พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๙

• วันที่ประกาศ: 7 กรกฎาคม 2569
• จำนวนมาตรา: 5

มาตรา อารัมภบท

หน้า ๒๐

เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๓๕ ก ราชกิจจานุเบกษา ๕ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕

พระราชบัญญัติ

ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ (ฉบับที่ ๒)

พ.ศ. ๒๕๒๕

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ

=- 9๑/ 9๑/ 1 ๑7

พระวชรเกลาเจาอยูหว

ให้ไว้ ณ วันที่ ๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๕

เป็นปีที่ ๑๑ ในรัชกาลปัจจุบัน

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

พระราชบัญญัตินี้มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล

ซึ่งมาตรา ๒๐ ประกอบกับมาตรา ๓ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทําได้

โดยอาศัยอํานาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย

เหตุผลและความจําเป็นในการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลตามพระราชบัญญัตินี้

เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถดําเนินการกับทรัพย์สินของผู้ถูกเวนคืนที่เจ้าหน้าที่รื้อถอนหรือเงินที่ได้จาก

การขายทรัพย์สินของผู้ถูกเวนคืนในขั้นตอนการเวนคืน ได้อย่างเหมาะสมและเป็นธรรมแก่ผู้ถูกเวนคืน

อันเป็นการกระทบต่อสิทธิในทางทรัพย์สินของบุคคล ซึ่งการตราพระราชบัญญัตินี้สอดคล้องกับเงื่อนไข

ที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยแล้ว

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคําแนะนําและยินยอมของรัฐสภา

ดังต่อไปนี้

หน้า ๒๑

เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๓๕ ก ราชกิจจานุเบกษา ๕ กรกฎาคม ๒๕๒๕

มาตรา ๑

มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา

ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๐๓๑”

มาตรา ๒

มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

เป็นต้นไป

มาตรา ๓

มาตรา ๓ ให้ยกเลิกความในวรรคสองของมาตรา ๒๑ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วย

การเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

“ในกรณีที่มีเหตุจําเป็นและคณะกรรมการตามมาตรา ๑๕ ไม่อาจกําหนดราคาอสังหาริมทรัพย์

เบื้องต้นให้แล้วเสร็จได้ภายในระยะเวลาที่กําหนดไว้ รัฐมนตรีอาจอนุมัติให้ขยายระยะเวลาตามวรรคหนึ่ง

ได้เท่าที่จําเป็นแต่ต้องไม่เกินหนึ่งร้อยแปดสิบวัน โดยทําเป็นประกาศและระบุเหตุผลการขยายระยะเวลาไว้ด้วย

และให้นําความในมาตรา ๑๑ มาใช้บังคับกับการเผยแพร่ประกาศดังกล่าวด้วยโดยอนุโลม”

มาตรา ๕

มาตรา ๕ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา

ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

“มาตรา ๕๕ ในการรื้อถอนโรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรืออสังหาริมทรัพย์อื่นที่เจ้าหน้าที่

เป็นผู้ดําเนินการตามมาตรา ๓๕ วรรคหนึ่ง ให้เจ้าหน้าที่แจ้งให้เจ้าของมารับทรัพย์สินที่รื้อถอนคืนไป

ภายในระยะเวลาที่กําหนดซึ่งต้องไม่น้อยกว่าสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง ถ้าพันกําหนดระยะเวลา

ดังกล่าวแล้วเจ้าของไม่มารับทรัพย์สินคืนไป ให้เจ้าหน้าที่ขายทรัพย์สินนั้นโดยวิธีการขายทอดตลาด

หรือวิธีการอื่นตามที่เห็นสมควร เงินที่ได้จากการขายทรัพย์สินเมื่อหักค่าเก็บรักษาและค่าใช้จ่าย

ในการขายทรัพย์สินแล้วให้ส่งคืนแก่เจ้าของโดยเร็ว

ทรัพย์สินที่เจ้าหน้าที่เก็บรักษาไว้ แม้จะพันกําหนดระยะเวลาตามวรรคหนึ่งแล้ว

หากเจ้าหน้าที่ยังไม่ได้ขายทรัพย์สินนั้นและเจ้าของมารับคืน ก็ให้คืนแก่เจ้าของไป”

