด

มาตรา ข้อ ๘

ข้อ ๘ พนักงานรถไฟผู้ที่มิได้เป็นข้าราชการพลเรือนรัฐพาณิชย์ ให้อนุโลมแต่ง

กายตามเครื่องแบบทั่วไป โดยคิดเทียบตามเงินเดือนที่ได้รับ เว้นแต่กรมรถไฟจะได้กำหนดไว้

เป็นอย่างอื่น

มาตรา ข้อ ๙

ข้อ ๙ ให้กรมรถไฟจัดทำรูปเครื่องแบบตามกฎนี้ไว้ ให้ดูเป็นตัวอย่าง

มาตรา ข้อ ๑๐

ข้อ ๑๐. ให้ใช้กฎนี้ตั้งแต่วันที่ ๒๔ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๒

เป็นต้นไป

กฎให้ไว้ ณ วันที่ ๑ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๒

พิบูลสงคราม

นายกรัฐมนตรี

[รก.๒๔๘๒/-/๖๐๒/๑๒ มิถุนายน ๒๔๘๒]