資料由法律人 LawPlayer整理提供·กฎหมายไทย / LawPlayer จากสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
หน้า ๓
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
4
กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๐๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๕
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๕๓ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๑๕
และมาตรา ๓ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓๓ รัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ให้ยกเลิกความใน (๕) และ (๕) ของข้อ ๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
สําหรับพลทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์
ในกรมทหารราบ ๕๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในกรมทหารราบที่ ๓๑
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์
ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ และในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒
รักษาพระองค์ ให้มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงแถบ
หน้า ๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(ง) คันชีพและเข็มขัดหนัง
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา
(@) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
สําหรับพลทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในกรมทหารราบที่ ๓๑
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์
ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ และในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒
รักษาพระองค์ ให้มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอดมีพู่
(ข) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ค) กางเกงแถบ
(ง) คันชีพและเข็มขัดหนัง
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา”
ข้อ ๒ ให้ยกเลิกความใน (๓) และ (๕) ของข้อ ๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๐๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๓) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา
ถ้าประจําแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบครึ่งยศให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็ก
สีกากีแกมเขียว
สําหรับนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑
รักษาพระองค์ และในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ ให้มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์
เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย
หน้า ๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(ก) หมวกยอด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงแถบ
(ง) คันชีพและเข็มขัดหนัง
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา
(๕@) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา
ถ้าประจําแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็ก
สีกากีแกมเขียว
สําหรับนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑
รักษาพระองค์ และในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ ให้มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์
เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอดมีพู่
(ข) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ค) กางเกงแถบ
(ง) คันชีพและเข็มขัดหนัง
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา”
ข้อ ๓ ให้ยกเลิกความใน (๓) และ (๕) ของข้อ ๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๓) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบ
และรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา ถ้าประจําแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบครึ่งยศให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
สําหรับนายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
หน้า ๒
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑
รักษาพระองค์ ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ให้มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงแถบ
(ง) คันชิพ
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา
สําหรับนายทหารสัญญาบัตรในหน่วยเฉพาะกิจทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ «๐๕
ให้ใช้เครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์สําหรับ
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารรักษาพระองค์ได้ทุกหน่วยที่อยู่ในบังคับบัญชา
(@) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบ
และรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา ถ้าประจําแถวทหารซึ่งแต่งเครื่องแบบเต็มยศให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
ในโอกาสที่อยู่ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีน้้าเงินดํา
และเสื้อเต็มยศสีน้าเงินดํา
สําหรับนายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑
รักษาพระองค์ ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ให้มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอดมีพู่
(ข) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ค) กางเกงแถบ
หน้า ๓
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(ง) คันชีพและประคด
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดํา
สําหรับนายทหารสัญญาบัตรในหน่วยเฉพาะกิจทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ «๐๕
ให้ใช้เครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์สําหรับ
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารรักษาพระองค์ได้ทุกหน่วยที่อยู่ในบังคับบัญชา”
ข้อ ๕ ให้ยกเลิกความใน (๑๑) ของข้อ ๑๐ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๑๑) หมวกยอด ตัวหมวกสีขาว ยอดหมวกและสายรัดคางโซ่ถักทําด้วยโลหะสีทอง
ด้านหน้าหมวกมีพระตรา และยอดหมวกมีพู่ตามสังกัดและโอกาส ดังนี้
ทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ และในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ มีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและเลขประจํารัชกาล ถ้าแต่งเครื่องแบบ
เต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดํา
ทหารในกรมทหารราบ «๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
มีพระตรามหาวชิราลงกรณ์ราชวัลลภ ประดับแพรแถบสะบัดสองชาย กระหนาบด้วยราชสีห์ถือเคียว
และรวงข้าวอยู่ทางเบื้องขวา คชสีห์ถือดาบและโล่อยู่ทางเบื้องซ้าย ตรงกลางมีโล่ ภายในโล่มีรูปช้างสามเศียร
เหนือโล่มีพระมหาพิชัยมงกุฎรัชกาลที่ ๑๐ อุณาโลมเปล่งรัศมีประดิษฐานอยุ่บนพานแว่นฟ้า
ประกอบด้วยฉัตรคู่เจ็ดชั้น ทั้งหมดรองรับด้วยแพรแถบสะบัดสองชาย บนแพรแถบมีคําว่า “ราชวัลลภ”
ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดํา
ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร มีพระตราพระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
รักษาพระองค์ มีพู่สีเลือดหมู
ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มีพระตราครุฑพ่าห์
ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีฟ้าหม่น
ทหารในกองพันทหารม้าที่ ๒๓ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร มีพระตราพระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
รักษาพระองค์ มีพู่สีฟ้าหม่่น แต่ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ในโอกาสขี่ม้า ให้ใช้หมวกยอด
มีตัวหมวกเป็นโลหะทรงสูงสีเงิน ยอดหมวกเป็นรูปดอกบัวตูมทําด้วยโลหะสีทอง มีพูสีฟ้าหม่น
ด้านหน้าหมวกมีพระตราพระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ อยู่เหนือช่อลายรักร้อย และสายรัดคาง
โซ่ถักทําด้วยโลหะสีทอง ปลายสายรัดคางมีดุมโลหะสีทองรูปดอกมะเขือ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
หน้า ๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
๒ เซนติเมตร ติดที่ริมขอบหมวกข้างละ ๑ ดุม ด้านหลังหมวกจากกิ่งกลางถึงขอบหมวก
มีแนวดอกมะเขือ ทําด้วยโลหะสีทอง
ทหารในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ มีพระตราครุฑพ่าห์ ถ้าแต่งเครื่องแบบ
เต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดํา
ทหารในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ มีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
และเลขประจํารัชกาล ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดํา
นายทหารสัญญาบัตรในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย มีพระตราแผ่นดิน ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์
มีพู่สีดํา”
ข้อ ๕ ให้ยกเลิกความใน (๕๓) ของข้อ ๑๑ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๓) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ก) ทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาด
หรือเสิร์จสีเขียว ปลอกคอและปลอกข้อมือทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดํา ที่ปลายปลอกคอโดยรอบ
มีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ฒ ดุม ที่บั้นเอว
มีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่ข้อมือโดยรอบ
มีแถบ กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ
เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๒๕ เซนติเมตร ส่วนบนด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมีและเลขประจํารัชกาล ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์
ข้างละ ๑ ช่อ ปักด้วยไหมสีเหลือง
สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ
ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ด้วยไหมสีเหลือง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลัง
ทั้งสองข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ทําด้วยไหมสีเหลืองปักบนสักหลาดหรือเสิร์จสีดําข้างละ ๓ ช่อ
นายทหารสัญญาบัตร คอและข้อมือทําด้วยกํามะหยี่สีดํา ที่คอโดยรอบปักเป็น
ลายช่อชัยพฤกษ์ กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้าง
มีลายช่อชัยพฤกษ์ทําด้วยดิ้นทองปักบนกํามะหยี่สีดําข้างละ ๓ ช่อ ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักลาย
ช่อชัยพฤกษ์ด้วยดิ้นทอง
หน้า «
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์ สําหรับพลทหารและนายทหารประทวน
ใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและติ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ข) ทหารในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาด
หรือเสิร์จสีฟ้า ปลอกคอและปลอกข้อมือทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดํา ที่ปลายปลอกคอโดยรอบ
มีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ฒ ดุม ที่บั้นเอว
มีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่ข้อมือโดยรอบ
มีแถบ กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ
เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๒๕ เซนติเมตร ส่วนบนด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมีและเลขประจํารัชกาล ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์
ข้างละ ๑ ช่อ ปักด้วยไหมสีเหลือง
สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็น
ลายช่อชัยพฤกษ์ด้วยไหมสีเหลือง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลัง
ทั้งสองข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ทําด้วยไหมสีเหลืองปักบนสักหลาดหรือเสิร์จสีดําข้างละ ๓ ช่อ
นายทหารสัญญาบัตร คอและข้อมือทําด้วยกํามะหยี่สีดํา ที่คอโดยรอบปักเป็น
ลายช่อชัยพฤกษ์ กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้างมีลาย
ช่อชัยพฤกษ์ทําด้วยดิ้นทองปักบนกํามะหยี่สีดําข้างละ ๓ ช่อ ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักลาย
ช่อชัยพฤกษ์ด้วยดิ้นทอง
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์ สําหรับพลทหารและนายทหารประทวน
ใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและติ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ค) ทหารในกรมทหารราบ ๓๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ปลอกคอและปลอกข้อมือทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดํา
ที่ปลายปลอกคอโดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทอง
ขนาดใหญ่ ซ ดูม ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง
ข้างละ ๑ ดุม ข้อมือโดยรอบมีแถบ กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ
หน้า ๑๐
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร ส่วนบนด้านนอกปักเป็น
รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ สพปมว ๑๐ สีเหลืองและสีขาวไขว้กันอยู่ใต้อุณาโลมรัชกาลที่ ๑๐
สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็น
ลายช่อชัยพฤกษ์ด้วยไหมสีเหลือง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลัง
ทั้งสองข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ทําด้วยไหมสีเหลืองปักบนสักหลาดหรือเสิร์จสีดําข้างละ ๓ ช่อ
นายทหารสัญญาบัตร คอและข้อมือทําด้วยกํามะหยี่สีดํา ที่คอโดยรอบปักเป็น
ลายช่อชัยพฤกษ์ กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้างมีลาย
ช่อชัยพฤกษ์ทําด้วยดิ้นทองปักบนกํามะหยี่สีดําข้างละ ๓ ช่อ ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักลาย
ช่อชัยพฤกษ์ด้วยดิ้นทอง
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์ สําหรับพลทหารและนายทหารประทวน
ใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ง) ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้าเงินดํา ปลอกคอทําด้วยสักหลาด