มาตรา ๕

มาตรา ๕ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา

ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

“มาตรา ๕๕ เงินค่าทดแทนที่วางไว้ต่อศาลหรือสํานักงานวางทรัพย์ ถ้าผู้มีสิทธิได้รับ

เงินค่าทดแทนไม่มารับภายในห้าปีนับแต่วันที่มีสิทธิขอรับเงินค่าทดแทนได้หรือนับแต่วันที่คดีถึงที่สุด

สําหรับกรณีตามมาตรา ๕๑ วรรคห้า และมาตรา ๕๓ ให้เจ้าหน้าที่ถอนเงินที่วางไว้คืนมา และให้ถือว่า

ได้มีการวางเงินตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตตินี้แล้ว

ความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับกับการวางเงินโดยฝากไว้กับธนาคารออมสินด้วยโดยอนุโลม

แต่ระยะเวลาห้าปีให้นับแต่วันที่ได้ฝากเงินไว้

หน้า ๒๒

เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๓๕ ก ราชกิจจานุเบกษา ๕ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕

เงินที่ถอนคืนตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง ถ้าเป็นเงินงบประมาณให้ส่งคืนคลัง ถ้าเป็นเงิน

ของเจ้าหน้าที่ให้ส่งคืนคลังของเจ้าหน้าที่

การถอนเงินคืนตามวรรคหนึ่งและวรรคสองไม่ตัดสิทธิของผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนที่จะได้รับ

เงินค่าทดแทนนั้น โดยให้ยื่นคําร้องขอตามวิธีการที่กําหนดในกฎกระทรวง ในกรณีที่เป็นการถอนจาก

การฝากไว้กับธนาคารออมสิน ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนยังคงมีสิทธิในดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นจากการฝากไว้

กับธนาคารออมสินจนถึงวันที่มีการถอนเงินคืนจากธนาคารออมสิน”

บทเฉพาะกาล

มาตรา ๒

มาตรา ๒ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๕๐ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา

ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

“มาตรา ๕๐ ในกรณีที่ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนไม่พอใจคําวินิจฉัยของรัฐมนตรีตามมาตรา ๕๕

หรือเมื่อพันกําหนดระยะเวลาตามมาตรา ๕๓ วรรคสอง แล้ว ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนยังไม่ได้รับแจ้ง

คําวินิจฉัยของรัฐมนตรี ให้มีสิทธิฟ้องคดีต่อศาลได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคําวินิจฉัยของรัฐมนตรี

หรือนับแต่วันที่พันกําหนดระยะเวลาตามมาตรา ๕«๑ วรรคสอง แล้วแต่กรณี

ในกรณีที่รัฐมนตรีหรือศาลวินิจฉัยให้จ่ายเงินค่าทดแทนเพิ่มขึ้น ให้ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทน

มีสิทธิได้รับดอกเบี้ยในอัตราสูงสุดของดอกเบี้ยเงินฝากประเภทฝากประจําของธนาคารออมสินในจํานวนเงิน

ที่เพิ่มขึ้น ทั้งนี้ นับแต่วันที่จ่ายเงินค่าทดแทนตามมาตรา ๒๕ วรรคสอง หรือวันที่จ่ายหรือวางเงิน

ค่าทดแทนตามมาตรา ๒๕ วรรคสอง จนถึงวันที่จ่ายเงินค่าทดแทนที่เพิ่มขึ้น ในกรณีที่ผู้มีสิทธิได้รับ

เงินค่าทดแทนไม่มารับเงินค่าทดแทนที่เพิ่มขึ้นตามกําหนดระยะเวลาที่ได้รับแจ้งจากเจ้าหน้าที่ ให้เจ้าหน้าที่

วางเงินนั้นตามมาตรา ๕๒ ในกรณีเช่นนั้นการคํานวณดอกเบี้ยให้คิดถึงวันที่เจ้าหน้าที่กําหนดให้ผู้มีสิทธิ

ได้รับเงินค่าทดแทนมารับเงินค่าทดแทนนั้น

ดอกเบี้ยที่ต้องชําระตามวรรคสอง ถ้าเป็นกรณีที่คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์หรือรัฐมนตรี

มิได้เสนอความเห็นหรือสังการภายในกําหนดระยะเวลาตามมาตรา ๕๓๑ วรรคสอง หรือเจ้าหน้าที่

ที่เกี่ยวข้องมิได้ดําเนินการภายในกําหนดระยะเวลาตามมาตรา ๕๓ วรรคสาม เมื่อชําระให้ผู้มีสิทธิได้รับ

เงินค่าทดแทนแล้วให้ดําเนินการตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่”