หรือเสิร์จสีเลือดหมูมีขอบเป็นแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะ
สีทองขนาดใหญ่ ๓ ดม ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง
ข้างละ ๑ ดุม ปลอกข้อมือทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมู มีแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑ เซนติเมตร
๒ แถบ ติดห่างกัน ๑.๕ เซนติเมตร และให้แถบไหมสีเหลืองด้านล่างห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ เซนติเมตร
ส่วนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมมีขอบเป็นไหมสีเหลือง กว้าง ๑ เซนติเมตร ภายในรูปสามเหลี่ยม
มีรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ด้านข้างรูปอักษรมีลายช่อชัยพฤกษ์
ประดับดอกพุดตานข้างละ ๑ ช่อ ทั้งรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
และลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลือง
สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบั ตร มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่คอด้านหน้ามีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับ
ดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลือง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลัง
ทั้งสองข้างมีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมู ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร
๑ แถบ ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลืองข้างละ ๒ ช่อ ปลายแขน
หน้า ๑๑
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๕
โดยรอบมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลือง ด้านล่างมีแถบไหมสีเหลือง
กว้าง ๑ เซนติเมตร ๑ แถบ ติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ เซนติเมตร ด้านบนมีแถบ ๓ แถบ
ทําด้วยไหมสีเหลือง ๒ แถบ ไหมสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ ส่วนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยม
มีพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ด้านข้างอักษรมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับ
ดอกพุดตานข้างละ ๑ ช่อ ขอบสามเหลี่ยมมีแถบ ๑ แถบ ทําด้วยไหมสีเหลือง
นายทหารสัญญาบัตร คอและข้อมือทําด้วยกํามะหยี่สีเลือดหมู ที่คอโดยรอบ
ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้างเป็นกํามะหยี่สีเลือดหมู ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร
๑ แถบ ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองข้างละ ๓ ช่อ ปลายแขนโดยรอบ
มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ด้านล่างมีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร ๑ แถบ
ติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ เซนติเมตร ด้านบนมีแถบ ๓ แถบ ทําด้วยดิ้นทอง ๒ แถบ
ดิ้นเงินอยุ่กลาง ๑ แถบ ส่วนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมมีพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้
พระมหาพิชัยมงกุฎ ด้านข้างรูปอักษรมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานข้างละ ๑ ช่อ
ขอบสามเหลี่ยมมีแถบ ๓ แถบ ทําด้วยดิ้นทอง ๒ แถบ ดิ้นเงินอยู่กลาง ๑ แถบ
แถบ รูปอักษร ช่อชัยพฤกษ์ และดอกพุดตาน สําหรับพลทหารและนายทหารประทวน
ใช้ไหมสีเหลืองและสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(จ) ทหารในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้เสื้อคอปิด
ทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่่น ที่ปลายคอโดยรอบและที่ข้อมือโดยรอบมีแถบ กว้าง ๑ เซนติเมตร
๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว แถวละ ๒ ดูม ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลือง
ทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง ๒ แถว แถวละ ๓ ดูม ที่เอวด้านหลังมีแถบ
กว้าง ๑ เซนติเมตร ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือแถบด้านนอกสูงกว่าด้านใน ใต้แถบด้านนอกมีรูปอักษร
พระปรมาภิไธยย่อ รร ๒ ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ทําด้วยโลหะสีทองทั้งสองข้าง
แถบสําหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง สําหรับ
นายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมทอง
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
หน้า ๑๒
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(ฉ) ทหารในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่่น ที่ปลายคอโดยรอบและที่ข้อมือโดยรอบมีแถบ
กว้าง ๑ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว แถวละ ๒ ดูม ที่บั้นเอว
มีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง ๒ แถว แถวละ ๓ ดุม
ที่เอวด้านหลังมีแถบ กว้าง ๑ เซนติเมตร ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือแถบด้านนอกสูงกว่าด้านใน
ใต้แถบด้านนอกมีรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สว ทําด้วยโลหะสีทองทั้งสองข้าง
แถบสําหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง สําหรับ
นายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมทอง
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ช) ทหารในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่น ที่ปลายคอโดยรอบ
ทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง มีขอบเป็นแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ภายใน
มีช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลือง ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว
แถวละ ๒ ดูม ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
มีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้างมีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง
ตามแนวขอบมีแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ด้านในมีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร
ภายในมีช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลืองทั้งสองข้าง ตามมุมโค้งมีดุมขนาดกลาง
ประดับข้างละ ๓ ดุม ปลายแขนเสื้อมีปลอกโดยรอบทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดงเป็นแถบ
กว้าง ๑๐ เซนติเมตร เย็บติดปลายแขนทั้งสองข้าง ด้านบนแถบมีขอบไหมสีเหลือง กว้าง ๑ เซนติเมตร
๒ แถบ ติดห่างกัน ๑ เซนติเมตร ระหว่างแถบไหมสีเหลืองมีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร
ใต้แถบไหมสีเหลืองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีเหลืองรอบแขนเสื้อ
ปลายแขนเสื้อด้านนอกทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดงเป็นรูปสี่เหลี่ยม กว้าง ๕ เซนติเมตร สูง ๑๕ เซนติเมตร
ตามแนวขอบมีแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ด้านในมีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร
ภายในกรอบสี่เหลี่ยมมีช่อชัยพฤกษ์ปักด้วยไหมสีเหลือง เสื้อมีดุมขนาดเล็กติดตามมุมส่วนโค้งข้างละ ๓ ดุม
ที่บนแถบสี่เหลี่ยมปลายแขนทั้งสองข้างมีรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
ทําด้วยโลหะสีทองทั้งสองข้าง
แถบและช่อชัยพฤกษ์ สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลือง
และไหมสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
หน้า ๑๓
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ซ) ทหารในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาด
หรือเสิร์จสีเหลือง ปลอกคอและปลอกข้อมือทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดํา ที่ปลายปลอกคอโดยรอบ
มีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๒ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ฒ ดุม ที่บั้นเอว
มีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่ปลอกข้อมือ
โดยรอบมีแถบ ๓ แถบ สีเหลือง ๒ แถบ สีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๒๕ เซนติเมตร
ด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี
และเลขประจํารัชกาล ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองข้างมีลายกระหนกข้างละ ๑ ลาย ด้านใต้รูปอักษร
มีแถบ กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาว
อยู่กลาง ๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านบนมีแถบสีเหลืองโดยรอบ ๑ แถบ
สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบั ตร มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ
ปักเป็นลายกระหนก ที่กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้าง
มีลายกระหนกปักบนสักหลาดหรือเสิร์จสีดําข้างละ ๓ ลาย
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายกระหนก
แถบ รูปอักษร และลายกระหนก สําหรับพลทหารและนายทหารประทวน
ใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ญ) ทหารในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาด
หรือเสิร์จสีเหลือง ปลอกคอและปลอกข้อมือทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดํา ที่ปลายปลอกคอโดยรอบ
มีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๑ แถบ ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ฒ ดุม ที่บั้นเอว
มีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่ปลอกข้อมือ
โดยรอบมีแถบ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะ
ระหว่างแถบ ๐.๒๕ เซนติเมตร ด้านนอกเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
เปล่งรัศมีและเลขประจํารัชกาล ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ข้างละ ๑ ช่อ
ปักด้วยไหมสีเหลือง
หน้า ๑๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบั ตร มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ
ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ ที่กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้าง
มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดําเรียวไปทางด้านบน ภายในปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ข้างละ ๓ ช่อ
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกันกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์ สําหรับพลทหารและนายทหารประทวน
ใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สําหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบ มีอินทรธนูอ่อน
ขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก สําหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีอินทรธนูแข็ง
(ญ) นายทหารสัญญาบัตรในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศใช้เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ มีลักษณะ
ดังนี้
นักเรียนนายร้อย ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ที่ปลอกคอทําด้วย
กํามะหยี่สีน้าเงินดํา กว้าง ๕ เซนติเมตร มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ปลอกคอโดยรอบ
มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ปลายของลายห่างจากขอบหน้าของปลอกคอ
ข้างละ ๕.๕ เซนติเมตร แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๓ ดูม ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง
กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่แนวตะเข็บหลัง
ทั้งสองข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองบนกํามะหยี่สีน้าเงินดํา ข้างละ ๓ ช่อ
มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ปลายแขนมีปลอกทําด้วยกํามะหยี่สีน้ําเงินดําโดยรอบ
มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ใต้ช่อชัยพฤกษ์มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
๑ แถบ เหนือช่อชัยพฤกษ์มีแถบ ๓ แถบ ทําด้วยดิ้นทอง ๒ แถบ ดิ้นเงินอยู่กลาง ๑ แถบ
ส่วนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยม ขอบสามเหลี่ยมมีแถบทําด้วยดิ้นทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี
และเลขประจํารัชกาล ปักด้วยดิ้นทอง ทุกแถบดิ้นทองมีลวดดิ้นทองขดด้านข้าง
นายทหารสัญญาบัตร ใช้เสื้อคอปิดทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ที่ปลอกคอ
ทําด้วยกํามะหยี่สีน้าเงินดํา กว้าง ๕ เซนติเมตร มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ปลอกคอโดยรอบ
มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ซ ดุม
ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้งสองข้าง กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว มีดุมโลหะสีทอง
ขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่แนวตะเข็บหลังทั้งสองข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วย
หน้า ๑๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
ดิ้นทองบนกํามะหยี่สีน้าเงินดํา ข้างละ ๓ ช่อ มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ปลายแขน
มีปลอกทําด้วยกํามะหยี่สีน้ําเงินดําโดยรอบมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ใต้ช่อชัยพฤกษ์มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร ๑ แถบ เหนือช่อชัยพฤกษ์มีแถบ ๓ แถบ
ทําด้วยดิ้นทอง ๒ แถบ ดิ้นเงินอยู่กลาง ๑ แถบ ส่วนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยม ขอบสามเหลี่ยม
มีแถบทําด้วยดิ้นทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร ๒ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมีและเลขประจํารัชกาล ปักด้วยดิ้นทอง ทุกแถบดิ้นทองมีลวดดิ้นทอง
ขดด้านข้าง”
ข้อ ๒ ให้ยกเลิกความใน (๕) ของข้อ ๑๒ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๕@) กางเกงแถบ ทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดํา เว้นแต่ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่น ในโอกาสที่ใช้เสื้อเต็มยศ
สีน้าเงินดําหรือเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีน้าเงินดํา ใช้กางเกงแถบทําด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้้าเงินดํา
ลักษณะของกางเกงแถบเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวปกติ เว้นแต่ปลายขาเรียวกว้าง
ไม่น้อยกว่า ๑๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๒ เซนติเมตร ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีแถบ
หรือเส้นประกอบ ดังนี้
(ก) นักเรียนนายร้อยและนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า
มีแถบสักหลาด กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร
โดยนักเรียนนายร้อย ใช้แถบสักหลาดสีแดง และนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า
ใช้แถบสักหลาดสีเขียวเข้ม
(ข) นักเรียนทหารแผนที่ มีแถบสักหลาดสีเขียว กว้าง ๓ เซนติเมตร ข้างละ ๑ แถบ
(ค) พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารรักษาพระองค์ มีแถบสักหลาดสีแดง
กว้าง ๑ เซนติเมตร ข้างละ ๑ แถบ เว้นแต่
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้แถบสีเขียว
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ ใช้แถบสีฟ้า
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ใช้แถบสีเลือดหมู
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
หน้า ๑๒๐
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
มหาราช บรมนาถบพิตร ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
และในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์ ใช้แถบสีเหลือง
(ง) นายทหารสัญญาบัตร มีแถบสักหลาดสีแดง กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร ข้างละ ๒ แถบ
เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร สําหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพล มีแถบสักหลาด
สีบานเย็น กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๑.๕ เซนติเมตร
และมีแถบสักหลาดสีบานเย็น กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ๑ แถบ คั่นกลาง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารรักษาพระองค์ มีแถบสักหลาด กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร
ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร ใช้สีดังนี้
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้สีเขียว
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ ใช้สีฟ้า
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบ ๓๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัว ใช้สีแดง
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ใช้สีเลือดหมู
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และ
ในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์ ใช้สีเหลือง
นายทหารสัญญาบัตร ในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้า ใช้สีแดง”
ข้อ ๓ ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๓ และข้อ ๑๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“ข้อ ๑๓ เข็มขัดและประคด มี ๕ แบบ คือ
(๑) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว กว้าง ๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัด
ทําด้วยโลหะสีทองหรือโลหะรมดํา เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอน ปลายมน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
ยาว ๕ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยง มีรูปเครื่องหมายกองทัพบกดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด ไม่มีเข็ม
สําหรับสอดรู ปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีทองหรือโลหะรมดํา กว้าง ๑ เซนติเมตร เข็มขัดแบบนี้
ใช้คาดทับขอบกางเกง
สําหรับเข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียวที่มีหัวเข็มขัดและโลหะ
หุ้มปลายสายรมดํา ให้ใช้กับเครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนามเท่านั้น
หน้า ๑๓
เล่ม ๑๕๓ ตอนทิ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(๒) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีดํา กว้าง ๓ เซนติเมตร ไม่มีโลหะหุ้มปลายสาย
๑ ๕ ๓๑ ๐ บข ฆ ฆ ๐ ๕ จ่ งจ่ ฆ ๓ บ =
หัวเข็มขัดทําด้วยโลหะสีทองหรือโลหะรมดํา เป็นรูปสีเหลียมผืนผ้าทางนอน ปลายมน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
ยาว ๕ เซนติเมตร พื้นเกลียง ด้านนอกมีรูปเครื่องหมายกองทัพบกอยู่กึงกลางหัวเข็มขัด
ขอบริมด้านในทั้งสองข้างพับสําหรับสอดห่วงร้อยสายเข็มขัด ไม่มีเข็มสําหรับสอดรู เข็มขัดแบบนี
ใช้คาดทับขอบกางเกง
๐ ๑7 ๕ ๑7 9/ ๑7 =ฆ ๑7 =ฆ จ ๑/ ๕ส ๐ ฆ่ฆ ๑7 ๕ @๑7 ๐ 9๑7 ๐๑»
สําหรับเข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีดําทีมีหัวเข็มขัดโลหะรมดํา ให้ใช้กับ
เครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนามเท่านัน
๕ ๑7 ๑/ 9 = ๑ ๕ ๑7 ๐ ๑ ฆฯ ๕ จ่ จ่ ๑/ ๑๐7
(๓) เข็มขัดหนังสีขาว กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทําด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปสีเหลียมจัตุรัส
มุมมน ด้านละ ๕.๕ เซนติเมตร พื้นเกลียง มีรูปเครื่องหมายกองทัพบกดุนนูนอยู่กึงกลางหัวเข็มขัด
เข็มขัดแบบนิใช้คาดทับเสื่อชันนอกของพลทหารและนายทหารประทวน ในกรมทหารราบที ๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที ๑๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในกรมทหารราบที ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมือแต่งเครื่องแบบครึงยศรักษาพระองค์
หรือเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ กับให้มีสายกระบีหรือซองดาบปลายปืนทําด้วยหนังสีขาว
ในโอกาสทีคาดกระบีหรือถือปืนประกอบด้วย และนักเรียนนายทหารแผนทิ เมือแต่งเครื่องแบบครึ่งยศ
หรือเครื่องแบบเต็มยศ
(@) เข็มขัดหนังสีนําตาล มีขนาดและหัวเข็มขัดเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีขาว เข็มขัดแบบนี
ใช้คาดทับเสือชันนอกของพลทหารและนายทหารประทวน ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จ
พระศรีนครินทราบรมราชชนนี และในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์ เมือแต่งเครื่องแบบครึงยศ
รักษาพระองค์หรือเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ กับให้มีสายกระบิืหรือซองดาบปลายปืน
๐ ข ฆฆอ จ่ ฆจ่ ฆ ฆ ฆ .
ทําด้วยหนังสีนําตาล ในโอกาสทีคาดกระบีหรือถือปืนประกอบด้วย
(@) เข็มขัดหนังสีแดง กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร มีแถบดินเงิน กว้าง ๑ เซนติเมตร
อยู่ตอนกลางและแถบดินทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร อยู่ตอนริมทังสองข้าง หัวเข็มขัดทําด้วยโลหะ
สีทองเป็นรูปสีเหลียมจัตุรัสมุมมน ด้านละ ๕.๕ เซนติเมตร พื้นเกลียง มีรูปพระตราแผ่นดินดุนนูน
อยู่กึงกลางหัวเข็มขัด เข็มขัดแบบนีใช้คาดทับเสือชันนอกของนักเรียนนายร้อย เมือแต่งเครื่องแบบครึงยศ
รักษาพระองค์หรือเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ กับให้มีสายกระบิืหรือซองดาบปลายปืน
๐ ข ๑ ฆ จ่ ฆจ่ ฆ ฆ ฆ เ.