มาตรา ซ ให้ยกเลิกความในวรรคหนึ่งของมาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วย

การเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

“มาตรา ๕๕ ภายในหกสิบวันนับแต่วันทีได้รับคําร้องขอคืนที่ดินตามมาตรา ๕๓

ให้เจ้าหน้าที่แต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นคณะหนึ่ง ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่เวนคืนเป็นประธานกรรมการ

ผู้แทนกรมธนารักษ์ และผู้แทนกรมที่ดิน เป็นกรรมการ เพื่อทําหน้าที่พิจารณาการคืนอสังหาริมทรัพย์

หน้า ๒๓

เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๓๕ ก ราชกิจจานุเบกษา ๕ กรกฎาคม ๒๕๒๕

ให้แก่เจ้าของเดิมหรือทายาท โดยให้คณะกรรมการพิจารณาให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งร้อยยี่สิบวัน

นับแต่วันที่ได้รับแต่งตั้ง และให้เจ้าหน้าที่แจ้งผลการพิจารณาให้ผู้ยื่นคําร้องขอทราบภายในสิบห้าวัน

นับแต่วันที่คณะกรรมการมีมติ”

มาตรา ๕

มาตรา ๕ คพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒

ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ ให้มีผลใช้บังคับกับทรัพย์สินหรือเงินที่เก็บไว้แทนตามมาตรา ๕๕

และเงินที่วางไว้ตามมาตรา ๕๕ ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับด้วย เว้นแต่ระยะเวลาห้าปี

ที่กําหนดไว้ในมาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

พ.ศ. ๒๕๐๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ ให้นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ

มาตรา ๕

มาตรา ๕ การใดที่คณะกรรมการตามมาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืน

และการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๒๒ ดําเนินการไปแล้วก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ

ให้มีผลเป็นอันใช้ได้ ส่วนการดําเนินการต่อไปให้ดําเนินการโดยคณะกรรมการซึ่งประกอบไปด้วยบุคคล

ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

พ.ศ. ๒๕๐๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้

มาตรา ๑๐

มาตรา ๑๐ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ

อนุทิน ชาญวีรกูล

นายกรัฐมนตรี

หน้า ๒๕

เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๓๕ ก ราชกิจจานุเบกษา ๕ กรกฎาคม ๒๕๒๕

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคําวินิจฉัยว่า

มาตรา ๓๕

มาตรา ๓๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๓๐ ที่บัญญัติให้การร้องขอรับ

เงินค่าทดแทนที่วางไว้ ให้ร้องขอรับภายในสิบปี นับแต่วันที่มีการวางเงิน ถ้าไม่ร้องขอภายในกําหนดเวลา

เช่นว่านั้น ให้เงินนั้นตกเป็นของแผ่นดิน ขัดหรือแย้งต่อมาตรา ๒๒ วรรคหนึ่ง ของรัฐธรรมนูญ

แห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งบทบัญญัติในพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

พ.ศ. ๒๕๒๒ มีบทบัญญัติเช่นเดียวกับกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคําวินิจฉัยดังกล่าว และต่อมาศาลรัฐธรรมนูญ

ได้มีคําวินิจฉัยว่า มาตรา ๕๕ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

พ.ศ. ๒๕๒๒ ขัดหรือแย้งต่อมาตรา ๒๒ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๓๓ วรรคสาม ของรัฐธรรมนูญ

แห่งราชอาณาจักรไทย ประกอบกับบทบัญญัติบางมาตราในพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา

ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๒๒ ยังไม่สอดคล้องกับการบังคับใช้ในทางปฏิบัติ อีกทั้งคณะกรรมการ

ซึ่งทําหน้าที่พิจารณาการคืนอสังหาริมทรัพย์ให้แก่เจ้าของเดิมหรือทายาทมีองค์ประกอบมาจากผู้แทนหลายหน่วยงาน

ทําให้การพิจารณาคืนอสังหาริมทรัพย์ขาดความคล่องตัว สมควรแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของพระราชบัญญัติ

ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๐๒ ในเรื่องดังกล่าว ให้สอดคล้องกับคําวินิจฉัย

ของศาลรัฐธรรมนูญข้างต้น รวมทั้งแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติที่ยังไม่สอดคล้องกับการบังคับใช้ในทางปฏิบัติ

ในคราวเดียวกัน จึงจําเป็นต้องตราพระราชบัญญัตตินี้