ทําด้วยหนังสีขาว ในโอกาสทีคาดกระบีหรือถือปืนประกอบด้วย
(๐) เข็มขัดหนังสีเขียวเข้ม กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร มีแถบไหมทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
อยู่ตอนกลาง และแถบไหมทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร อยู่ตอนริมทังสองข้าง หัวเข็มขัด
๐ บข ฆ ๕ จ่ จ่ ๑/ ง บ = ขั จ ฆ ๑/
ทําด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสีเหลียมจัตุรัสมุมมน ด้านละ ๓ เซนติเมตร พื้นเกลียง มีรูปอักษร
หน้า ๑๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
พระปรมาภิไธยย่อ รร ๒ อยู่เหนือรูปจักรแปดแฉก แฉกของจักรเวียนไปทางขวา และมีรูปสมอ
สอดขัดในวงจักร ข้างซ้ายและข้างขวาของรูปจักรมีรูปปีกนกกาง รูปเหล่านี้อยู่ภายใต้รูปพระมหาพิชัยมงกุฎ
เปล่งรัศมี เบื้องล่างสุดมีรูปช่อชัยพฤกษ์โอบขึ้นบนทั้งสองข้าง รูปทั้งหมดนี้ดุนนูนอยู่กิ่งกลางหัวเข็มขัด
เข็มขัดแบบนี้ใช้คาดทับเสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาวของนักเรียนแพทย์ทหาร วิทยาลัยแพทยศาสตร์
พระมงกุฎเกล้า เมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศหรือเครื่องแบบเต็มยศ
(๓) ประคดไหมริ้วทองสลับเงิน ใช้คาดทับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของนายทหารสัญญาบัตร
ในหน่วยทหารรักษาพระองค์ เว้นแต่นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จ
พระศรีนครินทราบรมราชชนนี ไม่ใช้ประคดนี้
(๕@) ประคดไหมทอง ใช้คาดทับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของนายทหารสัญญาบัตร
ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้า
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และในหน่วยทหารม้า
รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ข้อ ๑๕ คันชีพ มีดังนี้
(๑) ทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์
พลทหารและนายทหารประทวนใช้คันชีพหนังสีขาว ด้านนอกมีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
และเลขประจํารัชกาล ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีขาว สําหรับนายทหารสัญญาบัตร
ใช้คันชีพหนังสีน้าเงินดํา มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
และเลขประจํารัชกาล ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้้าเงินดํา ด้านนอกมีแถบไหมทอง
(๒) ทหารในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
พลทหารและนายทหารประทวนใช้คันชีพหนังสีขาว ด้านนอกมีพระตรามหาวชิราลงกรณ์ราชวัลลภ
ประดับแพรแถบสะบัดสองชาย กระหนาบด้วยราชสีห์ถือเคียวและรวงข้าวอยู่ทางเบื้องขวา คชสีห์ถือดาบ
และโล่อยู่ทางเบื้องช้าย ตรงกลางมีโล่ ภายในโล่มีรูปช้างสามเศียร เหนือโล่มีพระมหาพิชัยมงกุฎรัชกาลที่ ๑๐
อุณาโลมเปล่งรัศมีประดิษฐานอยู่บนพานแว่นฟ้าประกอบด้วยอฉัตรคู่เจ็ดชั้น ทั้งหมดรองรับด้วยแพรแถบ
สะบัดสองชาย บนแพรแถบมีคําว่า “ราชวัลลภ” ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีขาว
สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้คันชีพหนังสีน้าเงินดํา มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตรา
มหาวชิราลงกรณ์ราชวัลลภ ประดับแพรแถบสะบัดสองชาย กระหนาบด้วยราชสีห์ถือเคียวและรวงข้าว
อยู่ทางเบื้องขวา คชสีห์ถือดาบและโล่อยู่ทางเบื้องซ้าย ตรงกลางมีโล่ ภายในโล่มีรูปช้างสามเศียร
เหนือโล่มีพระมหาพิชัยมงกุฎรัชกาลที่ ๑๐ อุณาโลมเปล่งรัศมีประดิษฐานอยุ่บนพานแว่นฟ้า
ประกอบด้วยฉัตรคู่เจ็ดชั้น ทั้งหมดรองรับด้วยแพรแถบสะบัดสองชาย บนแพรแถบมีคําว่า “ราชวัลลภ”
ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้้าเงินดํา ด้านนอกมีแถบไหมทอง
หน้า ๑๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(๓) ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร พลทหารและนายทหารประทวนใช้คันชีพหนังสีขาว ด้านนอกมีพระตรา
พระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีขาว สําหรับ
นายทหารสัญญาบัตรใช้คันชีพหนังสีเลือดหมู มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตราพระราชลัญจกร
ประจํารัชกาลที่ ๓๕ ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีเลือดหมู ด้านนอกมีแถบไหมทอง
(๑ ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และในหน่วยทหารปืนใหญ่
รักษาพระองค์ พลทหารและนายทหารประทวนใช้คันชีพหนังสืนําตาล ด้านนอกมีพระตราครุฑพ่าห์
ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้าตาล สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้คันชีพหนังสีน้าเงินดํา
มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตราครุฑพ่าห์ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้้าเงินดํา
ด้านนอกมีแถบไหมทอง
(@) ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร พลทหารและนายทหารประทวนใช้คันชีพหนังสีน้าตาล ด้านนอกมีพระตรา
พระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสืน้าตาล สําหรับ
นายทหารสัญญาบัตรใช้คันชีพหนังสีน้าเงินดํา มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตราพระราชลัญจกร
ประจํารัชกาลที่ ๓ ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้้าเงินดํา ด้านนอกมีแถบไหมทอง
(๒) ทหารในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ พลทหารและนายทหารประทวน
ใช้คันชีพหนังสีนําตาล ด้านนอกมีพระตราครุฑพ่าห์ ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้าตาล
สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้คันชีพหนังสีน้าเงินดํา มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตราครุฑพ่าห์
ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้าเงินดํา ด้านนอกมีแถบไหมทอง
(๓) ทหารในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ พลทหารและนายทหารประทวน
ใช้คันชีพหนังสีน้าตาล ด้านนอกมีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและเลขประจํารัชกาล
ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้าตาล สําหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้คันชีพหนังสีน้าเงินดํา
มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอกมีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและเลขประจํารัชกาล
ทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีน้าเงินดํา ด้านนอกมีแถบไหมทอง
(๕@) นายทหารสัญญาบัตรในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย ใช้คันชีพหนังสืน้าเงินดํา มีแถบไหมทอง ๑ แถบ ด้านนอก
มีพระตราแผ่นดินทําด้วยโลหะสีทอง และมีสายสะพายหนังสีแดง ด้านนอกมีแถบไหมทอง”
ข้อ ๕ ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒) ออกตามความ
ในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๐
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
หน้า ๒๐
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
“ข้อ ๓๕ ทหารในหน่วยทหารรักษาพระองค์ หรือหน่วยทหารที่มีนามเกียรติยศ ใช้เครื่องหมาย
ทําด้วยโลหะสีทองติดที่อกเสื้อข้างขวาเหนือกึ่งกลางปกกระเป๋า ดังนี้
(๑) ทหารในกองบัญชาการและกองร้อยกองบัญชาการกองพลที่ ๑ รักษาพระองค์
ในกองบัญชาการและกองร้อยกองบัญชาการกองพลทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์
ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้า ใช้รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ในวงรี กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร
สูง ๓.๕ เซนติเมตร
(๒) ทหารในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ใช้รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๒.๕ เซนติเมตร
(๓) ทหารในกองบัญชาการและกองร้อยกองบัญชาการกองพลทหารม้าที่ ๒ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจ้าอยู่หัว ใช้รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ รร ๒ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร
(๑) ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร และในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ใช้รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
๒ เซนติเมตร
(๕@) ทหารในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
และในกองพันทหารราบที่ ๓ กรมทหารราบที่ ๑ ในพระองค์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้รูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สว กว้าง ๒ เซนติเมตร สูง ๒.๓ เซนติเมตร
(๒) ทหารในกรมทหารม้าที่ ๒ ในพระองค์สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ
ในกองพันทหารม้าที่ ๒ กรมทหารม้าที่ ๒ ในพระองค์สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ
และในกองพันทหารม้าที่ ๑๕ กรมทหารม้าที่ ๓ ในพระองค์สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ
ใช้อักษรพระนามาภิไธยย่อ สผ กว้าง ๒ เซนติเมตร สูง ๑.๕ เซนติเมตร
(๓) ทหารในหน่วยทหารที่ได้รับพระบรมราชานุญาตให้สถาปนาเป็นหน่วยทหารรักษาพระองค์
หรือหน่วยทหารในพระองค์ ใช้รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อหรือรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อของพระองค์นั้น ๆ
ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศหรือเครื่องแบบครึ่งยศที่ไม่ใช่เครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์
หรือเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ ให้งดประดับเครื่องหมายนี้
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน ให้ใช้ขนาดย่อ
ลงเหลือสามในสี่ และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านขวา เว้นแต่เครื่องหมายใน (๑) และ (๒)
ให้ใช้ขนาดปกติ”
หน้า ๒๑
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
ข้อ ๑ ให้ยกเลิกความใน (๑๐) (๑๑) และ (๑๒) ของข้อ ๕๕ แห่งกฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๕๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วย
เครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความ
ในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๑๐) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้กระโปรงสีดํา
และกระเป๋าถือสีดําขนาดเล็ก
สําหรับทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๓๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑
รักษาพระองค์ ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ให้มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงอ่อนสีดํา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กระโปรงสีดําแบบป้าย หรือกางเกงแถบ
(ง) คันชีพ
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก หรือรองเท้าสูงหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก
(ฉ) ถุงเท้ายาวสีดํา
สําหรับทหารหญิงในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงอ่อนสีน้้าเงินดํา
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กระโปรงสีฟ้าหม่นแบบป้าย หรือกางเกงแถบ
(ง) คันชีพ
หน้า ๒๒
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก หรือรองเท้าสูงหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก
(ฉ) ถุงเท้ายาวสีดํา
(๑๑) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ เว้นแต่ในโอกาสที่อยู่ในต่างประเทศ
ที่มีอากาศหนาว ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีน้าเงินดํา เสื้อชั้นนอกคอแบระสีน้้าเงินดํา
และกระโปรงสีน้้าเงินดํา
สําหรับทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบ ๓๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในกรมทหารม้าที่ ๕
รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑
รักษาพระองค์ ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ให้มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงอ่อนสีดํา มีพู่
(ข) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ค) กระโปรงสีดําแบบป้าย หรือกางเกงแถบ
(ง) คันชีพและประคด
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก หรือรองเท้าสูงหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก
(ฉ) ถุงเท้ายาวสีดํา
สําหรับทหารหญิงในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจ้าอยู่หัว ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงอ่อนสีน้้าเงินดํา มีพู่
(ข) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ค) กระโปรงสีฟ้าหม่นแบบป้าย หรือกางเกงแถบ
(ง) คันชีพและประคด
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก หรือรองเท้าสูงหนังสีดําชนิดไม่ผูกเชือก
(ฉ) ถุงเท้ายาวสีดํา
(๑๒) เครื่องแบบสโมสร เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ”
หน้า ๒๓
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
ข้อ ๑๐ ให้ยกเลิกความใน (๕) และ (๓) ของข้อ ๕๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๕) หมวกทรงอ่อนสีดํา สําหรับในหน่วยทหารรักษาพระองค์ ที่ด้านซ้ายหมวก
มีพระตราหน้าหมวก และมีพู่ตามสังกัดและโอกาส ดังนี้
ทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์
มีพระตรา วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและเลขประจํารัชกาล ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์
มีพู่สีดําติด ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
ทหารหญิงในกรมทหารราบ «๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
มีพระตรามหาวชิราลงกรณ์ราชวัลลภ ประดับแพรแถบสะบัดสองชาย กระหนาบด้วยราชสีห์ถือเคียว
และรวงข้าวอยู่ทางเบื้องขวา คชสีห์ถือดาบและโล่อยู่ทางเบื้องซ้าย ตรงกลางมีโล่ ภายในโล่มีรูปช้างสามเศียร
เหนือโล่มีพระมหาพิชัยมงกุฎรัชกาลที่ ๑๐ อุณาโลมเปล่งรัศมีประดิษฐานอยุ่บนพานแว่นฟ้า
ประกอบด้วยฉัตรคู่เจ็ดชั้น ทั้งหมดรองรับด้วยแพรแถบสะบัดสองชาย บนแพรแถบมีคําว่า “ราชวัลลภ”
ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดําติด ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
ทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระตราพระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
รักษาพระองค์ มีพู่สีเลือดหมูติด ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
ทหารหญิงในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ มีพระตราครุฑพ่าห์
ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดําติด ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
ทหารหญิงในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ มีพระตรา วปร ภายใต้
พระมหาพิชัยมงกุฎและเลขประจํารัชกาล ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีดําติด
ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
นายทหารสัญญาบัตรหญิงในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้า มีพระตราแผ่นดิน ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพูสีดําติด
ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
(๑) หมวกทรงอ่อนสีน้้าเงินดํา สําหรับในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ที่ด้านซ้ายหมวก
มีพระตราหน้าหมวก และมีพู่ตามสังกัดและโอกาส ดังนี้
ทหารหญิงในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มีพระตราครุฑพ่าห์
ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ มีพู่สีฟ้าหม่่นติด ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก
หน้า ๒๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
ทหารหญิงในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระตราพระราชลัญจกร ประจํารัชกาลที่ ๕ ถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
รักษาพระองค์ มีพู่สีฟ้าหม่่นติด ณ ที่ที่มีพระตราหน้าหมวก และถ้าแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์
ในโอกาสขี่ม้า ให้ใช้หมวกลักษณะเช่นเดียวกัน”
ข้อ ๑๑ ให้ยกเลิกความใน (๑๒) ของข้อ ๕๒๐ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๑๒) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ก) ทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับ
เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ข) ทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับ
เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ค) ทหารหญิงในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัว ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ง) ทหารหญิงในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
ของทหารชาย
(จ) ทหารหญิงในกรมทหารม้าที่ ๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจ้าอยู่หัว และในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ฉ) ทหารหญิงในกรมทหารม้าที่ ๕ รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทรา
บรมราชชนนี ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ช) ทหารหญิงในกองพันทหารม้าที่ ๒๕ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จ
พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
ของทหารชาย
(ซ) ทหารหญิงในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับ
เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ณ) ทหารหญิงในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับ
เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของทหารชาย
(ญ) นายทหารสัญญาบัตรหญิงในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้า ใช้เสื้อลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ของนายทหารสัญญาบัตรชาย”
หน้า ๒๕
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
ข้อ ๑๒ ให้ยกเลิกความใน (๒) ของข้อ ๕๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“(๒) ประคดและคันชีพ
(ก) ในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ เช่นเดียวกับประคดและคันชีพของทหารชาย
แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ข) ในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์ เช่นเดียวกับประคดและคันชีพของทหารชาย
แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ค) ในกรมทหารราบ ๓๑๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
เช่นเดียวกับประคดและค้นชีพของทหารชาย แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ง) ในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร เช่นเดียวกับประคดและคันชีพของทหารชาย แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(จ) ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
และในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เช่นเดียวกับประคด
และคันชีพของทหารชาย แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ฉ) ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร เช่นเดียวกับประคดและค้นชีพของทหารชาย แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ช) ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ เช่นเดียวกับประคดและคันชีพของทหารชาย
แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ซ) ในกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒ รักษาพระองค์ เช่นเดียวกับประคดและคันชีพของทหารชาย
แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย
(ญ) ในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
เช่นเดียวกับประคดและคันชิพของทหารชาย แต่มีขนาดย่อมกว่าของทหารชาย”
ข้อ ๑๓ ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๒ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๕๒) ออกตามความ
ในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๐
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๕๓ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
“ข้อ ๓๒๐ ดุมโลหะสีทอง มี ๓ ขนาด คือ
(๑) ขนาดใหญ่ เส้นผ่านศูนย์กลาง ๒.๕ เซนติเมตร
(๒) ขนาดกลาง เส้นผ่านศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร
(๓) ขนาดเล็ก เส้นผ่านศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร
หน้า ๒๒๐
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๕
ดุมเหล่านี้มีลักษณะกลมนูนเล็กน้อย มีเส้นขอบโดยรอบ ภายในเส้นขอบมีลายดุนรูปจักร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ เว้นแต่
สําหรับทหารในกรมทหารราบ ๕๐๒ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
มีลายดุนรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
สําหรับทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร มีลายดุนรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร”
ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๐๕
พลโท อดุลย์ บุญธรรมเจริญ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
หน้า ๒๓
เล่ม ๑๕๓ ตอนที่ ๕๐ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๒๐๕
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงอบับนี้ คือ โดยที่มีการพระราชทานพระบรมราชานุญาต
เปลี่ยนแปลงหน่วยทหารรักษาพระองค์และหน่วยทหารในพระองค์ เปลี่ยนนามหน่วยทหารรักษาพระองค์
สถาปนาหน่วยทหารรักษาพระองค์ใหม่ และปรับพันจากการเป็นหน่วยทหารรักษาพระองค์ เพื่อให้การแต่งเครื่องแบบ
และส่วนของเครื่องแบบมีความถูกต้อง จึงจําเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้
กฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๖๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๘๔ (Office of the Council of State). Retrieved via LawPlayer, https://lawplayer.com/th/act/rkj-2026-07-17-00121538
ที่มา: ระบบกลางกฎหมาย law.go.th (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา).
Thai official texts excluded from copyright (Copyright Act B.E. 2537 s.7)；開放資料層 CC BY 署名
本頁資料來源：สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (OCS)·整理提供：法律人 LawPlayer· lawplayer.com